Sygn. akt XXIII Zs 7/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych w składzie:
Przewodniczący: SSO Monika Skalska
Sędziowie: SO Alicja Dziekańska
SO Aneta Łazarska
Protokolant: Michał Orzechowski
po rozpoznaniu na rozprawie
w dniu 5 marca 2026r. w Warszawie
sprawy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego
z udziałem zamawiającego: Gminy K. w
K.
odwołującego: (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.
przystępującego po stronie odwołującego: (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
we N.
ze skargi zamawiającego
od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej w Warszawie
z dnia 16 grudnia 2025r., sygn. akt KIO 4769/25
I.
oddala skargę;
II.
zasądza od Gminy K. w K. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów postępowania skargowego.
SSO Alicja Dziekańska SSO Monika Skalska SSO Aneta Łazarska
Sygn. akt XXIII Zs 7/26
UZASADNIENIE
wyroku z dnia 20 marca 2026 roku
Zamawiający Gmina K., w imieniu której działa (...) (...) w K. prowadzi na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej: ustawa PZP) postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na usługi pod nazwą: „Wykonanie dokumentacji projektowej budowlano-wykonawczej dla planowanej inwestycji pn.: (...) (znak postępowania: (...)). Szacunkowa wartość zamówienia przekracza kwoty wskazane w przepisach wykonawczych wydane na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy PZP. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 7 lipca 2025 roku pod numerem publikacji ogłoszenia: (...)oraz numerem wydania: Dz.U. S: (...).
Do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 października 2025 roku wpłynęło odwołanie wykonawcy (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. wobec:
1.
niezgodnej z przepisami ustawy czynności wyboru oferty wykonawcy (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej jako najkorzystniejszej;
2.
zaniechania odrzucenia oferty (...) sp. z o.o. sp. k. pomimo, iż wykonawca ten nie spełnia warunku udziału w postępowaniu;
3.
zaniechania odtajnienia i udostępnienia w całości złożonych przez (...) sp. z o.o. sp. k. wyjaśnień z dnia 22 sierpnia 2025 roku w zakresie ceny;
4.
zaniechania wezwania wykonawców:
1)
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we N.,
2)
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny, mimo ustawowego obowiązku zwrócenia się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 224 ust. 2 ustawy PZP.
Odwołujący (...) sp. z o.o. zarzucił zamawiającemu naruszenie:
1.
art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy PZP poprzez zaniechanie odrzucenia oferty (...) sp. z o.o. sp. k., pomimo iż wykonawca ten nie spełnia warunków udziału w postępowaniu;
2.
art. 18 ust. 1 - 3 ustawy PZP w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 85, dalej: uznk) oraz w związku z art. 16 ustawy PZP poprzez zaniechanie odtajnienia (ujawnienia) i udostępnienia odwołującemu zastrzeżonych przez (...) sp. z o.o. sp. k. jako tajemnica przedsiębiorstwa wyjaśnień dotyczących ceny;
3.
art. 224 ust. 2 ustawy PZP poprzez zaniechanie wezwania wykonawców (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny, podczas gdy cena zaoferowana przez przedmiotowych wykonawców jest niższa o ponad 30% od wartości zamówienia ustalonej przed wszczęciem postępowania, a rozbieżność nie wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają uzasadnienia.
Odwołujący (...) sp. z o.o. wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie zamawiającemu:
1.
unieważnienia czynności oceny ofert;
2.
unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej;
3.
dokonania ponownej oceny ofert;
4.
wezwania wykonawców (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny;
5.
odrzucenia oferty (...) sp. z o.o. sp. k.;
6.
odtajnienie dokumentów wskazanych w odwołaniu;
7.
ponowną ocenę ofert.
Przystąpienie do postępowania odwoławczego w ustawowym terminie po stronie zamawiającego zgłosił (...) sp. z o.o. sp. k. Odwołujący (...) sp. z o.o. pismem z dnia 11 grudnia 2025 roku na podstawie art. 526 ust. 1 ustawy PZP zgłosił opozycję przeciw przystąpieniu do postępowania odwoławczego (...) sp. z o.o. sp. k. Natomiast, Izba stwierdziła skuteczność przystąpienia do postępowania odwoławczego zgłoszonego przez (...) sp. z o.o. sp. k. po stronie zamawiającego. W ocenie Izby odwołujący nie uprawdopodobnił, iż wykonawca (...) sp. z o.o. sp. k. nie posiada interesu w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść zamawiającego.
Zdaniem Izby przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. wykazał interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystąpił, tj. zamawiającego, albowiem jego oferta w przedmiotowym postępowaniu została wybrana jako najkorzystniejsza. W konsekwencji, w przypadku utrzymania w mocy decyzji zamawiającego, przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. posiada realną możliwość zawarcia umowy o udzielenie przedmiotowego zamówienia publicznego. Mając na uwadze szerokie rozumienie interesu zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, Izba oddaliła opozycję wniesioną przez odwołującego.
Pismem z dnia 2 grudnia 2025 roku przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. wniósł o oddalenie odwołania w całości.
Przystąpienie do postępowania odwoławczego w ustawowym terminie po stronie odwołującego zgłosił (...) sp. z o.o. Strony nie zgłosiły zastrzeżeń co do skuteczności przystąpienia ani opozycji przeciw przystąpieniu do postępowania odwoławczego, w związku z czym Izba stwierdziła skuteczność przystąpienia (...) sp. z o.o. do postępowania odwoławczego po stronie odwołującego.
Pismem z dnia 2 grudnia 2025 roku przystępujący (...) sp. z o.o. zajął stanowisko co do zarzutów o numerach 1 i 2 wskazanych w petitum odwołania.
Zamawiający pismem z dnia 1 grudnia 2025 roku złożył odpowiedź na odwołanie wnosząc o oddalenie odwołania w zakresie zarzutu numer 1 oraz numer 3 wskazanych w petitum odwołania. Natomiast, złożył oświadczenie dotyczące uwzględnienia odwołania w zakresie zarzutu numer 2.
