Art. 14. k.k. Wymiar kary za usiłowanie

§ 1. Sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa.

§ 2. W wypadku określonym w art. 13 § 2 sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Komentarz do Art. 14. kk

Art. 14 Kodeksu karnego stanowi istotny element polskiego prawa karnego, odnoszący się do kwestii usiłowania popełnienia przestępstwa. Przepis ten reguluje sposób, w jaki sąd powinien wymierzać karę za usiłowanie oraz przewiduje możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia w pewnych okolicznościach.

Komentarz do Art. 14 Kodeksu karnego:

1. Usiłowanie a kara

Zgodnie z art. 14 § 1, sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa. Oznacza to, że osoba, która podjęła działania zmierzające bezpośrednio do popełnienia przestępstwa, ale nie osiągnęła zamierzonego skutku, podlega takiej samej karze jak osoba, która przestępstwo to faktycznie popełniła. Przepis ten podkreśla, że usiłowanie jest traktowane z równą surowością jak dokonanie przestępstwa, co ma na celu odstraszenie potencjalnych sprawców od podejmowania działań przestępczych.

2. Nadzwyczajne złagodzenie kary

Art. 14 § 2 wprowadza możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia w przypadku określonym w art. 13 § 2. Art. 13 § 2 dotyczy tzw. „usiłowania nieudolnego”, czyli sytuacji, w której sprawca podjął działania zmierzające do popełnienia przestępstwa, ale z przyczyn od niego niezależnych nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku (np. usiłowanie kradzieży, gdy w rzeczywistości nie było czego ukraść).

W takich przypadkach sąd ma możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, co oznacza, że może wymierzyć karę poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Jest to wyrazem elastyczności prawa karnego, które uwzględnia specyficzne okoliczności danego przypadku oraz stopień winy sprawcy.

3. Znaczenie praktyczne

Praktyczne znaczenie art. 14 Kodeksu karnego polega na tym, że daje sądom narzędzie do indywidualizacji kary w przypadkach usiłowania przestępstwa. Sąd, analizując okoliczności konkretnej sprawy, może uwzględnić m.in. motywację sprawcy, stopień zaawansowania działań przestępczych oraz przyczyny, dla których przestępstwo nie zostało dokonane. Dzięki temu możliwe jest wymierzenie sprawiedliwej kary, adekwatnej do stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz winy sprawcy.

4. Wnioski

Art. 14 Kodeksu karnego stanowi ważny element systemu prawa karnego, który umożliwia elastyczne podejście do karania za usiłowanie przestępstwa. Przepis ten zapewnia, że usiłowanie jest traktowane poważnie, ale jednocześnie daje sądom możliwość uwzględnienia specyficznych okoliczności i stopnia winy sprawcy, co może prowadzić do nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia. W ten sposób prawo karne dąży do osiągnięcia sprawiedliwości i proporcjonalności w wymiarze kary.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

kara wymierzona

usiłowanie przestępstwa

nadzwyczajne złagodzenie

odstąpienie od wymierzenia

Art. 13. kk Art. 15. kk