Art. 383. k.p.c. Rozszerzenie żądania

W postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.

Komentarz do Art. 383. kpc

Art. 383 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie dotyczące ograniczeń w zakresie modyfikacji żądań pozwu w postępowaniu apelacyjnym. Przepis ten ma na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności procesu sądowego, a także ochronę interesów stron postępowania.

Zakaz rozszerzenia żądania pozwu i nowych roszczeń

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 383 k.p.c., w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Oznacza to, że strona, która wniosła apelację, nie może wprowadzać do sprawy nowych elementów, które nie były przedmiotem rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Zakaz ten ma na celu zapobieżenie przedłużaniu postępowania oraz zapewnienie, że sąd apelacyjny będzie rozpatrywał sprawę w granicach wyznaczonych przez postępowanie przed sądem pierwszej instancji.

Wyjątki od zakazu

Przepis przewiduje jednak pewne wyjątki od powyższego zakazu:

Zmiana okoliczności: W razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu. Przykładem może być sytuacja, w której przedmiot sporu uległ zniszczeniu lub utracie wartości, co uzasadnia żądanie odszkodowania zamiast pierwotnego roszczenia.
Świadczenia powtarzające się: W sprawach o świadczenia powtarzające się (np. alimenty, czynsz najmu) można rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy. Ten wyjątek ma na celu umożliwienie stronom dochodzenia roszczeń, które powstały po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, ale przed zakończeniem postępowania apelacyjnego.

Praktyczne znaczenie

Art. 383 k.p.c. ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ określa granice, w jakich strony mogą modyfikować swoje żądania w postępowaniu apelacyjnym. Przepis ten wymusza na stronach dokładne i przemyślane formułowanie żądań już na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, co z kolei przyczynia się do efektywności i sprawności postępowania sądowego.

Podsumowanie

Art. 383 k.p.c. wprowadza zasadę, że w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzać żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami, z wyjątkiem sytuacji zmiany okoliczności lub spraw dotyczących świadczeń powtarzających się. Przepis ten ma na celu zapewnienie stabilności procesu sądowego oraz ochronę interesów stron, jednocześnie umożliwiając elastyczność w przypadkach uzasadnionych zmianą okoliczności.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

postępowanie apelacyjne

żądanie pozwu

nowe roszczenia

zmiana okoliczności

pierwotny przedmiot

wartość przedmiotu

inny przedmiot

sprawy o świadczenie

świadczenie powtarzające się

dalsze okresy

Art. 382.Art. 384.