Nowe dowody

„Nowe dowody” to informacje lub środki dowodowe, które nie były wcześniej znane organowi albo sądowi, nie zostały ujawnione w postępowaniu lub nie zostały w nim wykorzystane, a mogą mieć znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Nowość dowodu nie musi oznaczać, że powstał on niedawno. Może istnieć już wcześniej, lecz zostać odnaleziony, ujawniony albo przedstawiony dopiero na późniejszym etapie postępowania.

Dowodem może być w szczególności dokument, zeznanie świadka, opinia biegłego, wyjaśnienia, nagranie, zapis elektroniczny, przedmiot lub inny środek pozwalający ustalić istotne okoliczności. O uznaniu go za nowy decyduje jego relacja do wcześniejszego postępowania, a nie sama nazwa lub forma. Zwykle bada się także, czy dowód jest istotny dla sprawy, wiarygodny oraz czy jego przedstawienie nie nastąpiło z opóźnieniem zawinionym przez stronę.

Pojęcie występuje w wielu dziedzinach prawa, zwłaszcza w postępowaniu cywilnym, karnym, administracyjnym, podatkowym i dyscyplinarnym. Jego znaczenie zależy od rodzaju postępowania:

• w sprawach cywilnych sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła powołać je wcześniej; w postępowaniu kasacyjnym co do zasady nie można opierać skargi na nowych faktach i dowodach,
• w sprawach karnych nowe dowody lub fakty mogą uzasadniać wznowienie postępowania przygotowawczego albo sądowego, jeżeli wskazują na potrzebę odmiennej oceny sprawy,
• w postępowaniu administracyjnym i podatkowym ujawnienie nowych, istotnych dowodów może stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem,
• w postępowaniach dyscyplinarnych i karnych skarbowych mogą prowadzić do wznowienia postępowania, jeżeli podważają prawidłowość wcześniejszego rozstrzygnięcia.

„Nowe dowody” należy odróżnić od nowych dokumentów urzędowych, takich jak nowy dowód rejestracyjny pojazdu. W tym drugim znaczeniu chodzi o dokument wydany w związku ze zmianą danych, a nie o środek dowodowy uzasadniający ponowne rozpoznanie sprawy.