Zwrot wydatków

„Zwrot wydatków” oznacza obowiązek pokrycia uzasadnionych kosztów poniesionych przez osobę lub podmiot w związku z określoną czynnością, postępowaniem albo prowadzeniem cudzej sprawy. Nie jest to jednolite świadczenie o zawsze takim samym zakresie. Jego treść zależy od przepisu, który przyznaje uprawnienie do zwrotu, oraz od rodzaju poniesionych wydatków.

Zwrot może obejmować w szczególności koszty podróży, utrzymania, dostarczenia przedmiotu, opłat lub innych czynności niezbędnych do wykonania obowiązku. Co do zasady chodzi o wydatki rzeczywiście poniesione, uzasadnione okolicznościami i pozostające w związku z daną sprawą. Zwrot wydatków należy odróżnić od wynagrodzenia, które jest zapłatą za pracę lub wykonanie określonej czynności, oraz od odszkodowania, którego celem jest naprawienie szkody. W przepisach mogą występować także odrębne roszczenia o zwrot nakładów, zaliczek albo kosztów procesu.

W postępowaniu cywilnym zwrot wydatków przysługuje między innymi świadkom, biegłym i osobom trzecim wykonującym czynności na potrzeby postępowania. Może obejmować koszty stawiennictwa, podróży, utrzymania lub utratę zarobku. W określonych sytuacjach sąd może przyznać zaliczkę, a wysokość zwrotu może zależeć od wykazania poniesionych kosztów.

W prawie cywilnym roszczenie o zwrot wydatków może wynikać także ze stosunku zlecenia albo z prowadzenia cudzej sprawy bez zlecenia. Osoba działająca w cudzym interesie może żądać zwrotu wydatków uzasadnionych okolicznościami, natomiast wypowiedzenie zlecenia może wiązać się z obowiązkiem pokrycia określonych kosztów. Szczególne zasady dotyczą również rozliczeń między majątkami małżonków oraz wydatków związanych ze sprawowaniem opieki i reprezentacją dziecka.

W prawie karnym i karnym skarbowym zwrot wydatków może dotyczyć finansowania czynności przez Skarb Państwa albo rozliczeń związanych z postępowaniem. Przepisy karne skarbowe przewidują również odpowiedzialność za wyłudzenie lub próbę wyłudzenia nienależnego zwrotu wydatków, w szczególności przez zatajenie danych albo podanie informacji nieprawdziwych. Warunki, zakres i terminy dochodzenia zwrotu wynikają każdorazowo z właściwych przepisów.