Obwiniony

Obwiniony to osoba, przeciwko której prowadzone jest postępowanie w związku z zarzutem popełnienia wykroczenia albo przewinienia dyscyplinarnego. Termin ten nie oznacza, że osoba została uznana za winną. Określa jej status procesowy w toku postępowania, do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia.

W postępowaniu w sprawach o wykroczenia obwinionym jest osoba, przeciwko której wniesiono wniosek o ukaranie. Może nim być osoba fizyczna, której zarzuca się popełnienie wykroczenia. W postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony jest osobą, której zarzucono naruszenie obowiązków zawodowych, służbowych lub zasad wykonywania określonej funkcji. Status i zakres odpowiedzialności obwinionego w takich sprawach wynikają z przepisów regulujących daną grupę zawodową albo służbę, między innymi z przepisów dotyczących adwokatów, notariuszy, doradców podatkowych, geodetów i kartografów, myśliwych oraz żołnierzy.

Najważniejsze uprawnienia obwinionego obejmują w szczególności:

• prawo do obrony, w tym do składania wyjaśnień albo odmowy ich składania,
• prawo do przedstawiania dowodów i zajmowania stanowiska wobec dowodów przeprowadzanych w sprawie,
• prawo do korzystania z pomocy obrońcy,
• prawo do udziału w czynnościach postępowania w zakresie przewidzianym w przepisach,
• prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia, jeżeli właściwe przepisy przewidują środek odwoławczy.

W określonych przypadkach obrońca jest wyznaczany z urzędu, na przykład gdy stan osoby uniemożliwia jej samodzielną obronę lub zachodzą szczególne przeszkody dotyczące jej zdolności do udziału w postępowaniu. W postępowaniach dyscyplinarnych obwiniony jest zazwyczaj stroną postępowania, obok rzecznika dyscyplinarnego lub innego organu występującego z zarzutem.

Postępowanie może zakończyć się uniewinnieniem, umorzeniem, ukaraniem albo innym rozstrzygnięciem przewidzianym w odpowiednich przepisach. Rozstrzygnięcie na niekorzyść obwinionego może podlegać ograniczeniom związanym z wniesieniem środka odwoławczego. W niektórych postępowaniach obwiniony może również ponosić koszty postępowania, jeżeli przewidują to właściwe regulacje.