Postępowanie dowodowe

Postępowanie dowodowe to część postępowania prawnego służąca ustaleniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Polega na zgłaszaniu, dopuszczaniu, przeprowadzaniu i ocenianiu dowodów, a także na umożliwieniu uczestnikom wypowiedzenia się co do ich treści i wyników. Jego celem jest odtworzenie stanu faktycznego, na podstawie którego organ lub sąd stosuje przepisy prawa.

Dowodem może być w szczególności dokument, zeznanie świadka, opinia biegłego, wyjaśnienia strony lub oskarżonego, oględziny albo dane utrwalone w innej formie. Organ ocenia znaczenie i wiarygodność dowodów, uwzględniając ich całokształt. Zakres postępowania dowodowego powinien obejmować okoliczności mające znaczenie dla sprawy, z pominięciem dowodów nieprzydatnych lub dotyczących faktów nieistotnych.

Postępowanie dowodowe występuje w różnych dziedzinach prawa, a jego przebieg zależy od rodzaju sprawy:

• w postępowaniu cywilnym służy ustaleniu faktów uzasadniających żądania i zarzuty stron; co do zasady strony przedstawiają twierdzenia i dowody, a sąd rozstrzyga o ich przeprowadzeniu,
• w postępowaniu karnym ma znaczenie dla ustalenia, czy doszło do czynu zabronionego, kto go popełnił oraz jakie są jego okoliczności; obejmuje między innymi przesłuchania, odczytywanie dokumentów i opinie biegłych,
• w postępowaniu administracyjnym i podatkowym prowadzi do ustalenia stanu faktycznego przez organ, który może przeprowadzać dowody oraz uwzględniać dane znajdujące się w jego zasobach,
• w sprawach o wykroczenia jest częścią rozprawy i może zostać ograniczone, jeżeli obwiniony składa wniosek o skazanie bez przeprowadzania dowodów.

Postępowanie dowodowe może mieć pełny albo ograniczony zakres, na przykład w postępowaniu uproszczonym lub przy szczególnych trybach rozpoznawania spraw. Nie należy go utożsamiać z uprawdopodobnieniem, które wymaga jedynie przedstawienia okoliczności wskazujących na prawdopodobieństwo danego faktu i nie zawsze podlega szczegółowym regułom dowodowym. Wyniki postępowania dowodowego są utrwalane w protokole lub innym właściwym zapisie i stanowią podstawę rozstrzygnięcia.