Art. 274. Ograniczenie dopuszczalności wznowienia

Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.

Komentarz do Art. 274.

Przepis określa, kiedy można żądać wznowienia z powodu przestępstwa. Co do zasady takie żądanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy popełnienie czynu zostało ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym. Oznacza to, że samo twierdzenie o popełnieniu przestępstwa albo inne ustalenie dotyczące czynu nie wystarcza w sytuacji objętej regułą podstawową. Wymagane jest istnienie prawomocnego rozstrzygnięcia karnego, które stwierdza popełnienie czynu i skazuje sprawcę.

Przepis przewiduje jednak wyjątek od tego wymagania. Prawomocny wyrok skazujący nie jest konieczny, jeżeli postępowanie karne nie może być wszczęte albo zostało umorzone z przyczyn innych niż brak dowodów. Znaczenie ma więc nie tylko końcowy wynik postępowania karnego, lecz także przyczyna, dla której nie doszło do jego wszczęcia lub zostało ono zakończone umorzeniem. Wyjątek nie obejmuje umorzenia uzasadnionego brakiem dowodów.

W praktyce przepis tworzy dwa modele wykazania podstawy wznowienia: zasadniczy, oparty na prawomocnym wyroku skazującym, oraz wyjątkowy, związany z niemożnością wszczęcia postępowania karnego albo z jego umorzeniem z innej przyczyny niż brak dowodów. Tym samym reguluje zarówno wymagany sposób ustalenia przestępstwa, jak i sytuacje, w których brak wyroku skazującego nie wyklucza żądania wznowienia. Ocena, czy zachodzi wyjątek, wymaga ustalenia, dlaczego postępowanie karne nie zostało wszczęte lub dlaczego zostało umorzone.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 143.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 273.Art. 275.