Kodeks postępowania cywilnego

Przepis wyjaśnia podstawowe pojęcia używane w tej części ustawy. Zagraniczne postępowanie upadłościowe to postępowanie sądowe, administracyjne lub inne, prowadzone za granicą i nadzorowane przez zagraniczny sąd. Jego celem jest wspólne dochodzenie roszczeń przeciwko dłużnikowi, który jest niewypłacalny albo zagrożony niewypłacalnością. W takim postępowaniu majątek i sprawy dłużnika podlegają kontroli lub zarządowi zagranicznego sądu albo zagranicznego zarządcy, aby przeprowadzić restrukturyzację lub likwidację. Główne zagraniczne postępowanie upadłościowe jest prowadzone w państwie, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika. Uboczne zagraniczne postępowanie upadłościowe nie ma charakteru głównego i jest prowadzone w państwie, w którym dłużnik prowadzi działalność, mieszka lub ma siedzibę, albo w którym znajduje się jego majątek. Miejsce prowadzenia działalności to miejsce, w którym dłużnik wykonuje czynności związane z działalnością ekonomiczną, pod warunkiem że nie są one jednorazowe ani krótkotrwałe. Zagraniczny zarządca to osoba lub podmiot wyznaczony w zagranicznym postępowaniu upadłościowym do zarządzania majątkiem dłużnika, jego reorganizacji albo likwidacji, a także do nadzorowania tych działań. Sąd zagraniczny oznacza sąd lub inny organ władzy publicznej uprawniony do prowadzenia albo nadzorowania takiego postępowania. Uznane zagraniczne postępowanie upadłościowe to postępowanie, w którego sprawie polski sąd wydał prawomocne postanowienie o uznaniu orzeczenia o jego wszczęciu.

Prawo upadłościowe

Jeżeli sąd zagraniczny ustanowi zarządcę zagranicznego, który ma podejmować czynności w Rzeczypospolitej Polskiej, nie powoduje to utraty jurysdykcji krajowej sądów polskich. Oznacza to, że samo ustanowienie takiego zarządcy przez sąd zagraniczny nie wyłącza możliwości działania sądów polskich w zakresie ich jurysdykcji. Przepis wskazuje więc na równoległe istnienie dwóch elementów. Z jednej strony zarządca zagraniczny może zostać ustanowiony przez sąd zagraniczny do podejmowania czynności w Polsce. Z drugiej strony polskie sądy nadal zachowują jurysdykcję krajową. Ustanowienie zarządcy zagranicznego nie zastępuje jurysdykcji sądów polskich ani samo przez się jej nie uchyla. Przepis nie określa natomiast, jakie konkretnie czynności może podejmować zarządca ani jakie sprawy mogą rozpoznawać sądy polskie.

Przepis dotyczy wyłącznie spraw, które zostały uregulowane przepisami niniejszej części ustawy. W takich sprawach sąd oraz sędzia-komisarz mogą kontaktować się bezpośrednio z sądem zagranicznym i zarządcą zagranicznym. Oznacza to, że regulacja wskazuje dopuszczalny sposób porozumiewania się między tymi podmiotami. Użycie słowa „mogą” oznacza, że bezpośredni kontakt jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Z przepisu wynika również, że komunikacja może odbywać się z każdym z dwóch wskazanych podmiotów: sądem zagranicznym albo zarządcą zagranicznym. Bezpośredniość odnosi się do relacji sądu lub sędziego-komisarza z tymi podmiotami. Przepis wymienia przykładowe środki komunikacji: telefon, faks i pocztę elektroniczną. Sformułowanie „w szczególności” wskazuje, że są to przykłady sposobów porozumiewania się, a nie jedyne środki wymienione w regulacji. Sam przepis nie określa treści takiej komunikacji, ograniczając jej zastosowanie do spraw objętych niniejszą częścią.

Przepis określa, w jaki sposób syndyk ustanowiony w postępowaniu upadłościowym kontaktuje się z podmiotami działającymi za granicą. Chodzi o sąd zagraniczny oraz zarządcę zagranicznego. Regulacja dotyczy więc komunikacji związanej z postępowaniem upadłościowym, w którym występują także zagraniczne organy lub osoby pełniące funkcje zarządcze. Syndyk może porozumiewać się z tymi podmiotami bezpośrednio. Oznacza to, że przepis dopuszcza kontakt syndyka z sądem zagranicznym lub zarządcą zagranicznym bez udziału dodatkowego pośrednika wskazanego w tym przepisie. Ustawa nie określa tutaj formy ani treści takiego porozumiewania się. Drugą możliwością jest kontakt za pośrednictwem sędziego-komisarza. W takim przypadku sędzia-komisarz pośredniczy w porozumiewaniu się syndyka z sądem zagranicznym albo zarządcą zagranicznym. Przepis przedstawia oba sposoby jako dostępne rozwiązania: bezpośrednie porozumiewanie się syndyka oraz porozumiewanie się z udziałem sędziego-komisarza.