W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2025 roku odwołujący cofnął zarzut 1 w części dotyczącej:
- Pozycji 2 Wykazu usług - Projekt referencyjny podmiotu użyczającego zasoby (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
- Pozycji 3 Wykazu usług - szacunkowa wartość inwestycji powyżej 20.000.000 zł.
Odwołujący podtrzymał zarzut 1 w zakresie - Pozycji 3 Wykazu usług - powierzchnia użytkowa budynku(...) nie spełnia warunku wymaganych 7.500 m
(
2).
Pismem z dnia 11 grudnia 2025 roku przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. wniósł sprzeciw wobec uwzględnienia przez zamawiającego zarzutu numer 2 wskazanego w petitum odwołania (...) sp. z o.o. Nie wyraził zgody na umorzenie postępowania odwoławczego w części dotyczącej zarzutu numer 2 i wniósł o merytoryczne rozpoznanie odwołania przez Krajową Izbę Odwoławczą w tym zakresie. W ocenie przystępującego uwzględnienie przez zamawiającego zarzutu numer 2 było nieuzasadnione i nie znajdowało podstaw w przepisach ustawy - Prawo zamówień publicznych ani w okolicznościach faktycznych sprawy.
Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku wydanym w dniu 16 grudnia 2025 roku w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt (...) po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 października 2025 roku przez wykonawcę (...) sp. z o.o. z siedzibą w N. w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego (...) (...) działający w imieniu Gminy K. przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego - wykonawcy (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w N., przy udziale uczestnika po stronie odwołującego - wykonawcy (...) sp. z o.o. z siedzibą we N.,
w punkcie pierwszym uwzględniła odwołanie:
1.1 w zakresie zarzutu 2 oraz nakazała zamawiającemu: odtajnienie zastrzeżonych przez wykonawcę przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w N. jako tajemnica przedsiębiorstwa wyjaśnień dotyczących ceny wraz z załącznikami;
1.2
w zakresie zarzutu nr 3 oraz nakazała zamawiającemu: unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert, a w jej ramach wezwanie wykonawców: (...) sp. z o.o. z siedzibą we N. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. do złożenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny,
w punkcie drugim oddaliła odwołanie w pozostałym zakresie,
zaś w punkcie trzecim kosztami postępowania obciążyła zamawiającego w 1/3 oraz uczestnika postępowania odwoławczego wnoszącego sprzeciw (...) sp. z o.o. sp. k. w 1/3.
Skarga złożona przez zamawiającego Gminę K. – (...) w K. od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej obejmowała zakresem zaskarżenia punkt 1.2 – dotyczący uwzględnienia zarzutu numer 3 odwołania oraz punkt 3 dotyczący kosztów postępowania jakimi został obciążony skarżący. W takim też zakresie Sąd Zamówień Publicznych przywoła stan faktyczny ustalony w postępowaniu odwoławczym oraz rozważania prawne poczynione przez Krajową Izbę Odwoławczą.
Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, iż w przypadku prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z zastosowaniem tzw. procedury odwróconej, interes w uzyskaniu zamówienia co do zasady przysługuje wszystkim wykonawcom, którzy złożyli oferty niepodlegające odrzuceniu, niezależnie od zajmowanej przez nich pozycji w rankingu ofert oraz niezależnie od tego, czy zakresem zaskarżenia objęte zostały wszystkie oferty ocenione korzystniej. Wynika to z faktu, iż w procedurze odwróconej zamawiający dokonuje weryfikacji podmiotowej wyłącznie wobec wykonawcy, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, a zatem w przypadku jego wyeliminowania z postępowania wynik tego postępowania pozostaje otwarty, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Izby (
wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 12 lutego 2021 roku, sygn. akt KIO 155/21). Izba potwierdziła tym samym istnienie interesu we wniesieniu środka ochrony prawnej przez odwołującego wykonawcę (...) sp. z o.o.
Biorąc pod uwagę stanowiska stron, uczestników postępowania odwoławczego oraz zgromadzony materiał dowodowy, Izba uznała, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w odniesieniu do zarzutów o numerach 2 i 3 wskazanych w petitum odwołania, a w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu.
Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, iż w protokole z postępowania o udzielenie zamówienia w trybie przetargu nieograniczonego, zamawiający podał, iż wartość zamówienia została ustalona na podstawie procedury przeprowadzonej przez inne jednostki i wynosi 3 300 000,00 zł netto, a więc 4 059 000,00 zł brutto - jest to kwota zgodna z kwotą podaną przed otwarciem ofert.
Stosownie do informacji z otwarcia ofert, ceny ofertowe wykonawców przedstawiały się w sposób następujący:
(...) sp. z o.o. z ceną brutto 2 460 000,00 zł,
(...) sp. z o.o. sp. k. z ceną brutto 1 623 231,00 zł,
(...) sp. z o.o. z ceną brutto 2 091 000,00 zł,
(...) sp. z o.o. z ceną brutto 2 681 400,00 zł,
(...) sp. z o.o. z ceną brutto 3 499 000,00 zł.
Jak ustaliła Izba pismem z dnia 14 sierpnia 2025 roku zamawiający na podstawie art. 224 ust. 2 ustawy PZP wezwał przystępującego (...) sp. z o.o. sp. k. do złożenia szczegółowych wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny. Zamawiający zastrzegł, iż w celu udowodnienia, że zaoferowana cena nie jest rażąco niska i stanowi realną wycenę opisanego w Specyfikacji Warunków Zamówienia przedmiotu zamówienia, należało przedłożyć wyjaśnienia wraz z kalkulacją i dowodami obejmującymi w szczególności:
1.
