Art. 761³. k.c. Wymagalność prowizji

§ 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.

§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy.

§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Komentarz do Art. 761³. kc

Art. 761³ Kodeksu cywilnego reguluje kwestie dotyczące nabycia prawa do prowizji przez agenta w ramach umowy agencyjnej. Przepis ten jest kluczowy dla określenia momentu, w którym agent nabywa prawo do wynagrodzenia za swoje usługi, oraz dla ochrony interesów agenta w relacjach z dającym zlecenie. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego artykułu.

1. Moment nabycia prawa do prowizji

Zgodnie z art. 761³ § 1, agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Oznacza to, że prawo do prowizji powstaje w momencie, gdy jedna ze stron umowy między dającym zlecenie a klientem spełni swoje świadczenie. Jest to istotne, ponieważ agent nie musi czekać na faktyczne spełnienie świadczenia przez dającego zlecenie, jeśli klient już spełnił swoje świadczenie.

2. Ograniczenie możliwości umownego przesunięcia momentu nabycia prawa do prowizji

Przepis ten wprowadza również ograniczenie dla stron umowy agencyjnej, które nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie. Jest to zabezpieczenie interesów agenta, które ma na celu zapobieżenie sytuacjom, w których agent musiałby czekać na prowizję dłużej niż jest to uzasadnione.

3. Wykonywanie umowy częściami

W przypadku, gdy umowa między dającym zlecenie a klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy. Oznacza to, że agent ma prawo do prowizji za każdą część umowy, która została wykonana, co jest korzystne dla agenta, gdyż pozwala na regularne otrzymywanie wynagrodzenia.

4. Wymagalność roszczenia o zapłatę prowizji

Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Jest to precyzyjne określenie terminu, w którym agent może domagać się zapłaty prowizji, co ułatwia dochodzenie roszczeń.

5. Nieważność postanowień mniej korzystnych dla agenta

Ostatnie zdanie art. 761³ stanowi, że postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne. Jest to klauzula ochronna, która ma na celu zabezpieczenie agenta przed niekorzystnymi warunkami umownymi, które mogłyby być narzucone przez dającego zlecenie. Dzięki temu agent ma pewność, że jego prawo do prowizji nie zostanie ograniczone w sposób niekorzystny.

Podsumowanie

Art. 761³ Kodeksu cywilnego jest przepisem chroniącym interesy agenta w umowie agencyjnej. Precyzyjnie określa moment nabycia prawa do prowizji, ogranicza możliwość umownego przesunięcia tego momentu, reguluje kwestie związane z wykonywaniem umowy częściami oraz określa termin wymagalności roszczenia o zapłatę prowizji. Dodatkowo, wprowadza klauzulę nieważności postanowień mniej korzystnych dla agenta, co stanowi istotne zabezpieczenie jego interesów.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

umowa agencyjnadający zlecenie

częściowe wykonanie

roszczenie zapłaty

wymagalność roszczenia

nieważność postanowienia

Art. 761². kc Art. 761⁴. kc