Art. 148¹. k.p.c. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym

§ 1. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie albo przepis szczególny przewiduje taki obowiązek, chyba że pozwany uznał powództwo.

Komentarz do Art. 148¹. kpc

Art. 148¹ Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych okolicznościach, co ma na celu przyspieszenie postępowania sądowego i odciążenie sądów od konieczności przeprowadzania rozpraw w sytuacjach, gdy nie jest to konieczne.

Komentarz:

Podstawy rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym:
- Uznanie powództwa przez pozwanego: Jeżeli pozwany uzna powództwo, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Uznanie powództwa oznacza, że pozwany zgadza się z roszczeniami powoda, co eliminuje potrzebę przeprowadzania rozprawy dowodowej.
- Ocena sądu po złożeniu pism procesowych i dokumentów: Sąd może również zdecydować o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów (w tym zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego) uzna, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Sąd bierze pod uwagę całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych.
Wyjątki od możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym:
- Wniosek strony o wysłuchanie na rozprawie: Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie. Oznacza to, że jeżeli strona wyraźnie zażąda przeprowadzenia rozprawy, sąd musi ten wniosek uwzględnić.
- Przepisy szczególne: Jeżeli przepis szczególny przewiduje obowiązek przeprowadzenia rozprawy, sąd nie może rozpoznać sprawy na posiedzeniu niejawnym, chyba że pozwany uznał powództwo.

Znaczenie praktyczne:

Efektywność postępowania: Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym przyczynia się do zwiększenia efektywności postępowania sądowego, skracając czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy.
Ochrona praw stron: Przepis ten zapewnia również ochronę praw stron poprzez umożliwienie im złożenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy, co jest istotne w sytuacjach, gdy strony uważają, że osobiste wysłuchanie jest konieczne dla pełnego przedstawienia swoich racji.
Ograniczenie formalizmu: Umożliwienie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach ogranicza formalizm postępowania, co może być korzystne zarówno dla stron, jak i dla sądu.

Wnioski:

Art. 148¹ Kodeksu postępowania cywilnego stanowi istotne narzędzie w rękach sądu, pozwalające na elastyczne i efektywne prowadzenie postępowania. Jednocześnie przepis ten zawiera mechanizmy ochronne, które zapewniają, że prawa stron nie zostaną naruszone przez rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy. W praktyce, odpowiednie stosowanie tego przepisu może znacząco przyczynić się do usprawnienia wymiaru sprawiedliwości.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

posiedzenie niejawneuznanie powództwa pismo procesowe

zarzut nakazu

sprzeciw wyroku

przepis szczególny

Art. 148. kpc Art. 149. kpc