Prawo pracy

Prawo pracy jest działem prawa regulującym stosunki związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, przede wszystkim stosunek pracy między pracownikiem a pracodawcą. Określa wzajemne prawa i obowiązki stron, a także zasady ochrony pracy i rozwiązywania sporów pracowniczych. Jego podstawowym aktem jest Kodeks pracy, uzupełniany przez inne ustawy, przepisy wykonawcze, układy zbiorowe pracy, regulaminy oraz postanowienia umów o pracę.

Zakres prawa pracy obejmuje w szczególności:

• nawiązanie, zmianę i ustanie stosunku pracy;
• wynagrodzenie, czas pracy, urlopy i inne świadczenia;
• bezpieczeństwo i higienę pracy;
• ochronę przed dyskryminacją i nierównym traktowaniem;
• uprawnienia związane z rodzicielstwem oraz pracą zdalną;
• obowiązki pracodawcy dotyczące dokumentacji pracowniczej, w tym świadectwa pracy;
• odpowiedzialność stron stosunku pracy;
• zbiorowe prawo pracy, dotyczące między innymi związków zawodowych, sporów zbiorowych i reprezentacji pracowników.

Wyróżnia się indywidualne prawo pracy, odnoszące się do praw i obowiązków konkretnego pracownika i pracodawcy, oraz zbiorowe prawo pracy, dotyczące grup pracowników i ich przedstawicielstw. Przepisy prawa pracy mają na ogół charakter ochronny, dlatego ustanawiają minimalny poziom uprawnień pracownika, którego nie można skutecznie ograniczyć mniej korzystnymi postanowieniami.

Prawo pracy występuje także w postępowaniu cywilnym. Sprawy dotyczące między innymi wynagrodzenia, odwołania od rozwiązania umowy o pracę, sprostowania świadectwa pracy lub naruszenia innych uprawnień pracowniczych są sprawami z zakresu prawa pracy i podlegają szczególnym regułom procesowym. W sprawach nieuregulowanych w Kodeksie pracy mogą być odpowiednio stosowane przepisy Kodeksu cywilnego, o ile nie pozostają w sprzeczności z zasadami prawa pracy. Naruszenie niektórych praw pracownika może ponadto skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową albo karną.