Pomoc prawna

Pomoc prawna to ogół czynności podejmowanych w celu ochrony praw i interesów osoby fizycznej, osoby prawnej albo innego podmiotu, a także zapewnienia prawidłowego udziału w postępowaniu. Termin nie oznacza jednej, ściśle określonej czynności. Obejmuje zarówno udzielanie informacji i porad dotyczących stosowania prawa, jak i sporządzanie pism, umów oraz opinii, reprezentowanie przed sądem lub organem oraz obronę w sprawach karnych i o wykroczenia.

Pomoc prawna może być świadczona przez adwokata, radcę prawnego lub inną osobę uprawnioną na podstawie właściwych przepisów. W postępowaniu sądowym może polegać na ustanowieniu pełnomocnika albo obrońcy z wyboru, a w określonych sytuacjach także z urzędu. Pomoc z urzędu jest związana z przesłankami przewidzianymi dla danego rodzaju postępowania, w tym z potrzebą ochrony praw procesowych lub brakiem możliwości poniesienia kosztów. Koszty pomocy mogą obciążać stronę, przeciwnika procesowego albo Skarb Państwa lub inną właściwą jednostkę, zależnie od podstawy jej udzielenia i wyniku sprawy.

Najważniejsze rodzaje pomocy prawnej:

• pomoc przedsądowa, obejmująca poradę, analizę sytuacji prawnej i przygotowanie dokumentów;
• pomoc procesowa, obejmująca udział pełnomocnika lub obrońcy w postępowaniu;
• pomoc nieodpłatna albo finansowana ze środków publicznych, udzielana na zasadach określonych w przepisach;
• pomoc prawna w obrocie międzynarodowym, polegająca między innymi na wykonywaniu czynności procesowych na wniosek organu innego państwa lub współpracy z międzynarodowym organem sądowym.

Pomoc prawna występuje w szczególności w sprawach cywilnych, karnych, dotyczących wykroczeń, podatkowych i związanych z wykonywaniem orzeczeń. Jej praktyczne znaczenie polega na umożliwieniu prawidłowego dochodzenia roszczeń, korzystania z praw procesowych i podejmowania obrony. W przypadku pomocy świadczonej przez adwokata lub radcę prawnego istotnym elementem jest ochrona informacji uzyskanych w związku ze świadczeniem pomocy, w tym obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Terminu „pomoc prawna” używa się także w znaczeniu współdziałania organów wymiaru sprawiedliwości, co różni ją od porady lub zastępstwa procesowego udzielanego konkretnej osobie.