Przepis nakazuje sądowi oraz sędziemu-komisarzowi współpracę z sądem zagranicznym i zarządcą zagranicznym. Obowiązek ten dotyczy spraw uregulowanych przepisami części ustawy, w której znajduje się ten przepis. Oznacza to, że w takich sprawach polskie organy postępowania powinny współdziałać z odpowiednimi organami zagranicznymi. Jeżeli w Polsce wszczęto postępowanie upadłościowe, sąd prowadzący to postępowanie podejmuje działania przewidziane w tym tytule. Przepis wskazuje więc zarówno osoby i organy uczestniczące we współpracy, jak i sytuację, w której sąd prowadzący polskie postępowanie powinien zastosować działania określone w odpowiednich przepisach tego tytułu. Sam przepis nie określa jednak, na czym mają polegać poszczególne działania ani w jakiej formie ma przebiegać współpraca.

Przepis pozwala sądowi oraz sędziemu-komisarzowi współpracować z sądem zagranicznym i zarządcą zagranicznym. Celem takiej współpracy jest sprawne prowadzenie postępowań upadłościowych. W ramach tych działań mogą oni zarówno przekazywać informacje, jak i zwracać się o ich udostępnienie. Oznacza to, że współpraca może polegać na wymianie danych potrzebnych do prowadzenia postępowania. Informacje mogą dotyczyć majątku upadłego oraz miejsca, w którym ten majątek się znajduje. Mogą także odnosić się do postępowań dotyczących upadłego, prowadzonych przed sądami, organami administracyjnymi, sądami administracyjnymi oraz sądami polubownymi. Przepis obejmuje więc różne rodzaje postępowań, a nie tylko sprawy upadłościowe. Wymiana informacji może również obejmować sposób zabezpieczenia i likwidacji majątku upadłego. Dopuszczalne jest także przekazywanie oraz uzyskiwanie informacji o zaspokojeniu poszczególnych wierzycieli. Wymienione rodzaje informacji są przykładami, na co wskazuje zwrot „w szczególności”. Przepis nie opisuje szczegółowej procedury współpracy, lecz wskazuje jej cel oraz podstawowe obszary.

Przepis wskazuje, jak należy rozumieć wybrane określenia używane w ustawie. Gdy ustawa mówi o banku krajowym, banku zagranicznym, instytucji kredytowej, oddziale banku krajowego za granicą, oddziale banku zagranicznego albo oddziale instytucji kredytowej, chodzi o instytucje określone w przepisach prawa bankowego. Ten artykuł nie opisuje ich samodzielnie, lecz odsyła do regulacji prawa bankowego. Podobnie zdefiniowano firmę inwestycyjną, zagraniczną firmę inwestycyjną i dom maklerski. Są to instytucje określone w przepisach o obrocie instrumentami finansowymi. Dzięki temu te same pojęcia powinny być rozumiane w ustawie upadłościowej tak, jak zostały określone w odpowiednich przepisach dotyczących rynku finansowego. W przepisach tego działu „sąd zagraniczny” oznacza nie tylko sąd, ale także inny organ uprawniony do prowadzenia lub nadzorowania postępowania upadłościowego, układowego albo podobnego. Chodzi o organ działający w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo w państwie EFTA będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. „Zarządca zagraniczny” to natomiast osoba lub podmiot wyznaczony w takim zagranicznym postępowaniu do zarządzania, reorganizowania albo likwidacji majątku dłużnika, zgodnie z prawem tego państwa.

Przepis dotyczy orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego, układowego albo innego podobnego postępowania. Chodzi o postępowania prowadzone wobec instytucji kredytowych lub zagranicznych firm inwestycyjnych. Takie orzeczenie podlega uznaniu z mocy prawa, czyli na podstawie samego przepisu, bez wskazania w nim dodatkowej procedury uznawania. Uznanie jest możliwe tylko wtedy, gdy postępowanie wszczął właściwy sąd zagraniczny. Sąd ten musi działać w państwie członkowskim Unii Europejskiej albo w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, które jest stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Dodatkowo państwo, w którym znajduje się ten sąd, musi być państwem, w którym dana instytucja kredytowa lub zagraniczna firma inwestycyjna ma siedzibę. Wszystkie wskazane warunki odnoszą się do tego samego postępowania i podmiotu. Przepis obejmuje więc wyłącznie sytuacje, w których rodzaj postępowania, podmiot, który jest nim objęty, właściwość sądu zagranicznego oraz państwo siedziby odpowiadają opisanym wymaganiom. Jeżeli sąd zagraniczny wszczął postępowanie w państwie innym niż wskazane w przepisie albo podmiot nie ma tam siedziby, ta regulacja nie przewiduje uznania orzeczenia z mocy prawa.

Sąd zagraniczny

Sąd zagraniczny w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Prawo upadłościowe8 przepisów