Art. 13. k.k. Usiłowanie. Udolność i nieudolność

§ 1. Odpowiada za usiłowanie, kto w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, które jednak nie następuje.

§ 2. Usiłowanie zachodzi także wtedy, gdy sprawca nie uświadamia sobie, że dokonanie jest niemożliwe ze względu na brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego lub ze względu na użycie środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego.

Komentarz do Art. 13. kk

Artykuł 13 Kodeksu Karnego definiuje pojęcie usiłowania przestępstwa. Osoba odpowiada za usiłowanie, gdy w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, ale czyn ten nie zostaje zrealizowany. Usiłowanie może mieć miejsce nawet wtedy, gdy sprawca nie zdaje sobie sprawy, że wykonanie czynu jest niemożliwe ze względu na brak odpowiedniego obiektu lub zastosowanie niewłaściwego narzędzia. Odpowiedzialność za usiłowanie przestępstwa jest karalna zgodnie z przepisami prawa karnego.

Artykuł 13 Kodeksu Karnego odnosi się do pojęcia usiłowania przestępstwa, które ma miejsce, gdy sprawca zamierza popełnić przestępstwo, podejmuje kroki w tym kierunku, ale ostatecznie czyn zabroniony nie zostaje dokonany. Przepis ten wyjaśnia, kiedy i jak osoba może być pociągnięta do odpowiedzialności za próbę dokonania przestępstwa, nawet jeśli to przestępstwo nie zostało finalnie zrealizowane.

§ 1. Odpowiedzialność za usiłowanie

Paragraf ten definiuje usiłowanie jako sytuację, w której osoba w zamiarze popełnienia czynu zabronionego podejmuje działania, które bezpośrednio zmierzają do jego wykonania, ale z jakiegoś powodu przestępstwo to nie dochodzi do skutku.

Przykład: Marcin K. planuje dokonać kradzieży w sklepie jubilerskim. Przygotowuje plan, zbiera narzędzia niezbędne do włamania, podjeżdża nocą pod sklep i zaczyna manipulować zamkiem drzwi. Zostaje jednak zauważona przez przechodnia, który wzywa policję, i Marcin K. zostaje zatrzymany przed wejściem do środka. Mimo że kradzież nie została dokonana, Marcin K. odpowiada za usiłowanie kradzieży, ponieważ podjął kroki bezpośrednio zmierzające do jej popełnienia.

§ 2. Usiłowanie przy niemożliwości dokonania czynu

Paragraf drugi rozszerza definicję usiłowania, obejmując przypadki, gdzie sprawca nie zdaje sobie sprawy z niemożliwości dokonania przestępstwa, czy to z powodu braku odpowiedniego przedmiotu, czy nieskuteczności użytego środka.

Przykład (niemożliwość ze względu na brak przedmiotu): Michał W. próbuje podpalić budynek, który jak sądzi, jest drewniany i łatwo zapalny. W rzeczywistości budynek jest nowoczesną konstrukcją z niepalnych materiałów. Michał W. podejmuje realne kroki, by wzniecić ogień, ale ogień nie rozprzestrzenia się. Mimo niemożliwości technicznej dokonania podpalenia, Michał W. odpowiada za usiłowanie podpalenia.

Przykład (niemożliwość ze względu na nieskuteczny środek): Monika C. próbuje otruć swojego współlokatora, dodając do jego napoju substancję, którą mylnie uważa za truciznę. Substancja ta jest jednak całkowicie nieszkodliwa. Pomimo że czyn zabroniony nie mógł być dokonany z powodu użycia nieskutecznego środka, Monika C. odpowiada za usiłowanie zabójstwa.

Te przykłady ilustrują, jak prawo karne traktuje próby przestępstw, podkreślając, że sama intencja i działanie w kierunku popełnienia przestępstwa mogą być wystarczające, aby pociągnąć sprawcę do odpowiedzialności karnej, nawet jeśli ostateczne wykonanie przestępstwa było niemożliwe.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 17.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

usiłowanie

czyn zabroniony

brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego

sprawca

zamiar popełnienia przestępstwa

odpowiedzialność za usiłowanie

zamiar

uświadamianie

niemożliwość

przedmiot

nadający się

użycie

użycie środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego

przestępstwo

Art. 12.Art. 14.