Sygn. akt XVII AmE 77/16
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2017 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Malinowska
protokolant: sekretarz sądowy Ewelina Zalewska
po rozpoznaniu 14 lutego 2017 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z odwołania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dawniej: B. O. (1) - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.)
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 11 marca 2016 r. nr (...)
1. oddala odwołanie;
2. zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 1.440 (tysiąc czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
SSO Ewa Malinowska
Sygn. akt XVII AmE 77/16
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 marca 2016 r., o nr (...), wydaną na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12, art. 56 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 56 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (dalej: PE), w związku z art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: B. O. (1) - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., kary pieniężnej w związku z naruszeniem warunku 2.2.1. koncesji na obrót paliwami ciekłymi udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 10 kwietnia 2006 r. Nr (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki orzekł:
1. że wyżej wymieniony przedsiębiorca naruszył warunek 2.2.1. koncesji na obrót paliwami ciekłymi w ten sposób, że wprowadził do obrotu poprzez stację auto-gazu mieszcząca się w K. przy ul. (...) oraz poprzez stację auto-gazu mieszcząca się w S. przy ul. (...), gaz płynny ( (...)) o jakości niezgodnej z wymogami rozporządzenia Ministra Gospodarki z 28 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla gazu skroplonego (LPG),
2. za działania opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 91.000 zł.
( decyzja, k. 4-11 ).
Przedsiębiorca wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając orzeczenie w części, tj. pkt 2 decyzji, wnosząc o zmianę tego punktu w ten sposób, że Prezes URE lub Sąd odstępuje od wymierzenia kary lub obniży jej kwotę. Strona wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W stosunku do decyzji Prezesa URE podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, mianowicie:
⚫
art. 56 ust. 6 PE poprzez błędną interpretację przewidzianych w nim przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kary pieniężnej za naruszenie wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu jakościowym, a w konsekwencji wymierzenie kary pieniężnej w zbyt wysokiej kwocie,
⚫
art. 56 ust. 6a PE poprzez pominięcie, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej, a w konsekwencji przyjęcie przez Prezesa URE, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie.
W piśmie procesowym, datowanym na dzień 9 września 2016 r., powód rozszerzył wniosek zawarty w odwołaniu w ten sposób, że wniósł:
⚫
o zmianę pkt 2 zaskarżonej decyzji w ten sposób, że Prezes lub Sąd odstępuje od wymierzenia kary lub obniży jej kwotę
ewentualnie, wniósł o:
⚫
uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i ponowne przeanalizowanie przez Prezesa URE zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uzupełnionego o prawomocne postanowienie Komendy Powiatowej Policji z dnia 27 czerwca 2016 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko B. O. (1) podejrzanemu o to, że w dni 25 sierpnia 2015 r. na stacji paliw w S. dokonał wprowadzenia do obrotu gazu skroplonego (...) niespełniającego wymagań jakościowych określonych w ustawie, w celu ustalenia zasadności nałożenia kary pieniężnej, a także ustalenia jej adekwatności do aktualnego stanu sprawy.
( odwołanie, k. 12-22, pismo procesowe powoda, k. 58-59 ).
W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
( odpowiedź na odwołanie, k. 49-54 ).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z 10 kwietnia 2006 r. (Nr (...)) Prezes URE udzielił koncesji na obrót paliwami ciekłymi przedsiębiorcy B. O. (1), prowadzącemu w G. działalność gospodarczą pod firmą: (...) B. O. (1), na okres od 10 kwietnia 2006 r. do 10 kwietnia 2016 r. Zgodnie z warunkiem 2.2.1. koncesji, „koncesjonariuszowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych, których parametry jakościowe są niezgodne z parametrami wynikającymi z zawartych umów i z norm określonych prawem. W szczególności jest on zobowiązany posiadać ważny dokument określający parametry fizyko-chemiczne paliwa będącego przedmiotem obrotu i wydać na jego podstawie, na żądanie odbiorcy, oświadczenie, we własnym imieniu, o zgodności parametrów jakości dostarczonego paliwa z parametrami wynikającymi z norm określonych prawem lub z zawartej z tym odbiorcą umowy.”
dowód: okoliczności bezsporne
Przedsiębiorca B. O. (1) dokonał przekształcenia, w trybie art. 584 1 – 584 13 k.s.h., formy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę kapitałową pod firmą: B. O. (1) - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., która została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego 11 grudnia 2015 r. W kwietniu 2016 r. zmieniono firmę Spółki na (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G..
dowód: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS, k. 30-33; wydruk z (...) k. 10 akt admin.
