Spółdzielcza kasa

Spółdzielcza kasa, najczęściej określana pełną nazwą jako spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, to instytucja finansowa działająca w formie spółdzielni. Jej członkami są osoby korzystające z oferowanych usług oraz uczestniczące w funkcjonowaniu kasy na zasadach spółdzielczych. Kasa gromadzi środki pieniężne, prowadzi rachunki, udziela pożyczek i kredytów oraz może świadczyć inne usługi związane z obsługą płatności.

Spółdzielcza kasa nie jest bankiem, choć wykonuje niektóre czynności o podobnym charakterze. Jej działalność jest co do zasady skierowana do członków, a prawa i obowiązki członkowskie wynikają zarówno z przepisów regulujących funkcjonowanie kas, jak i ze statutu oraz umów zawieranych z członkami. Kasa podlega nadzorowi właściwych organów publicznych, a jej działalność wiąże się z obowiązkami dotyczącymi bezpieczeństwa środków, rachunkowości, przekazywania informacji i przeciwdziałania nadużyciom.

Termin ma znaczenie w wielu dziedzinach prawa:

• w prawie cywilnym przepisy dotyczące rachunków stosuje się także do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy;
• w postępowaniu cywilnym możliwa jest egzekucja ze środków znajdujących się na rachunku prowadzonym przez kasę, a w określonych sprawach kasa może być źródłem informacji o swoich członkach lub ich rachunkach;
• w prawie podatkowym rachunki i transakcje obsługiwane przez kasę mogą być objęte obowiązkami informacyjnymi oraz szczególnymi procedurami dotyczącymi blokady rachunku;
• w przepisach dotyczących rejestrów i postępowań kasa może występować jako podmiot, od którego uzyskuje się dane związane z prowadzonym rachunkiem lub członkostwem.

W języku prawnym określenie „spółdzielcza kasa” zwykle odnosi się właśnie do spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, a nie do dowolnej kasy działającej w ramach spółdzielni.