Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania prac z zakresu zagospodarowania lasu, pozyskiwania drewna, transportu drewna oraz eksploatacji urządzeń technicznych używanych przy wykonywaniu tych prac, zwanych dalej „pracami”.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1) okrzesywaniu — rozumie się przez to odcinanie części wierzchołkowej drzewa i gałęzi od pnia;
2) przerzynce — rozumie się przez to podział ściętego drzewa na krótsze odcinki;
3) strefie niebezpiecznej — rozumie się przez to przestrzeń wokół urządzenia lub stanowiska pracy, w której wszyscy przebywający narażeni są na ryzyko urazu, utraty zdrowia lub życia;
4) zrywce drewna — rozumie się przez to przemieszczanie drewna z miejsca pozyskania przy pniu do miejsca załadunku dostępnego dla środków transportu.
Niedopuszczalne jest wykonywanie prac przez pracowników nieposiadających wymaganych kwalifikacji stosownie do rodzaju wykonywanej pracy.
Niedopuszczalne jest wykonywanie prac na terenie leśnym bez powiadomienia właściciela lasu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.3)). ———————
Przed rozpoczęciem pracy pracodawca informuje pracowników o organizacji prac.
Obowiązki koordynatora, o którym mowa w art. 208 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, obejmują w szczególności:
1) niedopuszczanie do stosowania sposobów wykonywania prac bezpośrednio zagrażających zdrowiu lub życiu pracujących pracowników;
2) niezwłoczne wstrzymanie prac w razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników i podjęcie działań w celu usunięcia tego zagrożenia;
3) odsunięcie od pracy pracownika nieprzestrzegającego przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Za prace szczególnie niebezpieczne, poza pracami, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), uznaje się prace:
1) przy zbiorze szyszek, nasion i pędów z drzew stojących;
2) przy usuwaniu drzew trudnych, w szczególności:
a) złamanych drzew lub ich części (złomów),
b) drzew wywróconych z odsłoniętym systemem korzeniowym (wywrotów),
c) drzew z pękniętym pniem,
d) drzew ze stwierdzoną zgnilizną wewnętrzną,
e) drzew zlokalizowanych w sąsiedztwie budynków, budowli, linii teleenergetycznych i szlaków komunikacyjnych,
f) drzew wyjątkowo grubych,
g) drzew silnie pochylonych przeciwnie do założonego kierunku ich obalenia,
h) drzew zawieszonych trudnych do ściągnięcia.
Prace organizuje się tak, aby w jak największym stopniu wyeliminować ręczne przenoszenie ładunków.
Nie dopuszcza się do pracy pracowników o widocznych oznakach niedyspozycji fizycznej lub psychicznej oraz zgłaszających takie niedyspozycje.
1. Strefy niebezpieczne powinny być znane wszystkim pracownikom.
2. Niedopuszczalne jest rozpoczynanie i prowadzenie prac bez upewnienia się, że w strefie niebezpiecznej nie znajdują się osoby postronne lub zwierzęta.
Jeżeli na danym obszarze prowadzone są prace mogące stanowić zagrożenie dla osób postronnych, obszar ten oznacza się znakiem zakazu wstępu ze wskazaniem przyczyny zakazu.
Niedopuszczalne jest prowadzenie prac podczas obfitych opadów atmosferycznych, przy silnym wietrze, podczas burz, przy temperaturze powietrza poniżej minus 20° C, a w przypadku prac na drzewach stojących minus 5° C oraz w warunkach ograniczonej widoczności, z wyłączeniem prac, o których mowa w § 26 ust. 2.
Wszystkie eksploatowane maszyny, urządzenia i narzędzia powinny być sprawne, używane zgodnie z przeznaczeniem i warunkami określonymi przez producenta w instrukcji obsługi.
Prace należy zaplanować tak, aby zapewnić zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy przebieg realizowanych czynności roboczych.
