Naruszenie posiadania

Naruszenie posiadania to bezprawna ingerencja w faktyczne władanie rzeczą lub korzystanie z niej przez posiadacza, dokonana bez jego zgody. Ochrona posiadania służy zabezpieczeniu istniejącego stanu faktycznego, niezależnie od tego, komu przysługuje własność albo inne prawo do rzeczy. Naruszenie może nastąpić zarówno przez osobę trzecią, jak i przez właściciela, jeżeli działa on z pominięciem posiadacza.

Wyróżnia się przede wszystkim:

• pozbawienie posiadania, polegające na całkowitym odebraniu władztwa nad rzeczą, na przykład przez zajęcie nieruchomości lub uniemożliwienie dostępu do niej;
• zakłócenie posiadania, które utrudnia korzystanie z rzeczy, ale nie odbiera całkowicie faktycznego władania, na przykład przez przejazd przez cudzy teren albo ustawienie przeszkody.

Podstawowym środkiem ochrony jest roszczenie o przywrócenie poprzedniego stanu posiadania oraz o zaniechanie dalszych naruszeń. W postępowaniu dotyczącym naruszenia posiadania sąd bada przede wszystkim ostatni stan posiadania przed naruszeniem i sam fakt naruszenia. Co do zasady nie rozstrzyga w tym postępowaniu, komu przysługuje prawo własności, ani czy pozwany działał w dobrej wierze. Dzięki temu ochrona ma charakter szybszy i praktyczny, a jej celem jest przywrócenie stabilności faktycznego władania rzeczą.

Prawo cywilne dopuszcza także obronę konieczną posiadania oraz niezbędną samopomoc, jednak przywracanie posiadania nie może wiązać się z użyciem przemocy wobec osób. Naruszenie posiadania jest pojęciem stosowanym przede wszystkim w prawie cywilnym i w postępowaniu cywilnym, zwłaszcza w sprawach o ochronę posiadania. Nie oznacza samo przez się naruszenia prawa własności, ponieważ te dwa rodzaje ochrony opierają się na innych przesłankach.