Art. 1004. k.c. Zakres zmniejszenia zapisów i poleceń

§ 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.

§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.

Komentarz do Art. 1004. kc

Art. 1004 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane ze zmniejszeniem zapisów zwykłych i poleceń w przypadku, gdy masa spadkowa nie jest wystarczająca do ich pełnego wykonania. Przepis ten wprowadza zasadę proporcjonalnego zmniejszenia wartości zapisów i poleceń, chyba że spadkodawca wyraził inną wolę w testamencie.

1. Zasada proporcjonalnego zmniejszenia

Zgodnie z art. 1004 KC, jeżeli masa spadkowa nie pozwala na pełne wykonanie zapisów zwykłych i poleceń, zmniejszenie tych świadczeń następuje proporcjonalnie do ich wartości. Oznacza to, że każdy z zapisobierców otrzymuje odpowiednio mniejszą część zapisu, a każda osoba, na której rzecz nałożono polecenie, jest zobowiązana do jego wykonania w zmniejszonym zakresie.

2. Odmienna wola spadkodawcy

Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady proporcjonalnego zmniejszenia, jeśli z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy. Spadkodawca może w testamencie określić, które zapisy lub polecenia mają być wykonane w pełni, a które mogą zostać zmniejszone lub nawet całkowicie pominięte. Wola spadkodawcy wyrażona w testamencie ma pierwszeństwo przed zasadą proporcjonalnego zmniejszenia.

3. Zmniejszenie dalszych zapisów i poleceń

W sytuacji, gdy zapis zwykły jest obciążony dalszym zapisem lub poleceniem, art. 1004 KC stanowi, że zmniejszenie tego zapisu pociąga za sobą proporcjonalne zmniejszenie dalszego zapisu lub polecenia. Oznacza to, że jeśli zapisobierca, na którym ciąży obowiązek wykonania dalszego zapisu lub polecenia, otrzymuje zmniejszoną wartość zapisu, to również jego zobowiązanie do wykonania dalszego zapisu lub polecenia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

4. Praktyczne znaczenie przepisu

Art. 1004 KC ma istotne znaczenie praktyczne, gdyż zapewnia sprawiedliwe i proporcjonalne rozłożenie ciężarów wynikających z zapisów i poleceń w sytuacji, gdy masa spadkowa jest niewystarczająca. Przepis ten chroni interesy wszystkich zapisobierców i osób, na których rzecz nałożono polecenia, zapobiegając sytuacjom, w których niektóre z tych osób mogłyby zostać pozbawione swoich świadczeń w całości.

Podsumowanie

Art. 1004 Kodeksu cywilnego wprowadza zasadę proporcjonalnego zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń w przypadku niewystarczającej masy spadkowej, z zastrzeżeniem odmiennej woli spadkodawcy wyrażonej w testamencie. Przepis ten zapewnia sprawiedliwe rozłożenie ciężarów wynikających z zapisów i poleceń oraz chroni interesy wszystkich uprawnionych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

zmniejszenie zapisów

treść testamentu

wola spadkodawcy

dalszy zapis

zapis zwykłypolecenie wartość

Art. 1003. kc Art. 1005. kc