Szczegółową kalkulację ceny ofertowej - z uwzględnieniem wszystkich elementów składowych mających wpływ na cenę, w tym m.in. kosztów opracowania koncepcji programowo-przestrzennej, projektów budowlanych i wykonawczych, kosztorysów, specyfikacji technicznych, uzyskania decyzji administracyjnych, pełnienia nadzoru autorskiego, a także kosztów pracy, materiałów, sprzętu, dojazdów, koordynacji i nadzoru.
2.
Szczegółową kalkulację roboczogodzin i czynności niezbędnych do realizacji zamówienia - z podaniem przyjętych założeń dotyczących czasu realizacji poszczególnych etapów prac oraz liczby osób zaangażowanych w wykonanie zadań.
3.
Wskazanie wszystkich kosztów pośrednich i ogólnych ujętych w cenie (np. koszty administracyjne, ubezpieczenia, podatki).
4.
Potwierdzenie zgodności kalkulacji z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia lub minimalnej stawki godzinowej, ustalonych zgodnie z ustawą z dnia 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
5.
Potwierdzenie zgodności kalkulacji z przepisami prawa pracy i zabezpieczenia społecznego obowiązującymi w miejscu realizacji zamówienia.
Zamawiający podkreślał, iż złożone wyjaśnienie musi zawierać wszystkie elementy mające wpływ na wysokość ceny, ponieważ będzie ono podstawą do podjęcia decyzji o odrzuceniu oferty lub powierzeniu wykonania zamówienia.
W odpowiedz na powyższe, przy piśmie z dnia 22 sierpnia 2025 roku przystępujący (...) sp. z o.o. sp. k. złożył wyjaśnienia, a także zastrzegł ich treść wraz z załącznikami tajemnicą przedsiębiorstwa.
Dokonując rozważań prawnych w zakresie zarzutu numer 3 odwołania Krajowa Izba Odwoławcza wskazała na treść art. 31 ust. 1 ustawy PZP, który stanowi, że jeżeli zamawiający przewiduje udzielenie zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7, art. 388 pkt 2 lit. c lub art. 415 ust. 2 pkt 6, przy ustalaniu wartości zamówienia uwzględnia się także wartość tych zamówień. W myśl art. 31 ust 2 ustawy PZP przy ustaleniu wartości zamówienia uwzględnia się największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem opcji oraz wznowień.
Krajowa Izba Odwoławcza odnosząc się do treści powyższych regulacji, uznała, że norma prawna art. 31 ust. 1 i 2 ustawy PZP wyraźnie wskazuje, że przy ustalaniu wartości zamówienia uwzględnia się także wartość zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP oraz największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem opcji oraz wznowień.
Izba podzieliła stanowisko odwołującego, iż przepis art. 224 ust. 2 ustawy PZP posługuje się pojęciem „wartości zamówienia”, a nie „wartości zamówienia podstawowego”. W konsekwencji zamawiający, ustalając istnienie obowiązku wezwania wykonawców do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny, zobowiązany był dokonać stosownych kalkulacji w odniesieniu do całkowitej wartości zamówienia, a nie wyłącznie do wartości zamówienia podstawowego, z pominięciem wartości zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP.
Odnosząc się do treści art. 224 ust. 2 ustawy PZP, Izba wskazała, iż zamawiający byłby zwolniony z obowiązku wezwania przystępującego (...) sp. z o.o. oraz wykonawcy (...) sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień jedynie w sytuacji, gdy rozbieżność pomiędzy wartością zamówienia powiększoną o należny podatek od towarów i usług a ceną brutto zaoferowaną przez wykonawcę wynikałaby z okoliczności oczywistych, niewymagających wyjaśnienia. W niniejszej sprawie zamawiający nie wykazał jednak istnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od obowiązku wezwania wykonawców do złożenia wyjaśnień.
Po przeprowadzeniu analizy dokumentacji postępowania Izba ustaliła, że 70% szacunkowej wartości zamówienia w przedmiotowym postępowaniu wynosi 2.841.300,00 zł brutto. Przystępujący (...) sp. z o.o. zaoferował cenę brutto w wysokości 2.460.000,00 zł, co stanowiło 60,61% wartości zamówienia brutto, natomiast wykonawca (...) Sp. z o.o. zaoferował cenę w kwocie 2.681.400,00 zł brutto, odpowiadającą 66,06% wartości zamówienia brutto.
Jak wskazała Krajowa Izba Odwoławcza pomimo zaistnienia, przesłanek określonych w art. 224 ust. 2 ustawy PZP, zamawiający wezwał do złożenia wyjaśnień wyłącznie przystępującego (...) sp. z o.o. sp. k. Izba podzieliła stanowisko odwołującego, iż zamawiający nie dopełnił wobec przystępującego (...) sp. z o.o. oraz wykonawcy (...) sp. z o.o. ustawowego obowiązku wezwania do złożenia wyjaśnień, o którym mowa w art. 224 ust. 2 ustawy PZP.
Mając powyższe na uwadze, Izba stwierdziła, że ustawodawca w sposób jednoznaczny nałożył na zamawiającego obowiązek zwrócenia się do wykonawców o złożenie wyjaśnień w sytuacji, gdy cena oferty jest niższa niż 70% szacunkowej wartości zamówienia. W realiach niniejszej sprawy zamawiający obowiązku tego nie zrealizował.
W konsekwencji Izba uznała, iż zamawiający poprzez zaniechanie wezwania przystępującego (...) sp. z o.o. oraz wykonawcy (...) sp. z o.o. w trybie art. 224 ust. 2 ustawy PZP, dopuścił się naruszenia tego przepisu.
Reasumując powyższe, Izba uznała, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w zakresie zarzutów o numerach 2 i 3 wskazanych w petitum odwołania. Natomiast, w zakresie zarzutu numer 1 w działaniach zamawiającego nie dopatrzyła się naruszenia regulacji wynikających z ustawy Prawo zamówień publicznych.
