Art. 186. kpk Odmowa złożenia zeznań - termin, skutek

§ 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie art. 185 może oświadczyć, że chce z tego prawa skorzystać, niepóźniej jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone.

§ 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185.

Komentarz do Art. 186. kpk

Art. 186 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z prawem do odmowy składania zeznań oraz konsekwencjami skorzystania z tego prawa. Przepis ten jest istotny z punktu widzenia ochrony praw procesowych świadków oraz osób oskarżonych, a także z perspektywy zapewnienia rzetelności postępowania sądowego.

Prawo do odmowy składania zeznań

Zgodnie z art. 186 k.p.k., osoba uprawniona do odmowy składania zeznań może skorzystać z tego prawa najpóźniej przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. Jest to kluczowy moment, ponieważ po jego przekroczeniu osoba ta traci możliwość odmowy składania zeznań w dalszym toku postępowania. Prawo to jest istotnym elementem ochrony prywatności i autonomii jednostki, zwłaszcza w kontekście ochrony przed samooskarżeniem.

Konsekwencje skorzystania z prawa do odmowy

Jeżeli osoba uprawniona do odmowy składania zeznań zdecyduje się na skorzystanie z tego prawa, poprzednio złożone przez nią zeznania nie mogą być użyte jako dowód ani odtworzone w toku postępowania sądowego. Jest to mechanizm mający na celu zabezpieczenie integralności decyzji o odmowie składania zeznań oraz zapobieżenie ewentualnym nadużyciom ze strony organów ścigania.

Ujawnienie protokołów oględzin ciała

Druga część art. 186 k.p.k. odnosi się do protokołów oględzin ciała sporządzonych w postępowaniu karnym. Przepis ten stanowi, że takie protokoły podlegają ujawnieniu na rozprawie, nawet jeśli osoba poddana oględzinom odmówiła składania wyjaśnień lub zeznań, albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185 k.p.k. Jest to wyjątek od zasady, że odmowa składania zeznań wyklucza możliwość wykorzystania wcześniejszych zeznań jako dowodu. Ujawnienie protokołów oględzin ciała ma na celu zapewnienie pełnego obrazu dowodowego i umożliwienie sądowi dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego.

Wnioski

Art. 186 k.p.k. balansuje pomiędzy ochroną praw jednostki a potrzebą zapewnienia rzetelności i kompletności postępowania dowodowego. Prawo do odmowy składania zeznań jest istotnym elementem ochrony procesowej, jednakże ustawodawca przewidział wyjątki, które mają na celu zabezpieczenie interesu wymiaru sprawiedliwości. W praktyce, stosowanie tego przepisu wymaga od organów procesowych staranności i dbałości o przestrzeganie praw osób uczestniczących w postępowaniu karnym.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

osoba uprawnionaodmowa zeznańpostępowanie sądowe

dowody sądowe

protokół oględzin

postępowanie karne

oględziny ciała

rozprawa sądowa

odmowa wyjaśnień

Art. 185f. kpk Art. 187. kpk