Stan nietrzeźwości

Stan nietrzeźwości to określony prawem stan organizmu, w którym zawartość alkoholu we krwi albo w wydychanym powietrzu przekracza ustawowo wskazane wartości. Zachodzi on, gdy stężenie alkoholu we krwi jest wyższe niż 0,5 promila albo prowadzi do takiego stężenia, lub gdy zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu przekracza 0,25 mg w 1 dm³ albo prowadzi do przekroczenia tej wartości.

Jest to pojęcie prawne, a nie tylko potoczne określenie silnego upojenia alkoholem. Dla jego ustalenia zasadnicze znaczenie mają wyniki badań krwi lub wydychanego powietrza, przeprowadzanych przez uprawnione organy. W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć także inne dowody, w szczególności zachowanie osoby i okoliczności zdarzenia.

Nie należy utożsamiać stanu nietrzeźwości ze stanem po użyciu alkoholu. Stan po użyciu alkoholu obejmuje niższe stężenia, zasadniczo od 0,2 do 0,5 promila we krwi albo od 0,1 do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Rozróżnienie tych stanów wpływa na kwalifikację prawną czynu i możliwe sankcje.

Pojęcie występuje przede wszystkim w prawie karnym, wykroczeń, ruchu drogowym, prawie pracy oraz przepisach dotyczących służby wojskowej. W zależności od sytuacji może mieć znaczenie dla:

• odpowiedzialności za prowadzenie pojazdu lub wykonywanie innych czynności zagrażających bezpieczeństwu,
• uniemożliwienia kierowania pojazdem albo niedopuszczenia pracownika do pracy,
• zastosowania kar, środków karnych lub odpowiedzialności dyscyplinarnej,
• oceny wykonywania obowiązków przez żołnierza lub inną osobę pełniącą czynności służbowe.

Samo znajdowanie się w stanie nietrzeźwości nie przesądza w każdym przypadku o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. Znaczenie ma konkretny czyn, jego miejsce, sposób wykonania oraz przepis, który wiąże z takim stanem określone konsekwencje. W prawie karnym dobrowolne wprawienie się w stan nietrzeźwości co do zasady nie wyłącza odpowiedzialności z powodu ograniczonej zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem.