Art. 39. k.p.c. Właściwość w sprawach spadkowych

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Komentarz do Art. 39. kpc

Art. 39 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje właściwość miejscową sądów w sprawach dotyczących dziedziczenia, zachowku, zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych. Przepis ten ma na celu zapewnienie, aby sprawy związane z dziedziczeniem były rozpatrywane przez sąd, który jest najbardziej związany z osobą spadkodawcy lub jego majątkiem, co z kolei ma ułatwić przeprowadzenie postępowania dowodowego i zapewnić sprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy.

Właściwość miejscowa sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy:
- Zgodnie z art. 39 k.p.c., powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Oznacza to, że sąd ten jest właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy, niezależnie od tego, gdzie znajdują się strony postępowania czy majątek spadkowy.
- Ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy to miejsce, w którym spadkodawca faktycznie przebywał z zamiarem stałego pobytu. Może to być miejsce zamieszkania, ale również miejsce, w którym spadkodawca przebywał przez dłuższy czas, nawet jeśli formalnie nie zmienił miejsca zameldowania.
Brak możliwości ustalenia miejsca zwykłego pobytu w Polsce:
- W sytuacji, gdy nie da się ustalić miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce, właściwość miejscowa sądu jest określana na podstawie miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy spadkodawca przebywał za granicą lub jego miejsce pobytu było nieznane.
- W takim przypadku, powództwo można wytoczyć przed sąd miejsca, w którym znajduje się jakakolwiek część majątku spadkowego. Może to być nieruchomość, ruchomość, środki finansowe na rachunku bankowym itp.
Znaczenie przepisu:
- Przepis art. 39 k.p.c. ma na celu uproszczenie i przyspieszenie postępowania spadkowego poprzez określenie jednoznacznych kryteriów właściwości miejscowej sądu. Dzięki temu unika się sporów dotyczących właściwości sądu i zapewnia się, że sprawy spadkowe są rozpatrywane przez sąd, który ma najlepsze możliwości zebrania dowodów i przeprowadzenia postępowania.
- Przepis ten jest również korzystny dla stron postępowania, ponieważ umożliwia im łatwiejszy dostęp do sądu i uczestnictwo w postępowaniu w miejscu, które jest związane z osobą spadkodawcy lub jego majątkiem.

Podsumowując, art. 39 k.p.c. stanowi ważny element regulacji dotyczących postępowania spadkowego, zapewniając jasne i precyzyjne zasady określania właściwości miejscowej sądu w sprawach związanych z dziedziczeniem, zachowkiem, zapisem, poleceniem oraz innymi rozrządzeniami testamentowymi. Przepis ten przyczynia się do efektywnego i sprawiedliwego rozpatrywania spraw spadkowych, co jest istotne zarówno dla stron postępowania, jak i dla samego wymiaru sprawiedliwości.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

miejsce zwykłego pobytu

Polska

Art. 38. kpc Art. 40. kpc