Art. 28. k.k. Błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego

§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto pozostaje w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego.

§ 2. Odpowiada na podstawie przepisu przewidującego łagodniejszą odpowiedzialność sprawca, który dopuszcza się czynu w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność stanowiąca znamię czynu zabronionego, od której taka łagodniejsza odpowiedzialność zależy.

Komentarz do Art. 28. kk

Art. 28 Kodeksu Karnego reguluje sytuację, w której osoba działa w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego. Oznacza to, że jeśli sprawca działał w przekonaniu, że jego działanie nie stanowi przestępstwa z powodu błędu co do istotnych okoliczności, to nie ponosi odpowiedzialności karnej. Jednakże, jeśli sprawca działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność stanowiąca znamię czynu zabronionego, od której zależy łagodniejsza odpowiedzialność, to odpowiada na podstawie przepisu przewidującego taką łagodniejszą odpowiedzialność. Innymi słowy, jeśli sprawca mylnie sądził, że jego działanie jest usprawiedliwione lub że zachodzą okoliczności łagodzące, to może być odpowiedzialny zgodnie z przepisami przewidującymi taką łagodniejszą odpowiedzialność.

Artykuł ten dotyczy sytuacji, w których sprawca działa w błędzie co do istotnych okoliczności prawnych, które są czynem zabronionym. Rozróżnienie to ma kluczowe znaczenie dla odpowiedzialności karnej i ma na celu uwzględnienie sytuacji, w których sprawca działa nieświadomie co do prawdziwego stanu rzeczy.

§ 1. Błąd usprawiedliwiony co do okoliczności znamiennych

Osoba działająca w błędzie usprawiedliwionym co do okoliczności znamiennych dla czynu zabronionego nie popełnia przestępstwa. Błąd jest „usprawiedliwiony”, jeśli przy danych okolicznościach każda osoba mogłaby go popełnić, a błędne przekonanie było racjonalne i wynikało z dostępnych danych.

Przykład: Katarzyna kupuje od przyjaciółki zegarek, którego przyjaciółka twierdzi, że jest oryginalny, ale jest to podróbka. Katarzyna nie jest świadoma, że zegarek jest podróbką i sprzedaje go dalej jako oryginalny. Gdy wychodzi na jaw, że zegarek jest podróbką, Katarzyna nie będzie pociągnięta do odpowiedzialności karnej za sprzedaż fałszywego zegarka jako oryginalnego, ponieważ działała w usprawiedliwionym błędzie co do jego autentyczności.

§ 2. Błąd wpływający na stopień odpowiedzialności

Jeśli sprawca działa w błędzie, który dotyczy istnienia okoliczności, które są znakami czynu zabronionego i od których zależy łagodniejsza odpowiedzialność, to odpowiada zgodnie z przepisem przewidującym łagodniejszą odpowiedzialność.

Przykład: Tomasz uderza w samoobronie osobę, którą błędnie uważa za napastnika, ale która w rzeczywistości nie stanowiła zagrożenia. Gdyby Tomasz rzeczywiście bronił się przed realnym zagrożeniem, jego działanie byłoby w pełni usprawiedliwione. Jednak ponieważ działał na podstawie błędnego przekonania, że istnieje zagrożenie (którego w rzeczywistości nie było), jego odpowiedzialność może być złagodzona, ale nie całkowicie wyłączona.

Te przepisy uwzględniają ludzką omylność i różnice w percepcji rzeczywistości, pozwalając na elastyczność w traktowaniu sprawców, którzy działają na podstawie błędnych, ale usprawiedliwionych przekonań. Wprowadzają różnicowanie odpowiedzialności w zależności od tego, na ile sprawca mógł racjonalnie uniknąć błędu.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 27. kk Art. 29. kk