W dniu 1 października 2013 r. upoważnieni pracownicy (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w O. przeprowadzili kontrolę na eksploatowanej przez koncesjonariusza stacji auto-gazu w K., przy ul. (...). W trakcie kontroli pobrano do analizy próbkę oraz próbkę kontrolną gazu płynnego ( (...)) oferowanego do sprzedaży na tejże stacji paliw. Badanie próbki podstawowej wykonała (...) Sp. z o.o. Oddział K. – (...) Analiza (...) i wykazało ono zawartość siarki rzędu 73 mg/kg przy tolerancji ≤ 50+9,2 mg/kg. Norma zawartości siarki została przekroczona o ponad 23,31%.
dowód: Protokół kontroli (...). (...).36.L.2013, k. 4-5 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw nr (...).36.L.2013, k. 6 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw ciekłych do użytku wewnętrznego Inspekcji Handlowej; k. 7 akt admin., Protokół przyjęcia próbki do badań Nr (...), k. 8 akt admin.; Protokół z badań Nr P- (...), k. 9 akt admin.
Na skutek poinformowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o stwierdzonych nieprawidłowościach w zakresie wymagań jakościowych paliwa oferowanego na stacji auto-gazu w K., przy ul. (...), Prezes URE pismem z 20 października 2014 r. zawiadomił koncesjonariusza o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej w związku z naruszeniem warunku 2.2.1. koncesji na obrót paliwami ciekłymi.
dowód: pismo Prezesa UOKiK z 11 lutego 2014 r., k. 2-3 akt admin.; zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, k. 11 akt admin.
W dniach 11 marca 2014 r. oraz 20 marca 2014 r. upoważnieni pracownicy (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w O. przeprowadzili kolejne kontrole na stacji auto-gazu w K., przy ul. (...), podczas których pobrano próbki podstawowe i kontrolne gazu płynnego ( (...)). Badanie próbek podstawowych wykonał Instytut Nafty i Gazu w K. – Laboratorium (...). Badanie próbki pobranej 11 marca 2014 r. wykazało zawartość siarki powyżej 100 mg/kg, zaś próbki pobranej 20 marca 2014 r. - 88 mg/kg co oznacza, że normy zostały przekroczone o – odpowiednio – ponad 69,49% i 49,15%.
dowód: Protokół kontroli (...). (...).10.L.2014, k. 60-61 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw nr (...).10.L.2014, k. 62 akt admin.; Sprawozdanie z badań nr (...), k. 63-64 akt admin.; Protokół kontroli (...). (...).12.L.2014, k. 68-70 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw nr (...).12.L.2014, k. 71 akt admin.; Sprawozdanie z badań nr M/TA2/80/14, k. 72-73 akt admin.; Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli jakości paliw, k. 32 i 35 akt admin.
Zawiadomieniem z 19 maja 2015 r. Prezes URE poinformował koncesjonariusza o rozszerzeniu przedmiotu toczącego się postępowania o kolejne naruszenia koncesji poprzez wprowadzenie do obrotu: w okresie od 11 marca do 20 marca 2014 r. na stacji auto-gazu, zlokalizowanej w K. przy ul. (...), gazu płynnego ( (...)) o jakości niezgodnej z wymogami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 28 grudnia 2006 r. ws. wymagań jakościowych dla gazu skroplonego ( (...)).
dowód: zawiadomienie, k. 128 akt admin.
