Art. 276. k.p.c. Nieuzasadniona odmowa zeznań lub przyrzeczenia

§ 1. Za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę.

§ 2. Niezależnie od powyższej grzywny sąd może nakazać aresztowanie świadka na czas nieprzekraczający tygodnia. Sąd uchyli areszt, jeżeli świadek złoży zeznanie lub przyrzeczenie albo jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której dowód z tego świadka został dopuszczony.

Komentarz do Art. 276. kpc

Art. 276 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje sankcje, jakie sąd może nałożyć na świadka, który bez uzasadnionej przyczyny odmawia złożenia zeznań lub przyrzeczenia. Przepis ten pełni istotną funkcję w zapewnieniu prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego oraz w realizacji zasady prawdy materialnej.

Komentarz do Art. 276 k.p.c.

1. Sankcje za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub przyrzeczenia

Art. 276 k.p.c. przewiduje dwa rodzaje sankcji, które mogą być nałożone na świadka:

Grzywna: Sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, może nałożyć na świadka grzywnę. Wysłuchanie stron ma na celu zapewnienie, że decyzja sądu będzie oparta na pełnym obrazie sytuacji i że świadek miał możliwość przedstawienia swoich argumentów.
Aresztowanie: Niezależnie od grzywny, sąd może również nakazać aresztowanie świadka na czas nieprzekraczający tygodnia. Aresztowanie jest środkiem bardziej dotkliwym i stosowanym w sytuacjach, gdy grzywna okazuje się niewystarczająca do zmuszenia świadka do złożenia zeznań lub przyrzeczenia.

2. Warunki zastosowania sankcji

Sankcje mogą być nałożone tylko wtedy, gdy odmowa świadka jest nieuzasadniona. Oznacza to, że świadek nie może powoływać się na przyczyny, które są uznawane przez prawo za uzasadnione, takie jak np. prawo do odmowy zeznań przez osoby najbliższe dla stron postępowania (art. 261 k.p.c.) czy tajemnica zawodowa.

3. Uchylenie aresztu

Przepis przewiduje również możliwość uchylenia aresztu w dwóch przypadkach:

Złożenie zeznań lub przyrzeczenia przez świadka: Jeśli świadek zdecyduje się złożyć zeznania lub przyrzeczenie, sąd ma obowiązek uchylić areszt.
Ukończenie sprawy w instancji: Jeśli sprawa, w której dowód z tego świadka został dopuszczony, zostanie ukończona w danej instancji, areszt również musi zostać uchylony.

4. Znaczenie przepisu

Art. 276 k.p.c. ma na celu zapewnienie, że świadkowie będą wypełniać swoje obowiązki procesowe, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania sądowego. Sankcje przewidziane w tym przepisie mają charakter dyscyplinujący i mają na celu zmuszenie świadków do współpracy z sądem.

5. Proporcjonalność sankcji

Warto zauważyć, że sąd ma obowiązek stosować sankcje w sposób proporcjonalny do okoliczności sprawy. Grzywna i aresztowanie są środkami o różnym stopniu dolegliwości, dlatego sąd powinien rozważyć, która z tych sankcji będzie adekwatna w danym przypadku.

Podsumowanie

Art. 276 k.p.c. jest istotnym narzędziem w rękach sądu, które ma na celu zapewnienie, że świadkowie będą wypełniać swoje obowiązki procesowe. Przepis ten wprowadza mechanizmy sankcyjne, które mają na celu zmuszenie świadków do złożenia zeznań lub przyrzeczenia, co jest kluczowe dla realizacji zasady prawdy materialnej i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

odmowa zeznań

odmowa przyrzeczenia

wysłuchanie stron

zasadność odmowy

kara grzywny

nakaz aresztowania

czas aresztowania

złożenie zeznań

ukończenie spraw

dowód ze świadków

Art. 275. kpc Art. 276¹. kpc