O kosztach postępowania Krajowa Izba Odwoławcza orzekła stosownie do wyniku, na podstawie art. 557 ustawy PZP, art. 574 ustawy PZP i art. 575 ustawy PZP oraz w oparciu o przepisy § 7 ust. 2 pkt 3, ust 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 roku w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. poz. 2437).
Zrelacjonowany powyżej wyrok Krajowej Izby Odwoławczej zaskarżył zamawiający Gmina K. (...) do punktu 1.2 oraz punktu 3 w części w jakiej obciążony kosztami postępowania został zamawiający
, zarzucając:
1.
naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 542 ust. 1 ustawy PZP w zw. z art. 531 ustawy PZP poprzez:
1.1.
brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego, w szczególności:
a)
notatki służbowej z dnia 9 maja 2025 roku z której jednoznacznie wynika, że wartość zamówienia podstawowego będącego przedmiotem postępowania ustalona została na kwotę 2 200 000,00 zł netto tj. 2 706 000,00 zł brutto - którą należy przyjąć do ewentualnej oceny konieczności wzywania wykonawców do wyjaśnień rażąco niskiej ceny zaś łączna szacunkowa wartość zamówienia z uwzględnieniem zamówień podobnych (dopiero możliwych do wystąpienia w przyszłości o czym mowa w rozdziale IV pkt 7 Specyfikacji Warunków Zamówienia) wynosi 3 300 000,00 zł netto 4 059 000,00 zł brutto - której nie należy przyjmować do oceny czy wzywać wykonawców do wyjaśnień rażąco niskiej ceny;
b)
zapisów Specyfikacji Warunków Zamówienia a w szczególności punkt 7 w rozdziale IV z których jednoznacznie wynika, że zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP, w okresie 3 lat od dnia udzielenia zamówienia podstawowego i zamówienia te polegać będą na powtórzeniu usług podobnych do usług stanowiących przedmiot niniejszego zamówienia przy czym zakres rzeczowy tych usług nie przekroczy 50 % wartości niniejszego zamówienia;
1.2.
dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oraz z naruszeniem art. 532 ust. 1 ustawy PZP poprzez uznanie, że do weryfikacji czy wzywać wykonawców do wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy przyjmować wartość szacunkową zamówienia z uwzględnieniem zamówień powtarzających się stanowiących jedynie pewną możliwość do wystąpienia w przyszłości zamiast jedynie wartość zamówienia podstawowego, która była przedmiotem postępowania;
2.
błąd w ustaleniach faktycznych, którego Krajowa Izba Odwoławcza dopuściła się na skutek wyżej wskazanego naruszenia prawa procesowego, polegający na błędnym, nieznajdującym oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, ustaleniu, że wartość zamówienia podstawowego to kwota 3 300 000,00 zł netto czyli 4 059 000,00 zł brutto podczas gdy jest to kwota z uwzględnieniem zamówień powtarzających (dopiero możliwych do wystąpienia w przyszłości o czym mowa w rozdziale IV pkt 7 Specyfikacji Warunków Zamówienia) zaś oszacowana wartość zamówienia podstawowego jaką podał zamawiający to 2 200 000,00 zł netto tj. 2 706 000,00 zł brutto i taką też kwotę należało przyjąć weryfikując czy wykonawcy powinni być wzywani do wyjaśnień w zakresie wystąpienia rażąco niskiej ceny;
3.
naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do oceny czy wykonawcy powinni być wzywani do wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy przyjmować wartość szacunkową zamówienia z uwzględnieniem zamówień powtarzających się stanowiących jedynie pewną możliwość do wystąpienia w przyszłości zamiast wartość zamówienia podstawowego, która była przedmiotem postępowania;
4.
naruszenie przepisu art. 554 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy PZP poprzez uwzględnienie odwołania, podczas gdy w toku prowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający nie dopuścił się żadnych naruszeń, a w szczególności nie istniała podstawa do uwzględniania zarzutu numer 3 odwołania tj. nie było podstaw do wezwania wykonawców (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny bowiem jako miernik oceny „progu 30%” należy przyjmować szacunkową wartość zamówienia podstawowego tj. 2 200 000,00 zł netto i 2 706 000,00 zł brutto a nie wartość tego zamówienia powiększoną o wartość zamówień powtarzających się (możliwość do wystąpienia w przyszłości).
W związku z powyższym na podstawie art. 581 ustawy PZP skarżący wniósł o:
1.
zmianę zaskarżonego wyroku Krajowej Izby Odwoławczej poprzez oddalenie odwołania również w zakresie zarzutu numer 3;
2.
przeprowadzenie rozprawy w celu rozpoznania skargi;
3.
ponowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego zgodnie z art. 575 ustawy PZP i obciążenie tymi kosztami w całości przeciwnika skargi wraz z zasądzeniem od przeciwnika skargi na rzecz zamawiającego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
4.
zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania skargowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym według norm przepisanych.
Wniesiono także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii prawnej znajdującej się na stronie Urzędu Zamówień Publicznych dla wykazania faktów, że Urząd Zamówień Publicznych wydał wytyczne w zakresie badania rażąco niskiej ceny z których wynika, że jedyną wartością jaką należy przyjąć badając wystąpienie rażąco niskiej ceny jest wartość zamówienia podstawowego.
Przeciwnik skargi (...) sp. z o.o. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Na rozprawie skargowej w dniu 5 marca 2026 roku zamawiający oświadczył, że wyrok Krajowej Izby Odwoławczej nie został wykonany, zamawiający czeka na rozstrzygnięcie postępowania skargowego.
Także na rozprawie przed Sądem Zamówień Publicznych skarżący i przeciwnik skargi podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie, zaś uczestnik postępowania (...) sp. z o.o. przyłączył się do wniosku o oddalenie skargi i poparł stanowisko przeciwnika skargi.
Sąd Okręgowy – Sąd Zamówień Publicznych zważył, co następuje:
W ocenie Sądu Okręgowego skarga zamawiającego od Gminy K. - (...) w K. nie była zasadna.
Przed przystąpieniem do rozważań dotyczących meritum sprawy, Sąd Zamówień Publicznych za zasadne uznał w pierwszej kolejności odniesienie się do zarzutu, który pojawił się w odpowiedzi na skargę przeciwnika skargi (...) sp. z o.o., iż zamawiający w przedmiotowej sprawie nie wykazał, że posiada interes we wniesieniu skargi. Zdaniem Sądu Okręgowego stanowisko przeciwnika skargi nie było zasadne.
O interesie w uzyskaniu zamówienia - w odniesieniu do wykonawcy składającego odwołanie od czynności zamawiającego stanowi art. 505 ust. 1 ustawy PZP. Zgodnie z treścią przywołanej regulacji środki ochrony prawnej określone w niniejszym dziale przysługują wykonawcy, uczestnikowi konkursu oraz innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia lub nagrody w konkursie oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy. Tym samym, aby wnieść skuteczny środek ochrony prawnej (odwołanie, a następnie skargę), wykonawca, uczestnik konkursu oraz inny podmiot musi wykazać interes w uzyskaniu zamówienia oraz fakt, że poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przepisów przez zamawiającego.
Natomiast samo uprawnienie do wniesienia skargi reguluje art. 579 ust. 1 ustawy PZP. Legitymacja czynna do wniesienia skargi przysługuje stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego. W postępowaniu odwoławczym stronami są: zamawiający i odwołujący wykonawca. Zdaniem Sądu Okręgowego zamawiający, który nie zgadza się z wyrokiem Izby uwzględniającym odwołanie wykonawcy ma interes we wniesieniu skargi — w ten sposób bowiem jedynie może poddać kontroli sądowej prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Izbę. Zamawiający skarży zatem orzeczenie, ponieważ uważa, że Izba błędnie oceniła jego działania w postępowaniu. Jego prawo do sądu wynika bezpośrednio z bycia stroną sporu .Jeśli to zamawiający wnosi skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, nie musi on wykazywać interesu w uzyskaniu zamówienia ani szkody. W rezultacie zamawiający, będąc stroną postępowania przed Krajową Izbą Odwoławczą, posiada ustawową legitymację do zaskarżenia wyroku, który jest dla niego niekorzystny, bez konieczności udowadniania dodatkowych przesłanek.
W tej materii należy powołać się na stanowisko, które znalazło się w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2016 roku wydanego w sprawie o sygn. akt I CSK 19/16, które zostało zaprezentowane na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo zamówień publicznych z 2004 roku, jednakże wywody te nadal pozostają aktualne: „Skarga, stosownie do art. 198f ust. 2 p.z.p., spełnia funkcję rozpoznawczą, podobnie jak apelacja prowadzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie żądań zgłoszonych w odwołaniu, jak też funkcję kontrolną, w odniesieniu do badania prawidłowości zaskarżonego orzeczenia.”
Sąd Zamówień Publicznych bada prawidłowość orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej. Dlatego też w ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw do zakwestionowania legitymacji czynnej zamawiającego do wniesienia skargi do Sądu, skoro nie zgadzał się on z wyrokiem Izby.
Przechodząc natomiast do zarzutów skargi, wskazania wymaga, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Krajową Izbę Odwoławczą stanowiące podstawę uwzględnienia w zaskarżonym zakresie tj. co do zarzutu numer 3 odwołania złożonego przez wykonawcę (...) sp. z o.o., jak i wywody prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku Izby. Zauważyć też należy, iż w istocie wywody zawarte w części merytorycznej skargi sprowadzają się do prezentowania przez skarżącego zamawiającego własnej, a konkurencyjnej wobec Krajowej Izby Odwoławczej oceny faktycznej i prawnej sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego natomiast Krajowa Izba Odwoławcza w sposób staranny, wyczerpujący i wszechstronny wyjaśniła podstawy uwzględnienia odwołania w zakresie zarzutu numer 3. Ocena materiału dowodowego została dokonana w sposób wszechstronny i bezstronny, nie naruszała granic oceny swobodnej, była zgodna z zasadami doświadczenia życiowego oraz nie zawierała błędów faktycznych lub logicznych, stąd ustalenia te Sąd Okręgowy uznaje za własne. Sąd Okręgowy w całości podziela także argumentację prawną przedstawioną przez Krajową Izbę Odwoławczą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Orzeczenie Izby zostało zaskarżone w zakresie uwzględnienia zarzutu numer 3 odwołania, który brzmiał następująco: „zarzut naruszenia art. 224 ust. 2 ustawy PZP poprzez zaniechanie wezwania wykonawców (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny, podczas gdy cena zaoferowana przez przedmiotowych wykonawców jest niższa o ponad 30% od wartości zamówienia ustalonej przed wszczęciem postępowania, a rozbieżność nie wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają uzasadnienia.”
W tym kontekście kluczową kwestią w sprawie stało się czy zamawiający weryfikując wystąpienie przesłanek z art. 224 ust. 2 ustawy PZP statuującego jego obowiązek do wszczęcia procedury wyjaśniającej w zakresie rażąco niskiej ceny w razie wystąpienia określonych tam okoliczności powinien przyjmować wartość szacunkową zamówienia z uwzględnieniem zamówień powtarzających – określonych w art. 217 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP. Tym samym istotne było rozstrzygnięcie czy w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający Gmina K. – (...) obowiązany był do wezwania wezwanie wykonawców: (...) sp. z o.o. z siedzibą we N. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. do złożenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny. W konsekwencji ocenie podlegało także czy Krajowa Izba Odwoławcza zasadnie nakazała zamawiającemu: unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert.
Jak wynika z dokumentów zamówienia przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w szczególności notatki służbowej z dnia 9 maja 2025 roku łączna szacunkowa wartość przedmiotu zamówienia uwzględniająca możliwość (przewidzianą w (...)) udzielenia zamówień o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP, w okresie 3 lat od dnia udzielenia zamówienia podstawowego wynosiła 3 300 000 zł netto.
