Czynność procesowa

Czynność procesowa to działanie uczestnika postępowania albo organu procesowego, podejmowane w celu wywołania skutku przewidzianego przez przepisy postępowania. Może polegać na złożeniu oświadczenia, wniosku lub pisma, dokonaniu określonej czynności faktycznej albo wydaniu rozstrzygnięcia. Nie jest tym samym co czynność prawna, ponieważ jej podstawowym skutkiem jest wpływ na przebieg, zakres lub wynik postępowania.

Czynności procesowe występują przede wszystkim w postępowaniu cywilnym, karnym i karnym skarbowym, a także w innych postępowaniach prowadzonych przez sądy lub organy publiczne. Podejmują je między innymi strony, uczestnicy postępowania, podejrzany, oskarżony, pełnomocnik, obrońca, interwenient uboczny, a także sąd, prokurator i inne uprawnione organy.

Do czynności procesowych należą w szczególności:

• wniesienie pozwu, wniosku, środka zaskarżenia lub innego pisma,
• złożenie wyjaśnień, zeznań, oświadczenia albo wniosku dowodowego,
• ustanowienie pełnomocnika lub obrońcy,
• udział w przesłuchaniu, oględzinach i innych czynnościach dowodowych,
• wydanie postanowienia, zarządzenia albo wyroku przez organ procesowy.

Czynność procesowa musi być dokonana przez osobę mającą zdolność procesową lub przez jej prawidłowo umocowanego przedstawiciela. Przepisy mogą określać jej formę, termin, miejsce oraz wymagania dotyczące treści. Część czynności wymaga formy pisemnej, inne mogą zostać dokonane ustnie do protokołu albo w formie elektronicznej, jeżeli przepisy to dopuszczają. Niedochowanie wymaganych warunków może prowadzić między innymi do bezskuteczności czynności, jej pominięcia, zwrotu pisma lub utraty możliwości dokonania czynności po upływie terminu.

Czynności procesowe mogą być dokonywane przez uczestników z własnej inicjatywy albo na wezwanie organu. Ich prawidłowe wykonanie pozwala korzystać z uprawnień procesowych, przedstawiać stanowisko i dowody oraz wpływać na tok postępowania. Czynności organów służą natomiast prowadzeniu postępowania, ustaleniu okoliczności sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia.