Miejsce zamieszkania

Miejsce zamieszkania to w prawie cywilnym miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to obejmuje dwa elementy: faktyczne przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar uczynienia z niej trwałego ośrodka życia. O zamiarze mogą świadczyć między innymi sytuacja rodzinna, zawodowa, mieszkaniowa i organizacja codziennego życia. Samo czasowe przebywanie w danym miejscu nie oznacza jeszcze zmiany miejsca zamieszkania.

Miejsce zamieszkania należy odróżnić od adresu oraz miejsca zameldowania. Wskazuje ono miejscowość, a nie musi oznaczać konkretnego lokalu. Zameldowanie może stanowić dowód określonego pobytu, ale nie przesądza samo w sobie o miejscu zamieszkania. Od tej instytucji odrębne jest także miejsce zwykłego pobytu, które akcentuje faktyczną trwałość pobytu, bez konieczności ustalania zamiaru stałego osiedlenia.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym osoba fizyczna może mieć jednocześnie tylko jedno miejsce zamieszkania. Może ono ulec zmianie, gdy osoba przeniesie się do innej miejscowości i zamierza tam stale przebywać. Szczególne reguły dotyczą dzieci oraz osób pozostających pod opieką. Miejscem zamieszkania dziecka jest co do zasady miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu przysługuje władza rodzicielska w zakresie określonym w przepisach. Miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką wiąże się natomiast z miejscem zamieszkania opiekuna.

Pojęcie to występuje w wielu dziedzinach prawa. Ma znaczenie dla ustalania właściwości sądu, organu administracji lub innych instytucji, doręczania pism, obowiązku stawiennictwa oraz ustalenia jurysdykcji krajowej w sprawach cywilnych. Może być również wymagane przy składaniu wniosków, uzyskiwaniu wpisu na listę zawodową, wykonywaniu obowiązków publicznych i ocenie, któremu organowi należy przekazać określone informacje. Wprowadzenie organu w błąd co do miejsca zamieszkania lub nieudzielenie wymaganych danych może w określonych sytuacjach powodować odpowiedzialność przewidzianą w przepisach.