Środek dowodowy

Środek dowodowy to osoba, rzecz, dokument, informacja albo inny nośnik, za pomocą którego w postępowaniu można ustalić lub uprawdopodobnić fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Termin nie ma jednej, ogólnej definicji ustawowej i jest używany w różnych znaczeniach, zależnie od rodzaju postępowania. Najczęściej oznacza źródło, z którego sąd lub inny organ uzyskuje dowód, albo przedmiot, którego zbadanie może dostarczyć informacji o faktach.

Do środków dowodowych zalicza się w szczególności dokumenty papierowe i elektroniczne, dane zapisane na nośnikach, nagrania, fotografie, przedmioty, wyniki oględzin, opinie biegłych oraz zeznania świadków. W niektórych przepisach określenie to odnosi się przede wszystkim do materialnych lub cyfrowych przedmiotów, które mogą zostać ujawnione, wydane albo zabezpieczone, na przykład dokumentacji, danych lub rzeczy związanych ze sprawą. Środkiem dowodowym mogą być także środki znajdujące się na rachunku, jeżeli zostały zatrzymane jako dowód w postępowaniu karnym.

Środki dowodowe występują między innymi w postępowaniu cywilnym, karnym, w sprawach dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów oraz w postępowaniach grupowych. W postępowaniu cywilnym mogą być przedmiotem wniosku o zabezpieczenie, wyjawienie lub wydanie, gdy istnieje ryzyko ich utraty, zniszczenia albo ukrycia. Organ może również zarządzić przeprowadzenie dowodu poza zwykłym miejscem lub trybem, jeżeli uzasadnia to charakter środka albo koszty czynności.

Samo istnienie środka dowodowego nie przesądza jeszcze o prawdziwości określonego twierdzenia. Organ ocenia jego przydatność, wiarygodność, autentyczność i zgodność z przepisami dotyczącymi dopuszczalności dowodów. Znaczenie praktyczne środka dowodowego polega na tym, że umożliwia odtworzenie przebiegu zdarzeń i weryfikację stanowisk uczestników postępowania. W języku prawnym określenie „środek dowodowy” bywa używane zamiennie z pojęciem dowodu, jednak środek częściej oznacza narzędzie lub źródło służące do przeprowadzenia dowodu.