Ponadto zgodnie z rozdziałem IV Opis przedmiotu zamówienia, punktem 7 Specyfikacji Warunków Zamówienia:
„
Zamawiający przewiduje udzielania zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp.
1) Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 PZP, w okresie 3 lat od dnia udzielenia zamówienia podstawowego. Zamówienia te polegać będą na powtórzeniu usług podobnych do usług stanowiących przedmiot niniejszego zamówienia.
2) Zamówienia, o których mowa w ust. 7 pkt 1 będą polegały na powtórzeniu usług zgodnych z zakresem stanowiącymi przedmiot niniejszego zamówienia. Zakresem usług stanowiących przedmiot zamówień, o których mowa w ust. 7 pkt 1 będą prace z zakresu:
- usługi projektowania architektonicznego
- usługi architektoniczne w zakresie obiektów budowlanych
- usługi architektoniczne, budowlane, inżynieryjne i kontrolne
- usługi architektoniczne i podobne
- usługi inżynieryjne w zakresie projektowania
Szczegółowy opis wykonywania tych usług określa opis przedmiotu zamówienia, a w przypadku wykonania tego zakresu w innej technologii normy krajowe i europejskie odnoszące się do tych usług. Zakres rzeczowy usług stanowiących przedmiot zamówień, o których mowa w pkt 1 nie przekroczy wartości 50 % wartości niniejszego zamówienia.
3) Zamówienia, o których mowa w pkt 1 będą udzielane po przeprowadzeniu odrębnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie zamówienia z wolnej ręki, a jeżeli wartość szacunkowa będzie mniejsza od kwoty, o której mowa w art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy Pzp tylko po przeprowadzenie negocjacji.
4) Zamówienia, o których mowa w pkt 1 będą udzielane w przypadku wystąpienia potrzeby zwiększenia zakresu rzeczowego usług, zmiana technologii lub wprowadzenia zakresu dodatkowego w przypadku konieczności dokonania zmian w opz oraz gdy wystąpi potrzeba wykonania dodatkowego zakresu po dokonanym odbiorze końcowym.
5) Zamówienie, o którym mowa w pkt 1 może obejmować rodzajowo cały lub częściowy zakres usług wskazanych w pkt. 2.”
Wskazane zapisy Specyfikacji Warunków Zamówienia w sposób szczegółowy opisują możliwość i sposób udzielenia przez zamawiającego w ramach tego postępowania zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP. Wbrew twierdzeniom skarżącego z przytoczonego postanowienia dokumentacji przetargowej nie sposób wywieźć, że wartości szacunkowej zamówienia obejmującej zamówienia powtarzające się (art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP) nie należy przyjmować do oceny zasadności wzywania wykonawców do wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Także treść notatki z 9 maja 2025 roku na taką okoliczność nie wskazuje. Istotnie notatka precyzuje jaką część szacunkowej wartości zamówienia stanowią zamówienia powtarzające się (1 1000 000 zł netto), natomiast nie wskazuje, że wartość szacunkowa zamówienia pomniejszona o wartość zamówień powtarzających się, a więc kwota 2 200 000 zł netto będzie stanowiła w ramach przedmiotowego postępowania miernik do uruchomienia procedury wyjaśniającej z art. 224 ust. 2 ustawy PZP. Dodać także należy, iż nawet zawarcie takiego zastrzeżenia byłoby bezskuteczne jako sprzeczne z przepisami Prawa zamówień publicznych.
Zgodnie bowiem z art. 224 ust. 1 ustawy PZP jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych.
Z kolei art. 224 ust. 2 ustawy PZP stanowi, że w przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od:
1)
wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a i 10, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1, chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia;
2)
wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, zaktualizowanej z uwzględnieniem okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania, w szczególności istotnej zmiany cen rynkowych, zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1.
Jak wskazała Krajowa Izba Odwoławcza m.in. w wyroku wydanym w dniu 31 stycznia 2025 roku w sprawie o sygn. akt (...) to nie kwota przeznaczona na realizację zamówienia, a kwota szacunkowa zamówienia podana przez zamawiającego zarówno w protokole postępowania ZP stanowi podstawę do oceny przesłanek z przepisu art. 224 ust. 1 ustawy PZP.
Regulacją podstawową w zakresie rozumienia pojęcia wartości zamówienia jest art. 28 ustawy PZP, który stanowi, że podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy bez podatku od towarów i usług, ustalone z należytą starannością.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy PZP jeżeli zamawiający przewiduje udzielenie zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP, art. 388 pkt 2 lit. c ustawy PZP lub art. 415 ust. 2 pkt 6 ustawy PZP, przy ustalaniu wartości zamówienia uwzględnia się także wartość tych zamówień.
Tym samym reguły ustalenia wartości zamówienia określone w art. 31 ust. 1 ustawy PZP nakazują uwzględnić wartość zamówień zarówno polegających na powtórzeniu dotychczasowych usług i robót budowlanych (w przypadku zamówień klasycznych – art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP, w przypadku zamówień sektorowych – art. 388 pkt 2 lit. c ustawy PZP), jak również polegających na udzieleniu zamówienia uzupełniającego na roboty budowlane bądź usługi (w przypadku zamówień udzielanych w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa – art. 415 ust. 2 pkt 6 ustawy PZP). Obowiązek uwzględnienia w wartości zamówienia wymienionych zamówień wynika z faktu, że są one udzielane w trybie zamówienia z wolnej ręki. Tak ustalona wartość zamówienia nie wpływa na konieczność dysponowania przez zamawiającego budżetem niezbędnym do realizacji planowanych w przyszłości usług czy robót budowlanych. Zamówienia te jako przewidziane będą mogły zostać udzielone w trybie zamówienia z wolnej ręki, jeżeli zamawiający o tym zdecyduje (A
. Gawrońska-Baran [w:] E. Wiktorowska, A. Wiktorowski, P. Wójcik, A. Gawrońska-Baran, Prawo zamówień publicznych. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 31).
