Umowa agencyjna

Umowa agencyjna jest umową, na podstawie której agent zobowiązuje się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia przy zawieraniu umów na rzecz dającego zlecenie albo do zawierania takich umów w jego imieniu, jeżeli agent ma odpowiednie umocowanie. Dający zlecenie powierza agentowi rozwijanie lub obsługę określonego rynku, grupy klientów albo obszaru działalności. Umowa agencyjna jest co do zasady odpłatna, a wynagrodzenie agenta najczęściej ma postać prowizji.

Najważniejsze cechy tej umowy to stałość współpracy, działanie w interesie dającego zlecenie oraz pośredniczenie w obrocie gospodarczym. Agent może jedynie doprowadzać do zawierania umów, przekazując oferty i pozyskując klientów, albo sam zawierać umowy w imieniu dającego zlecenie. Zakres jego uprawnień zależy od treści umowy i udzielonego pełnomocnictwa. Agent nie staje się stroną umowy zawieranej między dającym zlecenie a klientem, chyba że działa we własnym imieniu na podstawie odrębnych ustaleń.

Agent może żądać prowizji od umów zawartych w wyniku jego działalności, a także od umów z klientami pozyskanymi przez niego wcześniej. Prowizja może przysługiwać również od umów zawartych bez bezpośredniego udziału agenta, jeżeli przyznano mu wyłączność na określony obszar lub grupę klientów. W określonych sytuacjach roszczenie o prowizję powstaje także po rozwiązaniu umowy agencyjnej, gdy zawarcie umowy jest związane z wcześniejszą działalnością agenta.

Umowa agencyjna może być zawarta na czas oznaczony albo nieoznaczony. Przepisy regulują między innymi zasady jej wypowiedzenia, rozliczenia stron oraz możliwość dochodzenia przez agenta świadczenia wyrównawczego po zakończeniu współpracy, jeżeli jego działalność przyniosła dającemu zlecenie trwałe korzyści.

Podstawowe znaczenie dla umowy agencyjnej ma Kodeks cywilny. Szczególne odmiany lub skutki tej umowy występują także w prawie morskim, gdzie agent morski reprezentuje armatora w porcie lub na określonym obszarze. Przepisy prawa upadłościowego oraz ustaw dotyczących szczególnych postępowań mogą określać wpływ upadłości albo wszczęcia takiego postępowania na trwanie umowy i dochodzenie należności agenta.