Trzy miesiące

Trzy miesiące to określenie długości terminu albo okresu, używane w przepisach prawa do wyznaczenia czasu na dokonanie czynności, trwania uprawnienia lub obowiązku albo ustania określonego stosunku prawnego. Nie jest to jednolita instytucja prawna, ponieważ znaczenie tego zwrotu zależy od funkcji, jaką pełni w danym przepisie.

W praktyce można wyróżnić kilka podstawowych zastosowań:

• termin do dokonania czynności, na przykład zgłoszenia wierzytelności, wniesienia pisma albo złożenia wniosku; po jego upływie czynność może być bezskuteczna albo może wywołać inne skutki określone w ustawie,
• okres wypowiedzenia, w którym stosunek prawny nadal trwa, lecz może zakończyć się po jego upływie; w Kodeksie pracy przy wypowiedzeniu układu zbiorowego wskazano trzy miesiące kalendarzowe,
• okres trwania uprawnienia lub obowiązku, na przykład czas delegowania żołnierza obrony terytorialnej albo czas, na jaki sąd może odroczyć posiedzenie przygotowawcze,
• dodatkowy termin na usunięcie naruszenia, jak trzymiesięczny termin na zapłatę zaległego czynszu przed wypowiedzeniem dzierżawy bez zachowania terminu wypowiedzenia.

Określenie „trzy miesiące” nie oznacza zawsze 90 dni. Sposób obliczenia zależy od rodzaju terminu i treści przepisu. Jeżeli ustawa posługuje się miesiącami kalendarzowymi, znaczenie ma układ miesięcy w kalendarzu, a nie stała liczba dni. Szczególne znaczenie ma także sposób sformułowania przepisu. Zwrot „w terminie trzech miesięcy” wyznacza czas na dokonanie czynności, „na trzy miesiące naprzód” odnosi się do uprzedzenia o zakończeniu stosunku prawnego, natomiast „do trzech miesięcy” wskazuje maksymalny czas trwania.

Terminy trzymiesięczne występują między innymi w Kodeksie cywilnym, Kodeksie pracy, Kodeksie postępowania cywilnego i Kodeksie spółek handlowych, a także w przepisach dotyczących służby wojskowej, geodezji i adwokatury. Ich znaczenie praktyczne polega na tym, że wyznaczają granicę czasową dla działań stron, organów, sądów i innych podmiotów. Aby ustalić skutek upływu trzech miesięcy, konieczne jest uwzględnienie konkretnego przepisu oraz charakteru określonego w nim terminu.