W dniu 27 maja 2014 r. koncesjonariusz B. O. (1) zawarł z J.S. (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w G. umowę o współpracy, w ramach której Spółka (...).S. H. P. zobowiązała się świadczyć na rzecz koncesjonariusza usługi związane z badaniem gazów skroplonych.
dowód: Umowa o współpracy w raz z załącznikami, k. 48-52 akt admin.
W dniu 14 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Kluczborku, Wydział II Karny umorzył warunkowo na okres próby 2 lat postępowanie karne wobec B. O. (1) oskarżonego o to, że w dniu 1 października 2013 r., 11 marca 2014 r. i 20 marca 2014 r. w K. na stacji paliw (...) dokonał wprowadzenia do obrotu paliwa ciekłego w postaci gazu skroplonego (...) niespełniającego wymagań jakościowych określonych w ustawie, tj. o przestępstwa w z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Orzeczenie to uprawomocniło się 9 października 2015 r.
dowód: odpis wyroku ws. o sygn. akt II K 818/14, k. 147 akt admin.
W dniu 25 sierpnia 2015 r. upoważnieni pracownicy, reprezentujący (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Ł., przeprowadzili kontrolę na eksploatowanej przez koncesjonariusza B. O. (1) stacji paliw, zlokalizowanej w S. przy ul. (...). Podczas kontroli pobrano próbkę i próbkę kontrolną, oferowanego do sprzedaży, gazu skroplonego (...). Badanie próbki podstawowej wykonała (...) Sp. z o.o. Oddział K. – (...) Analiza Paliw i wykazało ono, że gaz płynny nie spełniał wymagań jakościowych, gdyż badanie działania korodującego na miedzi (1 h w temp. 40˚C) wykazało klasę 2 korozji, przy wymaganej klasie 1. Przeprowadzone na wniosek koncesjonariusza przez Laboratorium (...) w W., badanie próbki kontrolnej gazu płynnego dało taki sam wynik.
dowód: Protokół kontroli (...), k. 214-218 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw nr (...), k. 219 akt admin.; Protokół pobrania próbek paliw ciekłych do użytku wewnętrznego Inspekcji Handlowej, k. 222 akt admin.; Sprawozdanie z badań nr (...), k. 223 akt admin.; Wniosek o badanie próbki kontrolnej gazu płynnego pobranej 25.08.2015 r., k. 226 akt admin.; Sprawozdanie z badań Nr (...), k. 228-229 akt admin.
Dnia 16 listopada 2015 r. dokonano czyszczenia zbiorników gazowych wykorzystywanych na stacji paliw w S. przy ul. (...).
dowód: kserokopia Protokołu odbioru z czyszczenia zbiorników gazowych, k. 23
Pismem z 21 stycznia 2016 r. Prezes UOKiK poinformował Prezesa URE o nieprawidłowościach stwierdzonych w wyniku kontroli przeprowadzonej 25 sierpnia 2015 r. na stacji paliw koncesjonariusza w S., przy ul. (...). W następstwie tego, pismem z 19 lutego 2016 r. Prezes URE poinformował koncesjonariusza o rozszerzeniu przedmiotu postępowania o kolejne naruszenie warunku 2.2.1. koncesji na obrót paliwami ciekłymi, poprzez wprowadzenie do obrotu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na ww. stacji auto-gazu gazu płynnego ( (...)) o jakości niezgodnej z wymogami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 28 grudnia 2006 r. ws. wymagań jakościowych dla gazu skroplonego ( (...)).
dowód: pismo Prezesa UOKiK z 21 stycznia 2016 r., k. 213 akt admin.; zawiadomienie z 19 lutego 2016 r., k. 234 akt admin.
W dniu 11 marca 2016 r. Prezes URE wydał decyzję, która została zaskarżona w niniejszym postępowaniu sądowym.
W roku 2015 koncesjonariusz osiągnął przychód z prowadzenia działalności gospodarczej, polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, w wysokości (...) zł.
dowód: Informator o koncie 731 – stan konta sprzedaż hurtowa towarów, k. 199-200 akt admin.
