Akcje własne

Akcje własne to akcje wyemitowane przez spółkę, a następnie nabyte lub posiadane przez tę samą spółkę. W polskim prawie pojęcie to dotyczy przede wszystkim spółki akcyjnej oraz prostej spółki akcyjnej. Obejmuje zarówno akcje nabyte bezpośrednio przez spółkę, jak i w określonych sytuacjach akcje objęte lub nabyte przez inną osobę na rachunek spółki.

Posiadanie akcji własnych podlega szczególnym ograniczeniom. Co do zasady spółka nie może obejmować własnych akcji, czyli uczestniczyć we własnym procesie emisji, ani nabywać akcji już wyemitowanych. Zakaz ten ma chronić kapitał spółki, jej wierzycieli oraz przejrzystość stosunków właścicielskich. Ograniczenia mogą obejmować również nabywanie akcji spółki dominującej przez spółkę zależną oraz działania podejmowane formalnie przez inną osobę, lecz na rachunek spółki.

Kodeks spółek handlowych przewiduje wyjątki od zakazu nabywania akcji własnych. Są one związane między innymi z określonymi czynnościami reorganizacyjnymi, ochroną interesów spółki albo realizacją szczególnych uprawnień przewidzianych w przepisach. Nabycie jest dopuszczalne wyłącznie po spełnieniu wymaganych warunków, a sposób dalszego postępowania z takimi akcjami może być ograniczony.

Najważniejsze cechy akcji własnych:

• zostały wyemitowane przez spółkę, która je posiada,
• ich nabywanie jest co do zasady zakazane, poza przypadkami wskazanymi w ustawie,
• zasadniczo nie wykonuje się z nich praw udziałowych, w szczególności prawa głosu i prawa do dywidendy,
• podlegają szczególnym zasadom ewidencji, zbycia albo umorzenia.

Akcje własne mają znaczenie praktyczne przy zmianach struktury kapitału, reorganizacji spółki, umarzaniu akcji oraz realizacji programów związanych z akcjonariatem. Naruszenie przepisów dotyczących obejmowania lub nabywania akcji własnych może powodować odpowiedzialność osób działających w imieniu spółki oraz inne skutki przewidziane w przepisach prawa.