Art. 119¹. k.p.c. Dochodzenie w sprawie ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego

Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli na podstawie okoliczności sprawy lub oświadczeń strony przeciwnej powziął wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony domagającej się ustanowienia lub zastępowanej przez ustanowionego adwokata lub radcę prawnego.

Komentarz do Art. 119¹. kpc

Art. 119¹ Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza możliwość przeprowadzenia przez sąd dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego strony, która domaga się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, bądź jest już zastępowana przez takiego pełnomocnika. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że pomoc prawna z urzędu jest udzielana wyłącznie tym osobom, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej.

Komentarz do art. 119¹ k.p.c.:

Cel przepisu: Art. 119¹ k.p.c. ma na celu zapobieganie nadużyciom w zakresie uzyskiwania pomocy prawnej z urzędu. Umożliwia sądowi weryfikację, czy strona rzeczywiście nie posiada środków na pokrycie kosztów adwokata lub radcy prawnego.
Przesłanki zarządzenia dochodzenia: Sąd może zarządzić dochodzenie, jeżeli powziął wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony. Wątpliwości te mogą wynikać z:
- Okoliczności sprawy, np. gdy z dokumentów lub zeznań wynika, że strona może posiadać ukryte źródła dochodów.
- Oświadczeń strony przeciwnej, która może wskazywać na niezgodność między deklarowanym stanem majątkowym a rzeczywistością.
Zakres dochodzenia: Dochodzenie może obejmować różne czynności, takie jak:
- Żądanie przedstawienia dodatkowych dokumentów finansowych (np. wyciągów bankowych, deklaracji podatkowych).
- Przesłuchanie świadków, którzy mogą posiadać wiedzę na temat majątku strony.
- Weryfikacja informacji w rejestrach publicznych (np. Krajowym Rejestrze Sądowym, rejestrach nieruchomości).
Skutki dochodzenia: Jeżeli dochodzenie wykaże, że strona posiada środki na pokrycie kosztów pomocy prawnej, sąd może odmówić ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W przypadku, gdy strona już korzysta z takiej pomocy, sąd może cofnąć decyzję o jej przyznaniu.
Znaczenie dla stron postępowania: Przepis ten ma istotne znaczenie zarówno dla strony ubiegającej się o pomoc prawną z urzędu, jak i dla strony przeciwnej. Strona ubiegająca się o pomoc musi być świadoma, że jej oświadczenia majątkowe mogą być weryfikowane, co wymaga rzetelności i uczciwości w ich składaniu. Strona przeciwna zyskuje natomiast narzędzie do kwestionowania zasadności przyznania pomocy prawnej z urzędu, co może mieć wpływ na przebieg postępowania.

Podsumowując, art. 119¹ k.p.c. stanowi ważny mechanizm kontrolny, który ma na celu zapewnienie, że pomoc prawna z urzędu jest udzielana wyłącznie osobom rzeczywiście potrzebującym. Przepis ten chroni przed nadużyciami i wspiera sprawiedliwość proceduralną, umożliwiając sądowi dokładne zbadanie stanu majątkowego strony.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

sąd zarządzenie

stosowne dochodzenie

okoliczność sprawyoświadczenie strony stan majątkowy

adwokat ustanowiony

radca prawny

Art. 119. kpc Art. 120. kpc