W dniu 27 czerwca 2016 r. Komenda Powiatowa Policji w W. postanowiła umorzyć dochodzenie przeciwko B. O. (1) podejrzanemu o to, że w dniu 25 sierpnia 2015 r. w S. na stacji paliw (...) dokonał wprowadzenia do obrotu gazu skroplonego (...) niespełniającego wymagań jakościowych określonych w ustawie, tj. o czyn z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, na zasadzie art. 322 k.p.k., wobec braku podstaw do wniesienia aktu oskarżenia. Dnia 28 czerwca 2016 r. postanowienie to zostało zatwierdzone przez prokuratora.
dowód: postanowienie o umorzeniu dochodzenia wraz z jego zatwierdzeniem przez prokuratora, k. 61-64
Sąd przyznał moc dowodową wszystkim zgromadzonym w sprawie dokumentom zawartym w aktach sprawy, uznając je za wiarygodne. Powyżej opisany stan faktyczny znajduje oparcie we wszystkich przeprowadzonych dowodach, które zostały przywołane przy ustalaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało oddaleniu jako bezzasadne.
Koncesjonariusz w odwołaniu zakwestionował decyzję Prezesa URE z 11 marca 2016 r. w zakresie rozstrzygnięcia o karze pieniężnej, zarzucając organowi wymierzenie tej kary w zbyt wysokiej kwocie oraz pominięcie, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące odstąpienie od wymierzenia kary. Z kolei w piśmie procesowym, datowanym na dzień 9 września 2016 r., powołując się na postawienie Komendy Powiatowej Policji w W. z 27 czerwca 2016 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko B. O. (2), podejrzanemu o to, że w dniu 25 sierpnia 2015 r. w S. na stacji paliw (...) dokonał wprowadzenia do obrotu gazu skroplonego (...) niespełniającego wymagań jakościowych określonych w ustawie, tj. o czyn z art. 31 ust. 1 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, powód stwierdził, że „odpadło jedno z naruszeń, za które Prezes URE nałożył na powódkę karę pieniężną i które uwzględnił przy określeniu jej wysokości”, co zdaniem strony uzasadnia uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie powód nie kwestionował natomiast ustaleń poczynionych przez przedstawicieli (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w O., oraz (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Ł., jak i Prezesa URE, odnośnie do wyników kontroli, przeprowadzonych u przedsiębiorcy dniach 1 października 2013 r., 11 marca i 20 marca 2014 r. na eksploatowanej przez powoda stacji auto-gazu w K., przy ul. (...) oraz w dniu 25 sierpnia 2015 r. na stacji auto-gazu w S., przy ul. (...). W szczególności zaś, powód nie podważał okoliczności, iż poddany badaniom gaz skroplony ( (...)) wykazywał zawyżoną zawartość siarki oraz nie spełniał wymagań w zakresie parametru działania korodującego na miedzi. Tym samym, okoliczności te należało uznać za udowodnione.
W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w postaci następujących dokumentów: protokołu kontroli (...).(...), protokołu pobrania próbek paliw nr (...), protokołu pobrania próbek paliw ciekłych do użytku wewnętrznego Inspekcji Handlowej, protokołu przyjęcia próbki do badań Nr (...), protokołu z badań Nr P- (...), protokołu kontroli (...), protokołu pobrania próbek paliw nr (...), sprawozdania z badań nr (...), protokołu kontroli (...), protokołu pobrania próbek paliw nr (...), sprawozdania z badań nr (...), protokołu kontroli (...), protokołu pobrania próbek paliw nr (...), protokołu pobrania próbek paliw ciekłych do użytku wewnętrznego Inspekcji Handlowej, sprawozdania z badań nr (...), wniosku o badanie próbki kontrolnej gazu płynnego pobranej 25.08.2015 r. oraz sprawozdania z badań Nr (...), za udowodniony należy uznać fakt wprowadzenia przez powoda do obrotu gazu skroplonego (...) o jakości niezgodnej z przepisami prawa, tj. przepisami obowiązującego w dacie przeprowadzonych kontroli Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla gazu skroplonego (LPG) (Dz. U. z 2006 r. nr 251, poz. 1851 ze zm.). Tym samym nie budzi wątpliwości, że powodowy przedsiębiorca naruszył warunek 2.2.1. koncesji na obrót paliwami ciekłymi, udzielonej mu decyzją Prezesa URE z 10 kwietnia 2006 r. Przedmiotowy warunek przewiduje, że „koncesjonariuszowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych, których parametry jakościowe są niezgodne z parametrami wynikającymi z zawartych umów i z norm określonych prawem. W szczególności jest on zobowiązany posiadać ważny dokument określający parametry fizyko-chemiczne paliwa będącego przedmiotem obrotu i wydać na jego podstawie, na żądanie odbiorcy, oświadczenie, we własnym imieniu, o zgodności parametrów jakości dostarczonego paliwa z parametrami wynikającymi z norm określonych prawem lub z zawartej z tym odbiorcą umowy.”
Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 j.t.), karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji. Przepis ten wskazuje na odpowiedzialność za nie przestrzeganie różnego rodzaju obowiązków koncesyjnych. Sugeruje, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i niezależny od przeszkód napotykanych przez przedsiębiorcę w prowadzonej działalności koncesjonowanej. Należy wyraźnie podkreślić, że odpowiedzialność ta jest niezależna od odpowiedzialności przewidzianej na gruncie innych ustaw. Nie ma zatem znaczenia dla niniejszej sprawy wynik postępowań karnych, prowadzonych przeciwko B. O. (2) w sprawach o czyny z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Zarówno Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, jak i Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów samodzielnie, w oparciu o kryteria przewidziane w prawie energetycznym, dokonują oceny wywiązywania się przez przedsiębiorcę z warunków udzielonej mu koncesji. Za bezpodstawne należało zatem uznać twierdzenie powoda, że wobec umorzenia dochodzenia przeciwko B. O. (2) w sprawie wprowadzenia do obrotu 25 sierpnia 2015 r. na stacji auto-gazu w S. gazu skroplonego (...) niespełniającego wymagań jakościowych, „odpadło jedno z naruszeń, za które Prezes URE nałożył na powódkę karę pieniężną i które uwzględnił przy określeniu jej wysokości”. Ustalenia poczynione zarówno przez Prezesa URE, jak i przez Sąd, wskazują jednoznacznie na dopuszczenie się przez powoda tego naruszenia.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 56 ust. 1 pkt 12 PE ma charakter obiektywny, ponieważ dla stwierdzenia naruszenia przez koncesjonariusza ciążących na nim obowiązków wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot zachował się w sposób sprzeczny z wiążącym go nakazem lub zakazem. W tym zakresie obiektywny i bezsporny stan faktyczny potwierdza wprowadzenie przez powoda do obrotu w dniach 1 października 2013 r., 11 marca i 20 marca 2014 r. gazu skroplonego (...) o zawyżonej zawartości siarki, a w dniu 25 sierpnia 2015 r. gazu (...) wykazującego klasę 2 korozji, zamiast wymaganej klasy 1. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia, czy za powstanie wskazanych nieprawidłowości odpowiadają dostawcy paliwa, czy sam powód, jak też to, jakie działania były podejmowane przez powoda celu zapewnienia należytej jakości paliwa. Tym samym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka nałożenia na koncesjonariusza kary pieniężnej.
W świetle aktualnej linii orzeczniczej, o ile do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, to przy wymierzaniu kary pieniężnej konieczne jest jednak uwzględnienie elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej tego rodzaju sankcją. Wskazuje się, że co prawda odpowiedzialność z art. 56 ust. 1 PE ma charakter obiektywny, ale nie oznacza to, że nie istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia odpowiedzialności, gdyby sprzeciwiała się temu reguła, że w sprawach z odwołania od decyzji organów regulacyjnych nakładających kary pieniężne należy zapewnić wyższy poziom sądowej ochrony praw. Zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia w zakresie kary pieniężnej powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej (zob. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SK 36/14, LEX nr 1652700 i powołane tam orzecznictwo).
