Art. 38. k.p.c. Właściwość w sprawach o własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości

§ 1. Powództwo o: - wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca położenia nieruchomości, przy czym jeżeli przedmiotem sporu jest służebność gruntowa, właściwość oznacza się według położenia nieruchomości obciążonej.

1) własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości,

2) posiadanie nieruchomości,

3) roszczenia wynikające z art. 231 Kodeksu cywilnego,

4) roszczenia wynikające z art. 224-228 i art. 230 Kodeksu cywilnego, o ile są związane z nieruchomością

§ 2. Właściwość powyższa rozciąga się na roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu.

§ 3. Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli przemawiają za tym względy celowości.

Komentarz do Art. 38. kpc

Art. 38 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje właściwość miejscową sądów w sprawach dotyczących nieruchomości. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że sprawy związane z nieruchomościami będą rozpatrywane przez sądy, które są geograficznie najbliżej położonego przedmiotu sporu. Taka regulacja ma na celu ułatwienie postępowania dowodowego oraz zapewnienie, że sąd będzie miał lepszy dostęp do lokalnych informacji i dowodów.

1. Właściwość miejscowa sądu

Zgodnie z art. 38 k.p.c., powództwo dotyczące:

własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości,
posiadania nieruchomości,
roszczeń wynikających z art. 231 Kodeksu cywilnego (dotyczących zasiedzenia),
roszczeń wynikających z art. 224-228 i art. 230 Kodeksu cywilnego (dotyczących ochrony własności i posiadania),

wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

2. Służebność gruntowa

W przypadku, gdy przedmiotem sporu jest służebność gruntowa, właściwość sądu oznacza się według położenia nieruchomości obciążonej. Oznacza to, że jeżeli służebność dotyczy prawa przechodu przez nieruchomość, to sądem właściwym będzie sąd miejsca położenia tej nieruchomości, która jest obciążona służebnością.

3. Roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi

Właściwość miejscowa sądu rozciąga się również na roszczenia osobiste, które są związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu. Przykładem może być sytuacja, w której powód dochodzi zarówno roszczenia o wydanie nieruchomości, jak i odszkodowania za jej bezumowne użytkowanie.

4. Przekazanie sprawy innemu sądowi

Art. 38 k.p.c. przewiduje również możliwość przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na zgodny wniosek stron, jeżeli przemawiają za tym względy celowości. Taka możliwość może być wykorzystana w sytuacjach, gdy strony uznają, że inny sąd będzie bardziej odpowiedni do rozpatrzenia sprawy, na przykład ze względu na miejsce zamieszkania świadków czy dostępność dowodów.

Podsumowanie

Art. 38 k.p.c. jest kluczowym przepisem regulującym właściwość miejscową sądów w sprawach dotyczących nieruchomości. Jego celem jest zapewnienie, że sprawy te będą rozpatrywane przez sądy, które mają najlepszy dostęp do lokalnych dowodów i informacji, co ma na celu ułatwienie i przyspieszenie postępowania. Przepis ten również przewiduje elastyczność w postaci możliwości przekazania sprawy innemu sądowi na zgodny wniosek stron, co może być korzystne w niektórych sytuacjach.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

powództwo sądowe

sąd miejsca

położenie nieruchomości

służebność gruntowa

nieruchomość obciążona

prawa rzeczowe

posiadanie nieruchomości

roszczenie wynikające

kodeks cywilny

roszczenie osobiste

zgodny wniosek

względy celowości.

Art. 37².Art. 39.