Organizacja pozarządowa

„Organizacja pozarządowa” to określenie podmiotu działającego poza sektorem finansów publicznych, który nie został utworzony w celu osiągania zysku i przeznaczania go do podziału między członków, założycieli lub inne osoby. Termin ten opisuje kategorię podmiotów, a nie odrębną formę prawną. Organizacja pozarządowa może działać jako osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jeżeli przepisy przyznają jej zdolność do działania.

Do najczęstszych organizacji pozarządowych należą stowarzyszenia i fundacje. Mogą one realizować cele społeczne, obywatelskie, charytatywne, edukacyjne, kulturalne, sportowe, ekologiczne lub związane z ochroną praw i interesów określonych grup. Brak celu zarobkowego nie oznacza zakazu uzyskiwania przychodów. Organizacja może prowadzić działalność odpłatną, a w określonych warunkach także gospodarczą, jednak osiągnięte środki powinny służyć realizacji jej celów, a nie prywatnemu wzbogaceniu uczestników.

W polskim prawie pojęcie to występuje w wielu dziedzinach. W postępowaniu cywilnym organizacja pozarządowa może, za pisemną zgodą osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, wytoczyć powództwo na jego rzecz, a w takim postępowaniu stosuje się do niej odpowiednio część przepisów dotyczących prokuratora. Organizacje mogą również uczestniczyć w wykonywaniu zadań publicznych, korzystać z dotacji lub zawierać umowy z administracją, z zachowaniem zasad gospodarowania środkami publicznymi.

Przepisy przewidują także udział organizacji pozarządowych w organach opiniodawczych i doradczych, w tym dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego, oraz możliwość współpracy z organami państwa w obszarze obronności. Ich przedstawiciele mogą być uwzględniani w procedurach konsultacyjnych i zespołach tworzonych przez administrację. Zakres uprawnień i obowiązków organizacji zależy od konkretnej ustawy, jej formy prawnej oraz rodzaju prowadzonej działalności.