Art. 40. k.p.c. Właściwość w sprawach ze stosunku członkostwa

Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Komentarz do Art. 40. kpc

Art. 40 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi, że powództwo wynikające ze stosunku członkostwa w spółdzielni, spółce lub stowarzyszeniu wytacza się wyłącznie według miejsca ich siedziby. Przepis ten ma na celu ujednolicenie i uproszczenie procedury sądowej w sprawach dotyczących tych podmiotów.

Komentarz:

Zakres zastosowania:
- Przepis ten dotyczy powództw wynikających ze stosunku członkostwa w spółdzielniach, spółkach oraz stowarzyszeniach. Obejmuje to wszelkie roszczenia, które mogą wynikać z członkostwa w tych organizacjach, takie jak roszczenia o zapłatę składek członkowskich, roszczenia o wydanie dokumentów, czy też roszczenia związane z prawami i obowiązkami członków.
Wyłączność miejsca siedziby:
- Art. 40 k.p.c. wprowadza zasadę wyłącznej właściwości miejscowej sądu według siedziby spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia. Oznacza to, że powództwo może być wytoczone tylko przed sądem właściwym dla miejsca siedziby tych podmiotów, niezależnie od miejsca zamieszkania powoda czy innych okoliczności.
Cel regulacji:
- Celem tej regulacji jest zapewnienie jednolitości i przewidywalności w zakresie właściwości sądowej. Ułatwia to zarówno członkom, jak i samym organizacjom, orientację w kwestii, który sąd będzie właściwy do rozpoznania sprawy. Zmniejsza to ryzyko sporów dotyczących właściwości miejscowej sądu i przyspiesza postępowanie.
Praktyczne konsekwencje:
- Dla członków spółdzielni, spółek i stowarzyszeń oznacza to konieczność wytaczania powództw w miejscu siedziby tych podmiotów, co może wiązać się z koniecznością podróży i dodatkowymi kosztami. Z drugiej strony, dla samych organizacji jest to korzystne, ponieważ mogą one bronić się przed roszczeniami w sądzie znajdującym się w ich siedzibie, co jest dla nich wygodniejsze i mniej kosztowne.
Wyjątki i szczególne przypadki:
- Warto zauważyć, że przepis ten nie przewiduje wyjątków. Nawet jeśli członek organizacji mieszka daleko od jej siedziby, musi wytoczyć powództwo w miejscu siedziby organizacji. W praktyce może to rodzić pewne trudności, zwłaszcza w przypadku dużych organizacji o ogólnokrajowym zasięgu.
Porównanie z innymi przepisami:
- Art. 40 k.p.c. jest jednym z przepisów regulujących właściwość miejscową sądów w sposób szczególny. Warto go porównać z innymi przepisami k.p.c., które również wprowadzają zasady wyłącznej właściwości miejscowej, np. w sprawach dotyczących nieruchomości (art. 38 k.p.c.) czy w sprawach spadkowych (art. 39 k.p.c.).

Podsumowując, art. 40 k.p.c. jest przepisem mającym na celu uproszczenie i ujednolicenie procedury sądowej w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa w spółdzielniach, spółkach i stowarzyszeniach. Jego stosowanie może jednak rodzić pewne trudności praktyczne dla członków tych organizacji, zwłaszcza w przypadku dużych odległości między miejscem zamieszkania członka a siedzibą organizacji.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

miejsce siedziby

siedziba stowarzyszenia

Art. 39. kpc Art. 41. kpc