Kolejno art. 31 ust. 2 ustawy PZP stanowi, że przy ustaleniu wartości zamówienia uwzględnia się największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem opcji oraz wznowień.
Jak słusznie wskazała Krajowa Izba Odwoławcza w skarżonym wyroku przepis art. 224 ust. 2 ustawy PZP posługuje się pojęciem wartości zamówienia, a nie wartości zamówienia podstawowego. W konsekwencji zamawiający w odniesieniu do „szacunkowej wartości zamówienia” ustalonej zgodnie z art. 28 ustawy PZP w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 ustawy PZP powinien dokonywać oceny istnienia obowiązku wezwania wykonawców do wyjaśnienia w zakresie rażąco niskiej ceny. Przepis art. 224 ust. 2 ustawy PZP posługuje się bowiem pojęciem „wartości zamówienia” a nie wartości zamówienia podstawowego. Jednocześnie Izba wskazując na wartość 3 300 000 zł netto nie wskazywała iż jest to wartość zamówienia podstawowego, lecz zgodnie z dokumentacją postępowania „szacunkowa wartość zamówienia”.
Za prawidłowe należało uznać stanowisko przeciwnika skargi, iż Prawo zamówień publicznych nie posługuje się w ogóle pojęciem „wartości zamówienia podstawowego” w przepisach o szacowaniu wartości zamówienia – Dział I „Przepisy ogólne” Rozdział 5 „Szacowanie wartości zamówienia i konkursu”. Pojęciem takim w szczególności nie posługuje się przepis art. 224 ust. 2 ustawy PZP. Nie można zatem wywodzić, że w ustawie raz wartość zamówienia dotyczy zamówienia podstawowego, a raz zamówienia uwzględnia się największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem opcji oraz wznowień, a także zamówień powtarzających się i uzupełniających.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż tam gdzie intencją ustawodawcy było odniesienie się na wartość zamówienia podstawowego - to wskazał to wyraźnie: art. 97 ust. 4 ustawy PZP: „
Jeżeli zamawiający przewiduje udzielenie zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 i 8 lub art. 388 pkt 2 lit. b i c, lub art. 415 ust. 2 pkt 5 i 6, określa kwotę wadium dla
wartości zamówienia podstawowego
.”
Mając zatem na uwadze zasadę racjonalnego ustawodawcy - należy wskazać, że tylko w tym jednym przypadku ustawodawca odnosi się do „wartości zamówienia podstawowego”. A contrario - we wszystkich innych przypadkach należy stosować pojęcie wartości zamówienia w rozumieniu Działu I „Przepisy ogólne" Rozdziału 5 „Szacowanie wartości zamówienia i konkursu”.
Podsumowując zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia systemowa wewnętrzna nakazują odczytywać zwrot: „
wartość zamówienia” zawarty w art. 224 ust. 2 ustawy PZP w taki sposób, że wolą ustawodawcy, było, iż w przypadku mowy o szacunkowej wartości zamówienia należy przyjąć zakres jak najszerszy z uwzględnieniem opcji oraz wznowień, a także zamówień podobnych.
Skarżący wskazywał na cel ustalania wartości zmówienia, jakim jest wybór odpowiednich trybów postępowania – powyżej czy też poniżej progów unijnych. Natomiast w ramach wykładni celowościowej i systemowej przepisów Działu I, Rozdziału V ustawy PZP należy podnieść, iż ratio legis regulacji dotyczących szacowania wartości zamówienia wykracza poza czysto formalny obowiązek ustalenia progów ustawowych, gdyż rzetelne określenie tej wartości warunkuje także prawidłową gospodarność i planowanie środków oraz realizację zasady efektywności. Prawidłowe oszacowanie całego zamierzenia zakupowego jest ponadto niezbędne, aby zapewnić właściwe ustalenie dopuszczalności podziału na części zamówienia, co z kolei realnie przekłada się na szerszy dostęp do rynku dla małych i średnich przedsiębiorstw poprzez prokonkurencyjne kształtowanie przedmiotu kontraktu. Zaś w szczególności w kontekście przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że oszacowana wartość jest kluczowym miernikiem rażąco niskiej ceny. Prawidłowość działań podejmowanych na etapie przygotowawczym determinuje skuteczność ochrony interesów zamawiającego oraz realne zachowanie uczciwej konkurencji w postępowaniu. Dlatego też przyjęcie właściwych mierników wskazanych w art. 224 ust. 2 ustawy PZP ma kluczowe znaczenie dla zachowania prawidłowości prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
W dalszej kolejności wskazać należy, iż zamawiający w uzasadnieniu skargi wywodził następująco: „
Podkreślenia wymaga również, że Zamawiający - niezależnie od mechanizmu z art. 224 ust. 2 ustawy Pzp - posiada kompetencję do oceny, czy pomimo braku spełnienia przesłanek ustawowego domniemania rażąco niskiej ceny nie zachodzą przesłanki do skorzystania z uprawnienia do wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień na zasadach ogólnych. W realiach niniejszej sprawy Zamawiający nie powziął wątpliwości co do realności i rzetelności kalkulacji cenowych Przystępującego 2 i (...), które były zbliżone do siebie oraz do wyników szacowania wartości zamówienia, co dodatkowo potwierdza brak podstaw do formułowania zarzutu zaniechania wezwania do wyjaśnień.” Taka argumentacja nie była podnoszona przez skarżącego ani w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, ani w ramach postępowania odwoławczego.