W art. 56 ust. 6a PE przewidziano, że Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Istotne jest przy tym, że obie ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Użycie przez ustawodawcę sformułowania, iż Prezes URE „może” odstąpić
od wymierzenia kary, wskazuje natomiast na uznaniowy, a nie obligatoryjny charakter tej instytucji prawnej.
Powód niesłusznie zarzuca Prezesowi URE całkowite pominięcie okoliczności warunkujących odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, gdyż pozwany rozważył te przesłanki na stronach 14 i 15 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego, wbrew stanowisku strony powodowej, nie można przyjąć, że w analizowanym przypadku stopień szkodliwości czynu był znikomy. Zdaniem Sądu, na znaczny stopień szkodliwości zarzuconego koncesjonariuszowi czynu wskazują bowiem następujące okoliczności: po pierwsze, dokonując oceny stopnia szkodliwości czynu należy odnieść się do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, który przewiduje, że paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe, określone dla danego paliwa ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach. Zatem to wymienione wyżej dobra prawne są chronione przez prawo energetyczne oraz przepisy określające normy jakościowe paliw. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 ww. ustawy, zabrania się transportowania, magazynowania, wprowadzania do obrotu oraz gromadzenia w stacjach zakładowych gazu skroplonego ( (...)), jeżeli nie spełnia wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3. W dacie pobrania do badań laboratoryjnych próbek gazu skroplonego (...) na eksploatowanych przez powoda stacjach auto-gazu, normy jakościowe dla gazu skroplonego określało Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla gazu skroplonego (LPG), które między innymi przewidywało maksymalną dopuszczalną zawartość siarki w tego rodzaju paliwie w wysokości 50 mg/kg oraz klasę 1 korozji. Wobec powyższego, jeżeli którykolwiek z parametrów unormowanych w ww. rozporządzeniu nie spełnia przewidzianych norm, to ze względu na wymienione wartości (ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach) nie można przyjąć, żeby naruszenie tych norm miało nieistotne znaczenie. W konsekwencji nie można w takiej sytuacji przyjąć, że naruszenie to charakteryzuje się znikomą szkodliwością.
Po drugie, zbyt wysoka zawartość siarki w paliwie niekorzystne wpływa na środowisko poprzez emisję do niego toksycznych składników, powoduje również podwyższoną korozyjność spalin w stosunku do układu wydechowego samochodu oraz bardzo niekorzystne oddziaływania na katalityczne układy oczyszczania spalin (zmniejszenie efektywności działania reaktora katalitycznego). Większa od dopuszczalnej zawartość związków siarki może być również powodem zwiększonej korozyjności, którą mogą wywoływać także inne związki chemiczne zawarte w (...). Korozyjność zaś powoduje agresywność paliwa w stosunku do materiałów, z których wykonane są zbiorniki i układy zasilające silniki, co z kolei może generować po stronie użytkowników pojazdów/maszyn spore wydatki spowodowane uszkodzeniami danych elementów. Stąd też obecność związków korozyjnych w gazie płynnym jest dopuszczalna tylko w niskim stężeniu.
Po trzecie, przedmiotowe naruszenie godzi również w obowiązki koncesyjne powoda, pewność obrotu paliwami oraz prawa konsumentów, którzy nie dysponują możliwością sprawdzenia jakości oferowanego im paliwa. Oceniając wagę naruszonych obowiązków oraz rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia należy stwierdzić, że ciążące na koncesjonariuszu obowiązki były sformułowane w sposób jasny i precyzyjny.
Po czwarte, nie można przyjąć, że stopień szkodliwości czynu był znikomy także z uwagi na ustaloną w kolejnych kontrolach wielkość przekroczenia parametru zawartości siarki o – odpowiednio - ponad 23,31%, 69,49% i 49,15%. Zdaniem Sądu, wielkości te wskazują na znaczną szkodliwość czynu.