Niedopuszczalny jest transport osób na zaczepionych lub zawieszonych maszynach, elementach zaczepowych, błotnikach oraz innych elementach maszyn i urządzeń, które nie są przeznaczone do przewozu osób.
Rozdział 2
Zagospodarowanie lasu
1. Szkolenie, o którym mowa w § 16, obejmuje część teoretyczną i praktyczną.
2. Część teoretyczna szkolenia, o której mowa w ust. 1, obejmuje zagadnienia z zakresu:
1) sposobów bezpiecznej pracy na drzewach stojących;
2) budowy, zastosowania i obsługi osprzętu pomocniczego;
3) zasad ratownictwa wysokościowego.
3. Część praktyczna szkolenia, o której mowa w ust. 1, jest prowadzona w warunkach terenowych i obejmuje techniki wchodzenia, pracy i schodzenia z drzew stojących.
§ 18. Strefa niebezpieczna narzędzi ręcznychW przypadku prac z zastosowaniem ręcznych narzędzi tnących, w szczególności siekiery, kosy, tasaka, strefa niebezpieczna obejmuje przestrzeń w promieniu 5 m od pracownika pracującego jednym z tych narzędzi.
§ 19. Strefa niebezpieczna narzędzi wysięgnikowychW przypadku prac z zastosowaniem ręcznych narzędzi tnących z elementem tnącym na wysięgniku do wycinania bądź wykaszania drzewek, krzewów, chwastów i traw, strefa niebezpieczna obejmuje przestrzeń w promieniu 10 m od urządzenia.
1. Usuwanie żywych lub martwych gałęzi oraz sęków ze stojącego drzewa narzędziami ręcznymi z ziemi może być wykonywane do wysokości 2 m.
2. Jeżeli gałęzie lub sęki, o których mowa w ust. 1, znajdują się powyżej 2 m, należy stosować podnośniki, drabiny lub pomosty.
Rozdział 3
Pozyskiwanie drewna
1. Szkolenie, o którym mowa w § 21, obejmuje część teoretyczną i praktyczną.
2. Część teoretyczna szkolenia, o której mowa w ust. 1, obejmuje zagadnienia z zakresu:
1) użytkowania i obsługi pilarki;
2) technik ścinki i obalania drzew;
3) technik okrzesywania i przerzynki drewna;
4) bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji pilarki.
3. Część praktyczna szkolenia, o której mowa w ust. 1, jest prowadzona w warunkach terenowych i obejmuje eksploatację pilarki, techniki ścinki, obalania drzew, okrzesywania i przerzynki drewna.
§ 23. OdesłanieSzkolenia, o których mowa w § 16 i 21, prowadzi się na zasadach i warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472 oraz z 2006 r. Nr 31, poz. 216) oraz określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. Nr 31, poz. 216). § 24. Obsada i kontakt pracownikówNa obszarze, na którym wykonywane są prace związane ze ścinką, zrywką i załadunkiem drewna, powinni przebywać co najmniej dwaj pracownicy pozostający ze sobą przez cały czas w kontakcie wzrokowym lub głosowym.
1. Strefa niebezpieczna przy ścince drzew obejmuje przestrzeń wokół miejsca dokonywanej ścinki w promieniu dwóch wysokości ścinanego drzewa.
2. W strefie niebezpiecznej, o której mowa w ust. 1, może znajdować się tylko operator pilarki oraz pomocnik, a w uzasadnionych przypadkach także koordynator, prowadzący szkolenie, wykonujący nadzór lub przeprowadzający kontrolę.
