Art. 218. k.k. Złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika
§ 1. (utracił moc)11)
§ 1a. Kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Osoba określona w § 1a, odmawiająca ponownego przyjęcia do pracy, o której przywróceniu orzekł właściwy organ, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Osoba określona w § 1a, która będąc zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 218 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok VII Ka 940/25
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła prowadzącego działalność gospodarczą, któremu zarzucono wielokrotne nieodprowadzanie za pracowników składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz częściowo także innych należności związanych z zatrudnieniem. Sąd pierwszej instancji potraktował wiele zachowań jako jeden czyn polegający na uporczywym naruszaniu praw pracowniczych przez nieopłacanie składek wobec licznych osób oraz także wobec samego sprawcy jako osoby prowadzącej działalność. Tekst nie zawiera pełnych motywów sądu odwoławczego poza sentencją i fragmentem opisu zarzutów.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy zmienił wyrok, przyjmując, że zarzucane zachowania stanowią wykroczenia z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie przestępstwo z art. 218 § 1a k.k. W części dotyczącej części zachowań postępowanie umorzono z uwagi na przedawnienie wykroczeń. Za pozostałe zachowania wymierzono karę grzywny. W pozostałej części wyrok utrzymano w mocy.
- Uzasadnienie
- Z sentencji wynika, że sąd odwoławczy uznał nieodprowadzanie składek za czyny podlegające kwalifikacji jako wykroczenia z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec części czynów zastosowano przedawnienie wykroczeń. Materiał źródłowy nie zawiera pełnego uzasadnienia wyjaśniającego szczegółowo, dlaczego wyłączono kwalifikację z art. 218 § 1a k.k. ani jakie dokładnie elementy przesądziły o rozróżnieniu między poszczególnymi zachowaniami.
Uzasadnienie IX Ka 179/25
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła prezesa zarządu, któremu zarzucono złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracowniczych podwładnej. Ustalenia przyjęte przez sąd odwoławczy wskazywały, że wielokrotnie krzyczał na pracowników, w tym na pokrzywdzoną, zwracał się podniesionym głosem, wyrywał jej słuchawkę podczas rozmowy z interesantem, wydawał polecenia w sposób naruszający godność, drobiazgowo i w sposób nieadekwatny kontrolował pracę, ingerował w zachowania pracowników w miejscu pracy, odmawiał udziału w szkoleniu oraz zakupu potrzebnego programu do pracy. Zachowania te współtworzyły atmosferę lęku, napięcia i poniżenia. Sąd odwoławczy wskazał też, że skargi na takie zachowania były zgłaszane, a mimo to nie ustały.
- Rozstrzygnięcie
- Apelację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej uznano za częściowo zasadną. Sąd odwoławczy zakwestionował ocenę sądu pierwszej instancji, że brak było znamion z art. 218 § 1a k.k., oraz przyjął, że zachowania oskarżonego mogły stanowić uporczywe naruszanie praw pracowniczych. Z udostępnionego fragmentu nie wynika jednak pełna treść końcowego rozstrzygnięcia sentencji.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie wykładał art. 218 § 1a k.k., zbyt sztywno wiążąc uporczywość z kryteriami częstotliwości i czasu właściwymi dla mobbingu oraz koncentrując się wyłącznie na mobbingu zamiast ocenić również inne prawa pracownicze. Podkreślono, że prawo do poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika podlega ochronie, a regularny krzyk, agresywna komunikacja, publicznie upokarzająca forma poleceń, nieadekwatna kontrola oraz utrzymywanie wrogiej atmosfery mogą stanowić naruszenie tych praw. Uporczywość wiązano z powtarzalnością, długotrwałością i kontynuowaniem zachowań mimo świadomości ich bezprawności, o czym świadczyły wcześniejsze skargi pracowników i brak zmiany zachowania. Sąd wskazał też, że nawet gdy pracodawca realizuje cele organizacyjne, forma ich egzekwowania nie może naruszać godności pracownika.
Uzasadnienie II K 515/20
- Stan sprawy
- Oskarżonej zarzucono, że jako osoba wykonująca czynności z zakresu prawa pracy złośliwie i uporczywie naruszała prawa trzech pracownic przez dyskryminację płacową, utrudnianie podnoszenia kwalifikacji, brak przeciwdziałania mobbingowi, bezprawne rozwiązanie stosunku pracy, natarczywe próby doręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy, niewydanie świadectwa pracy oraz pozbawianie nagród i dodatków. Oskarżona wyjaśniała, że działała w granicach przyznanych kompetencji, pod ograniczeniami finansowymi i organizacyjnymi, część decyzji należała do innych organów, a jej czynności wynikały z ocen pracy, regulacji wewnętrznych i poleceń służbowych. Sąd ustalił także, że podejmowano działania związane z przeciwdziałaniem mobbingowi, w tym szkolenia, ankiety i procedury antymobbingowe.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uniewinnił oskarżoną od wszystkich zarzutów z art. 218 § 1a k.k.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że postępowanie dowodowe nie potwierdziło działania złośliwego i uporczywego. Dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonej jako jasnym, pełnym i spójnym z dokumentami oraz innymi dowodami. Wskazał, że nawet jeżeli niektóre działania były kwestionowane w sprawach pracowniczych, to nie oznacza to automatycznie popełnienia przestępstwa. Nie stwierdzono obiektywnego powodu, by przyjąć, że oskarżona działała wobec pokrzywdzonych złośliwie, ani by naruszenia miały cechy uporczywości. Z dokumentów wynikało ponadto, że decyzje płacowe i awansowe były limitowane, nagrody miały charakter uznaniowy, a w zakresie mobbingu podejmowano realne działania organizacyjne i proceduralne.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.