Przesłuchanie stron

Przesłuchanie stron to czynność dowodowa polegająca na uzyskaniu od uczestników postępowania informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona przedstawia własną wiedzę i stanowisko, ale nie występuje w charakterze świadka. Jej wypowiedzi są oceniane przez organ lub sąd łącznie z pozostałym materiałem dowodowym.

Najczęściej termin ten odnosi się do postępowania cywilnego. Dowód z przesłuchania stron ma co do zasady charakter uzupełniający i może zostać przeprowadzony, gdy po wykorzystaniu innych dowodów pozostają niewyjaśnione istotne okoliczności. Sąd ocenia, czy przesłuchanie jest potrzebne. Jeżeli przesłuchanie jednej ze stron jest niemożliwe albo strona nie stawiła się, sąd może przesłuchać tylko drugą stronę. Przesłuchanie odbywa się zasadniczo bez przyrzeczenia. W określonych sytuacjach sąd może ponownie przesłuchać jedną ze stron z przyrzeczeniem, a także przesłuchać drugą stronę w innym zakresie. Przed czynnością strona jest uprzedzana o obowiązku mówienia prawdy oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań.

W postępowaniu administracyjnym organ może przesłuchać stronę w celu wyjaśnienia niewyjaśnionych faktów istotnych dla sprawy. Czynność ta jest utrwalana w protokole, chyba że została odpowiednio utrwalona na piśmie. Podobne zasady dokumentowania istotnych czynności obowiązują w postępowaniu podatkowym. W Ordynacji podatkowej przesłuchanie strony wymaga jej zgody, odbywa się według przepisów dotyczących świadków, lecz bez stosowania środków przymusu. Wezwanie powinno określać między innymi cel czynności, termin, sposób odpowiedzi i skutki prawne niezastosowania się do wezwania.

Przesłuchanie stron może mieć znaczenie także przy ocenie dopuszczalności dowodu w sprawach cywilnych. W razie niezachowania wymaganej formy czynności prawnej dowód z przesłuchania stron na fakt jej dokonania może być ograniczony, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w Kodeksie cywilnym.