Choroba

Choroba w polskim prawie oznacza stan organizmu polegający na zaburzeniu zdrowia, który może wpływać na zdolność do pracy, pełnienia służby, udziału w czynnościach urzędowych albo korzystania z określonych świadczeń. Przepisy nie ustanawiają jednej, uniwersalnej definicji choroby obowiązującej we wszystkich dziedzinach prawa. Znaczenie tego pojęcia zależy od celu regulacji i jest zwykle ustalane na podstawie dokumentacji medycznej, zaświadczenia lub orzeczenia uprawnionego podmiotu.

W prawie ubezpieczeń społecznych choroba jest jedną z sytuacji uzasadniających przyznanie świadczeń pieniężnych. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa określa zasady przyznawania świadczeń osobom objętym ubezpieczeniem. Sama choroba nie zawsze oznacza jednak niezdolność do pracy. Dla powstania prawa do określonego świadczenia znaczenie może mieć także okres trwania choroby, wpływ stanu zdrowia na wykonywanie pracy oraz spełnienie innych warunków ustawowych.

Choroba może mieć również znaczenie w stosunkach służbowych i pracowniczych. Przepisy dotyczące funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych mogą wiązać z nią szczególne uprawnienia, ograniczenia albo przesłanki zwolnienia ze służby. W prawie pracy wpływa przede wszystkim na usprawiedliwienie nieobecności i korzystanie ze świadczeń związanych z czasową niezdolnością do pracy.

W postępowaniach administracyjnych, cywilnych i podatkowych choroba może uzasadniać odstąpienie od obowiązku osobistego stawiennictwa. Jeżeli stan zdrowia uniemożliwia przybycie, czynność może zostać przeprowadzona w miejscu pobytu osoby albo z zastosowaniem innego trybu przewidzianego w przepisach. Ocena choroby służy wówczas ustaleniu faktycznej niemożności udziału w czynności, a nie przyznaniu świadczenia.

Pojęcie to występuje także w regulacjach dotyczących ochrony zdrowia, leczenia niepłodności i zabezpieczenia płodności, gdzie może odnosić się do stanu zagrażającego zdolności płodzenia. W przepisach dotyczących służb publicznych choroba może ponadto wpływać na uprawnienia po zakończeniu służby, jeżeli pozostaje w związku z jej pełnieniem.