Urlop macierzyński

Urlop macierzyński to ustawowo określony okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przysługujący pracownicy w związku z urodzeniem dziecka. Jego celem jest zapewnienie matce czasu na regenerację po porodzie i opiekę nad noworodkiem, a także ochrona zatrudnienia w szczególnym okresie związanym z macierzyństwem. Uprawnienie wynika przede wszystkim z przepisów Kodeksu pracy i dotyczy osób pozostających w stosunku pracy. Nie należy go utożsamiać z zasiłkiem macierzyńskim, który jest świadczeniem pieniężnym z ubezpieczenia społecznego.

Urlop obejmuje tygodnie kalendarzowe, a jego wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Wynosi co do zasady 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka, 31 tygodni przy dwojgu dzieci, 33 tygodnie przy trojgu, 35 tygodni przy czworgu oraz 37 tygodni przy pięciorgu lub większej liczbie dzieci. Jeżeli pracownica nie korzystała z urlopu przed porodem, rozpoczyna się on w dniu porodu. Część urlopu może być wykorzystana przed przewidywaną datą porodu, w granicach określonych przepisami.

Urlop macierzyński jest związany z urodzeniem dziecka, ale w określonych sytuacjach może być wykorzystywany także przez ojca dziecka albo inną osobę uprawnioną. Dotyczy to między innymi przejęcia pozostałej części urlopu przez ojca po wykorzystaniu przez matkę wymaganej części urlopu, a także sytuacji szczególnych, takich jak śmierć matki, porzucenie dziecka lub jej niezdolność do sprawowania opieki. Przepisy przewidują również urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, związany z przyjęciem dziecka na wychowanie.

W czasie urlopu pracownik korzysta ze szczególnej ochrony trwałości zatrudnienia, a okres ten wpływa na uprawnienia pracownicze określone w przepisach. Urlop macierzyński jest odrębny od urlopu rodzicielskiego i urlopu ojcowskiego, choć wszystkie te instytucje należą do uprawnień związanych z rodzicielstwem. Zbliżone rozwiązania ochronne i urlopowe mogą wynikać także z przepisów dotyczących służb mundurowych oraz żołnierzy zawodowych.