Art. 428. k.p.c. Skutki nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony

§ 1. Rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron. Jednakże w razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda na pierwsze posiedzenie sądowe wyznaczone w celu przeprowadzenia rozprawy, postępowanie ulega zawieszeniu, chyba że prokurator popiera żądanie unieważnienia albo ustalenia istnienia lub nieistnienia małżeństwa.

§ 2. Podjęcie postępowania następuje na wniosek powoda, niewcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy od dnia zawieszenia postępowania. W razie niezgłoszenia takiego wniosku w ciągu roku po zawieszeniu, sąd umorzy postępowanie. Umorzenie wywołuje takie same skutki, jak umorzenie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron lub z powodu ich niestawiennictwa.

Komentarz do Art. 428. kpc

Art. 428 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z niestawiennictwem stron na rozprawie, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszego posiedzenia sądowego. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawności postępowania sądowego oraz zapobieganie jego przewlekłości.

Komentarz do Art. 428 k.p.c.

1. Rozprawa mimo niestawiennictwa stron

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 428 k.p.c., rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron. Oznacza to, że sąd nie jest zobowiązany do odraczania rozprawy z powodu nieobecności strony, co ma na celu zapobieganie opóźnieniom w postępowaniu.

2. Niestawiennictwo powoda na pierwsze posiedzenie

Przepis wprowadza jednak istotne zastrzeżenie dotyczące pierwszego posiedzenia sądowego. W przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda na pierwsze posiedzenie wyznaczone w celu przeprowadzenia rozprawy, postępowanie ulega zawieszeniu. Jest to mechanizm mający na celu zdyscyplinowanie powoda i zapobieganie nadużywaniu prawa do wszczynania postępowań sądowych bez rzeczywistej intencji ich kontynuowania.

3. Wyjątek dla spraw małżeńskich

Przepis przewiduje wyjątek od zasady zawieszenia postępowania w przypadku, gdy prokurator popiera żądanie unieważnienia albo ustalenia istnienia lub nieistnienia małżeństwa. W takich sytuacjach postępowanie nie ulega zawieszeniu, co podkreśla wagę spraw dotyczących statusu małżeńskiego i ich szczególną ochronę prawną.

4. Podjęcie postępowania

Podjęcie zawieszonego postępowania następuje na wniosek powoda, jednak nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od dnia zawieszenia. Jest to okres, który ma dać powodowi czas na przemyślenie swojej decyzji o kontynuowaniu postępowania. Wniosek o podjęcie postępowania musi być zgłoszony w ciągu roku od zawieszenia; w przeciwnym razie sąd umorzy postępowanie.

5. Skutki umorzenia postępowania

Umorzenie postępowania wywołuje takie same skutki, jak umorzenie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron lub z powodu ich niestawiennictwa. Oznacza to, że umorzenie postępowania nie zamyka drogi do ponownego wniesienia sprawy, ale powoduje konieczność jej rozpoczęcia od nowa.

Podsumowanie

Art. 428 k.p.c. jest przepisem mającym na celu zapewnienie efektywności postępowania sądowego oraz zapobieganie jego przewlekłości. Wprowadza mechanizmy dyscyplinujące strony, a w szczególności powoda, do aktywnego uczestnictwa w postępowaniu. Jednocześnie przewiduje wyjątki i szczególne regulacje dla spraw o dużym znaczeniu społecznym, takich jak sprawy małżeńskie.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.