Art. 180. k.k. Zapewnienie bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych
Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, pełni czynności związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 180 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II K 772/22
- Stan sprawy
- Oskarżony prowadził samochód dostawczy w stanie nietrzeźwości oraz w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. Na prostym odcinku drogi nie obserwował prawidłowo przedpola jazdy, utracił panowanie nad pojazdem, zjechał na przeciwległy pas i doprowadził do czołowego zderzenia z samochodem jadącym z naprzeciwka. Pasażerka drugiego pojazdu doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, wymagającej pilnego leczenia operacyjnego. Sąd uznał za nieprawdziwą wersję, że to drugi kierowca zjechał na pas oskarżonego.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał oskarżonego za winnego dwóch odrębnych czynów: prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości w czasie obowiązywania zakazu oraz spowodowania wypadku drogowego ze skutkiem ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, popełnionego w stanie nietrzeźwości. Wymierzono kary jednostkowe roku pozbawienia wolności i czterech lat pozbawienia wolności oraz karę łączną czterech lat i dwóch miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczono dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, świadczenie pieniężne i nawiązkę.
- Uzasadnienie
- Sąd oparł ustalenia na opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego, dokumentacji z oględzin, wynikach badań alkoholu, dokumentacji medycznej oraz zeznaniach osób jadących drugim pojazdem. Uznał, że oskarżony naruszył podstawowe zasady bezpieczeństwa ruchu przez zjazd na przeciwny pas i pozostawał w związku przyczynowym ze skutkiem. Przyjął, że prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości i spowodowanie wypadku to dwa odrębne czyny. Z opisu i kwalifikacji wyeliminowano przepis o niestosowaniu się do zakazu, uznając, że w realiach tej sprawy właściwa była kwalifikacja z przepisu penalizującego prowadzenie w stanie nietrzeźwości podczas obowiązywania zakazu.
Wyrok VIII K 851/21
- Stan sprawy
- Kierujący samochodem nie zatrzymał się do kontroli drogowej po sygnale funkcjonariusza, a następnie uciekał przed policyjnym pościgiem, ignorując sygnały świetlne i dźwiękowe, jadąc pod prąd, przejeżdżając na czerwonym świetle i stwarzając zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Pojazd został później porzucony. Sprawstwo oskarżonego ustalono na podstawie łańcucha poszlak, w tym monitoringu, bilingów, trasy ucieczki i późniejszego przemieszczenia się oskarżonego. W czasie zdarzenia obowiązywały go sądowe zakazy prowadzenia pojazdów oraz decyzja o cofnięciu uprawnień.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał oskarżonego za winnego niezatrzymania się do kontroli drogowej, niestosowania się do sądowych zakazów prowadzenia pojazdów oraz prowadzenia pojazdu mimo cofnięcia uprawnień. Wymierzono karę roku pozbawienia wolności, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na dziesięć lat oraz świadczenie pieniężne.
- Uzasadnienie
- Sąd podkreślił, że sprawa miała charakter poszlakowy, ale cały zespół poszlak tworzył spójny i wykluczający inną rozsądną wersję przebieg zdarzeń. Za wiarygodne uznano zeznania funkcjonariusza, monitoring, bilingi, dokumenty dotyczące zakazów i cofnięcia uprawnień oraz dowody wskazujące na obecność oskarżonego w pobliżu miejsca porzucenia pojazdu bezpośrednio po pościgu. Części zeznań osób bliskich oskarżonemu nie dano wiary, uznając je za dostosowane do linii obrony. Materiał źródłowy nie zawiera szerszej wykładni art. 180a, poza przyjęciem, że prowadzenie pojazdu mimo cofnięcia uprawnień stanowiło jeden z elementów przypisanego czynu.
Uzasadnienie IV Ka 616/19
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła oceny, czy prowadzenie pojazdu przez osobę objętą sądowym zakazem prowadzenia pojazdów oraz decyzją administracyjną cofającą uprawnienia uzasadnia jednoczesne zastosowanie przepisów o niestosowaniu się do zakazu i o prowadzeniu pojazdu mimo cofnięcia uprawnień. Decyzja administracyjna została wydana dlatego, że wcześniej orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy uznał apelację prokuratora za częściowo zasadną, ale nie zmienił wyroku. Stwierdził, że sąd pierwszej instancji mógłby uzupełnić kwalifikację o przepis dotyczący cofnięcia uprawnień bez wyjścia poza granice oskarżenia, lecz w tej sprawie nie było to potrzebne, ponieważ przepis o niestosowaniu się do sądowego zakazu pochłania przepis o prowadzeniu pojazdu mimo cofnięcia uprawnień.
- Uzasadnienie
- Sąd wyjaśnił, że o granicach oskarżenia decyduje tożsamość zdarzenia historycznego, a nie literalne brzmienie opisu czynu, dlatego co do zasady możliwa jest modyfikacja opisu i kwalifikacji. Jednocześnie przyjął, że gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło wyłącznie jako następstwo sądowego zakazu prowadzenia pojazdów, zachodzi pozorny zbieg przepisów. W takiej sytuacji przepis o naruszeniu zakazu jest przepisem szczególniejszym i konsumuje przepis o prowadzeniu mimo cofnięcia uprawnień, bo decyzja administracyjna jedynie powiela skutki zakazu i nie tworzy nowego, autonomicznego obowiązku.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.