Organizacja międzynarodowa

Organizacja międzynarodowa to trwałe, zinstytucjonalizowane zrzeszenie państw, utworzone na podstawie umowy międzynarodowej w celu wykonywania wspólnych zadań. Ma określone organy, zakres kompetencji oraz zasady działania. Zwykle posiada odrębną podmiotowość prawną, dzięki czemu może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, zawierać porozumienia i występować w stosunkach międzynarodowych w granicach przyznanych jej uprawnień.

Do organizacji międzynarodowych zalicza się przede wszystkim organizacje międzyrządowe, których członkami są państwa. Ich kompetencje wynikają z aktu założycielskiego oraz innych wiążących porozumień. Nie należy ich utożsamiać z organizacjami pozarządowymi, które są tworzone przez osoby prywatne, podmioty krajowe lub inne podmioty niepaństwowe i co do zasady nie wykonują władzy powierzonej przez państwa.

W polskim prawie termin ten występuje w szczególności w przepisach dotyczących:

• współpracy międzynarodowej i udostępniania danych, jeżeli odbywa się ona na podstawie umów międzynarodowych albo aktów prawa stanowionego przez organizacje międzynarodowe;
• służby wojskowej, kierowania żołnierzy do organizacji międzynarodowych oraz pełnienia przez nich funkcji w międzynarodowych strukturach wojskowych;
• immunitetów i przywilejów przysługujących organizacji, jej funkcjonariuszom lub innym osobom objętym ochroną;
• współpracy w sprawach karnych, w tym stosunków z międzynarodowymi trybunałami karnymi i ich organami;
• wykonywania zadań publicznych w dziedzinach takich jak bezpieczeństwo, obrona, ochrona środowiska lub transport.

Znaczenie prawne organizacji międzynarodowej zależy od podstawy jej utworzenia i zakresu przyznanych kompetencji. Może ona ustanawiać wiążące reguły dla państw członkowskich, koordynować ich działania, prowadzić postępowania lub wykonywać zadania powierzone jej w umowie. W określonych sytuacjach organizacja może także korzystać z immunitetu sądowego, a jej funkcjonariusze z immunitetów związanych z wykonywaniem funkcji. Immunitet nie ma jednak charakteru bezwzględnego, ponieważ może zostać uchylony przez właściwą organizację albo nie mieć zastosowania w przypadkach przewidzianych w przepisach.