Polecenie

Polecenie to skierowane do określonej osoby lub podmiotu żądanie wykonania oznaczonego działania albo zaniechania. W języku prawnym termin ten nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia. Jego treść, skutki oraz możliwość przymusowego wykonania zależą od podstawy prawnej, osoby wydającej polecenie i relacji łączącej ją z adresatem.

W prawie publicznym polecenie jest najczęściej formą wiążącego nakazu wydanego przez uprawniony organ, funkcjonariusza albo przełożonego. Może dotyczyć między innymi postępowania karnego, wykonywania kary, dozoru, służby wojskowej, bezpieczeństwa imprez masowych lub bezpieczeństwa na obszarach wodnych. Adresat może być zobowiązany do stawienia się, udzielenia informacji, określonego zachowania albo podporządkowania się czynnościom kontrolnym. Niewykonanie polecenia, w zależności od przepisu i okoliczności, może prowadzić do zawiadomienia sądu lub prokuratora, zastosowania przewidzianych środków, a także odpowiedzialności wykroczeniowej albo karnej. Odpowiedzialność może ponosić również funkcjonariusz, który wykorzystuje swoją władzę w sposób bezprawny, w szczególności w celu wymuszenia określonego zachowania.

W prawie cywilnym polecenie ma także szczególne znaczenie testamentowe. Spadkodawca może nałożyć je na spadkobiercę lub zapisobiercę, zobowiązując do działania albo zaniechania, bez ustanawiania wierzyciela uprawnionego do świadczenia na swoją rzecz. Wykonania polecenia mogą żądać spadkobiercy, wykonawca testamentu lub właściwy organ państwowy. Jeżeli zapisobierca nie może wykonać polecenia, obowiązek ten może przejść na spadkobiercę. W razie upadłości ustanowienie wykonawcy testamentu, zapisy i polecenia mogą być bezskuteczne wobec masy upadłości.

W prawie spółek polecenie może oznaczać wiążące polecenie wydane przez spółkę dominującą spółce zależnej w ramach grupy spółek. Jego wykonanie może wpływać na ocenę odpowiedzialności spółki dominującej za szkodę wyrządzoną wierzycielowi spółki zależnej. Termin występuje również w regulacjach dotyczących stosunków służbowych, dozoru elektronicznego, działalności kuratorów oraz obowiązków agenta morskiego. W każdym przypadku znaczenie polecenia wynika z konkretnej normy prawnej, a nie wyłącznie z potocznego rozumienia tego słowa.