3. W strefie niebezpiecznej, o której mowa w ust. 1, w tym samym czasie nie mogą być wykonywane inne prace.
1. Prace z użyciem maszyn wielooperacyjnych wykonujących więcej niż jedną operację technologiczną lub co najmniej po jednej operacji technologicznej i transportowej, w szczególności maszyn ścinkowo-układających, ścinkowo-zrywkowych, okrzesująco-przerzynających (procesorów), ścinkowo-okrzesująco-przerzynających (harwesterów), samojezdnych rębarek z pojemnikami na zrębki, mogą być wykonywane przez jedną osobę na danej powierzchni, pod warunkiem wyposażenia stanowiska pracy w skuteczny środek łączności. 2. Prace z użyciem maszyn, o których mowa w ust. 1, można prowadzić w warunkach zapadającego zmroku i warunkach nocnych przy oświetleniu sztucznym zapewniającym dobrą widoczność.
1. Rozpoczęta ścinka powinna być zakończona obaleniem drzewa, a w przypadku jego zawieszenia — ściągnięciem przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac w strefie niebezpiecznej.
2. Jeżeli ściągnięcie drzewa zawieszonego okazało się niemożliwe przy użyciu dozwolonych sposobów i środków, którymi dysponuje operator pilarki, powinien on przerwać pracę i zawiadomić o tym osobę kierującą lub koordynatora, który powinien zapewnić możliwość bezpiecznego ściągnięcia zawieszonego drzewa. Rozdział 4
Transport drewna
1) w przypadku załadunku drewna — przestrzeń wyznaczoną przez obrys pojazdu powiększony o 10 m, obrys stosu drewna długiego, zwanego dalej „mygłą”, powiększony o 1 m oraz przestrzeń pomiędzy mygłą a pojazdem, jednak nie mniej niż 10 m od napiętych lin;
2) w przypadku rozładunku drewna — przestrzeń wyznaczoną przez obrys pojazdu z drewnem powiększony o 10 m od strony wyładowczej i o 5 m od strony przeciwnej pojazdu, jednak nie mniej niż 10 m od napiętych lin. § 29. Strefa niebezpieczna pojazdów z żurawiamiStrefa niebezpieczna przy załadunku i rozładunku pojazdów przeznaczonych do zrywki i wywozu drewna wyposażonych w żurawie obejmuje przestrzeń objętą obrysem pojazdu i mygły wraz z przestrzenią między pojazdem i mygłą oraz przestrzenią sięgającą dookoła poza maksymalny wysięg żurawia i długość przemieszczanego drewna.
§ 30. Wstęp do strefy niebezpiecznejW strefę niebezpieczną, o której mowa w § 28 i 29, można wejść w uzasadnionych przypadkach wyłącznie za zgodą operatora pojazdu przeznaczonego do zrywki i wywozu drewna.
§ 31. Obsada zrywki i wywozu drewnaZrywka i wywóz drewna mogą być wykonywane jednoosobowo lub wieloosobowo odpowiednio do wymaganej liczby osób do obsługi pojazdu przeznaczonego do zrywki i wywozu drewna.
1) bezpośrednio przy drogach publicznych;
2) w miejscach uniemożliwiających bezpieczny załadunek drewna, w szczególności pod liniami energetycznymi.
1) dotykanie lin, łańcuchów i drewna będących w ruchu;
2) przebywanie na transportowanym ładunku;
3) przechodzenie przez liny i drewno w czasie ich ruchu;
4) przebywanie w zasięgu zrywanego drewna;
5) odpinanie ładunku przed zatrzymaniem się pojazdu i zupełnym zwolnieniem lin;
6) przebywanie w zasięgu lin lub żurawia;
7) łączenie lin za pomocą węzłów;
8) przerzynka drewna znajdującego się na pojeździe lub nieodczepionego od środka zrywkowego.
Rozdział 5
Przepisy końcowe
1. Pracowników, którzy przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uzyskali uprawnienie do wykonywania prac na drzewach stojących, nie dotyczy obowiązek odbycia szkolenia, o którym mowa w § 16. 2. Pracowników, którzy przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uzyskali uprawnienie do pracy z użyciem pilarki, nie dotyczy obowiązek odbycia szkolenia, o którym mowa w § 21.
§ 35. Wejście w życieRozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.4) Minister Środowiska: J. Szyszko