Na gruncie art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP wezwanie wykonawcy do wyjaśnień w przypadku, gdy cena oferty jest niższa niż wskaźniki określone w tym przepisie jest zasadą, obowiązkiem zamawiającego. Istotnie wszystkie wskazane w art. 224 ust. 2 ustawy PZP mierniki nie mają charakteru automatycznego i bezwzględnego, tzn. spełnienie się którejkolwiek ze wskazanych okoliczności np. różnica 30 % ceny oferty badanej w stosunku do któregokolwiek ze wskazanych w tym przepisie mierników, nie powoduje konieczności każdorazowego wezwania wykonawcy do wyjaśnień podejrzenia rażąco niskiej ceny. W każdym przypadku to zamawiający dokonuje oceny, czy określona okoliczność, w stanie faktycznym konkretnej sprawy, skutkuje powstaniem owego podejrzenia. Zaznaczenia wymaga, że skuteczne skorzystanie przez zamawiającego z uprawnienia do odstąpienia od wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień w trybie art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP, uwarunkowane jest wykazaniem zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie oraz ich utrwaleniem w protokole postępowania. Możliwość odstąpienia od takiego wezwania jako wyjątek od tej zasady nie może być traktowana rozszerzająco. Rozbieżność pomiędzy ceną oferty a wartością szacunkową zamówienia lub średnią arytmetyczną złożonych ofert musi wynikać z okoliczności oczywistych, czyli z okoliczności nie budzących wątpliwości, widocznych na pierwszy rzut oka. Jak wskazuje się w orzecznictwie różnice cenowe i rozbieżności muszą wynikać z okoliczności, które nie wymagają wyjaśnień. Takie stwierdzenie można odnosić jedynie do zdarzeń i faktów dostrzeganych natychmiast, bez konieczności dokonywania analizy podobnych sytuacji (por.
Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 25 kwietnia 2023 roku, sygn. akt KIO (...), Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 roku, sygn. akt XXIII Zs 116/21). Obowiązek wykazania wystąpienia oczywistych okoliczności pozwalających odstąpić od wezwania do wyjaśnień spoczywa na stronie, która na zaistnienie tych okoliczności się powołuje, tj. na zamawiającym (
por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 8 października 2021 roku o sygn. akt KIO (...)/21)
Brak stosownej wzmianki oraz uzasadnienia w treści protokołu wyklucza możliwość następczego powoływania się na powyższy wyjątek na etapie postępowania odwoławczego lub skargowego. Jedynie bowiem uprzednie uzasadnienie zaniechania badania oferty pod kątem rażąco niskiej ceny, zawarte w dokumentacji postępowania, mogłoby podlegać weryfikacji w kategoriach legalności czynności zamawiającego. Wobec braku rzeczowej argumentacji w tym zakresie, Izba, a następnie Sąd Zamówień Publicznych, zobligowane są do oceny zaniechania wezwania do wyjaśnień w sposób obiektywny, z pominięciem okoliczności, których zamawiający formalnie nie wyartykułował w toku procedury przetargowej.
Reasumując Izba słusznie uznała, że zamawiający, ustalając istnienie obowiązku wezwania wykonawców do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny, zobowiązany był dokonać stosownych kalkulacji w odniesieniu do całkowitej wartości zamówienia, a nie wyłącznie do wartości zamówienia podstawowego, z pominięciem wartości zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy PZP. Pojęcie „wartość zamówienia” na gruncie przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia trzeba było więc odnieść do całej szacunkowej wartości zamówienia, a więc do wartości 3 300 000 zł netto, a nie tak jak żądał zamawiający w skardze do wartości pomniejszonej o zamówienia podobne czyli do wartości 2 200 000 zł netto.
Wobec tego, iż to zamawiający w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zaprezentował błędną interpretację regulacji zawartej w art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP, zaś Izba prawidłowo nakazała zamawiającemu: unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert, a w jej ramach wezwanie wykonawców: (...) sp. z o.o. z siedzibą we N. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. do złożenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny – nie sposób uznać, aby zarzut naruszenia art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP na etapie postępowania skargowego został należycie uargumentowany.
Z kolei wywiedzione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego art. 542 ust. 1 ustawy PZP w zw. z art. 531 ustawy PZP, art. 532 ust. 1 ustawy PZP jako ściśle powiązane z przedstawionym zarzutem naruszenia prawa materialnego należało uznać za chybione.
Zarzut naruszenia art. 554 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy PZP poprzez uwzględnienie odwołania jako zarzut wynikowy, wobec poczynionych powyżej rozważań prawnych Sąd Okręgowy uznał za nietrafny.
Na marginesie wskazania wymaga, iż powoływana przez skarżącego opinia dotyczy archiwalnego stanu prawnego, nie została powtórzona na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy. Opinia obecnie jest umieszczona w dziale „Opinie archiwalne” (ścieżka dostępu na stronie (...): Urząd Zamówień Publicznych - Repozytorium wiedzy - Spis treści - PZP - OPINIE, STANOWISKA I WZORCOWE DOKUMENTY - Opinie archiwalne - Badanie rażąco niskiej ceny oferty po nowelizacji).
W świetle przytoczonych ustaleń i wniosków, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego, co na podstawie art. 588 ust. 1 ustawy PZP musiało skutkować oddaleniem skargi jako bezzasadnej (
punkt I wyroku).
Sąd Okręgowy o kosztach postępowania skargowego orzekł stosownie do treści art. 589 ust. 1 ustawy PZP statuującego zasadę odpowiedzialności za wynik sporu i tym samym obciążył skarżącego Gminę K. – (...) (...) w K. kosztami postępowania w całości jako stronę przegrywającą.
Koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi poniesione przez przeciwnika skargi (...) sp. z o.o. sprowadzają się do wynagrodzenia reprezentującego go radcy prawnego w kwocie 3 600,00 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).
W konsekwencji Sąd Okręgowy zasądził od Gminy K. - (...) w K. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. 3600 zł tytułem kosztów postępowania skargowego (
punkt II wyroku).
Mając powyższe na względzie Sąd Zamówień Publicznych orzekł jak w sentencji wyroku.
SSO Alicja Dziekańska SSO Monika Skalska SSO Aneta Łazarska