Nie można również przyjąć, że w niniejszej sprawie spełniona została druga z przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, w postaci zaprzestania naruszania prawa, skoro po negatywnym wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 1 października 2013 r., powód dopuścił się jeszcze trzech kolejnych naruszeń (11 i 20 marca 2014 r. oraz 25 sierpnia 2015 r.). Z tych względów nietrafne jest również stanowisko powoda, by „przedmiotowe zdarzenie (…) potraktować jako sytuację wyjątkową”.
Powyżej wskazane okoliczności skłaniają do wniosku, że w niniejszej sprawie powód nie wykazał się podjęciem odpowiednich aktów staranności przy wykonywaniu działalności koncesjonowanej, zatem nie było podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wobec tego Prezes URE był uprawniony do nałożenia na Spółkę (...) kary pieniężnej.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ocenę pozwanego, co do zasadności orzeczenia kary pieniężnej, jak i jej wysokości.
W myśl art. 56 ust. 6 PE, ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.
Zdaniem Sądu, Prezes URE prawidłowo uwzględnił przy wymiarze kary zarówno stopień zawinienia, jak i dotychczasowe zachowanie sprawcy (tj. okoliczność, iż przedsiębiorca nie był dotychczas karany za naruszenie warunków koncesji w związku z prowadzeniem działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi). Sąd podziela ocenę pozwanego co do tego, że naruszenie przez powoda obowiązków koncesyjnych nastąpiło co najmniej z winy nieumyślnej (wbrew sugestiom powoda, pozwany nie przypisał mu winy umyślnej), wskutek niedochowania należytej staranności przy wykonywaniu działalności koncesjonowanej. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie art. 32 ust. 1 pkt 4 PE, wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami wymaga uzyskania koncesji. Fakt reglamentowania określonej działalności gospodarczej oznacza poddanie jej szczególnym rygorom ze względu na konieczność ochrony określonych dóbr oraz swoistą gwarancję państwa, że działalność ta będzie prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Od koncesjonariusza wymaga się, aby przy wykonywaniu działalności regulowanej dokładał staranności, jaka winna cechować profesjonalnego uczestnika rynku. Wymóg zachowania przez tego rodzaju podmiot należytej staranności uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, rzetelności, zapobiegliwości, zdolności przewidywania, jak również znajomości obowiązujących przepisów prawa oraz konsekwencji wynikających z niego dla wykonywanej działalności gospodarczej. Ocena przedmiotowej staranności jest surowsza z uwagi na to, że w istotę działalności regulowanej wkomponowane jest wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy specjalistycznej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, lecz także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej i ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Powodowy przedsiębiorca zobligowany jest zatem do wypełniania obowiązków, wynikających z obowiązujących przepisów prawa oraz udzielonej mu koncesji, powinien być również świadomy następstw, jakie wiążą się z uchybieniem tym obowiązkom. Ze wskazanych względów, powoływana przez powoda okoliczność nabywania paliwa z określonego, stałego źródła – chociażby legalnego, renomowanego, posługującego się certyfikatem jakości - nie może się przekładać wprost na jakość tego paliwa. Otrzymane od dostawcy świadectwa jakości wskazują jedynie na jakość paliwa znajdującego się w jego magazynach. Zatem, jeżeli koncesjonariusz zaniechał zweryfikowania zgodności jakości paliwa z wymaganiami obowiązujących norm, to na nim ciąży odpowiedzialność za wprowadzenie do obrotu paliwa złej jakości. Dokonywanie przez koncesjonariusza zakupu paliwa tylko u stałych dostawców i opieranie się wyłącznie na przedstawionych przez nich świadectwach jakości bez przeprowadzenia odpowiednich badań jakości dostarczanego paliwa lub bez podjęcia innych działań, mogących ustalić parametry wprowadzonego do obrotu paliwa, skutkuje przejęciem na siebie odpowiedzialności za jakość tego paliwa. Przy czym zachowanie tych aktów staranności nie jest niemożliwe, skoro po stwierdzeniu naruszeń, których dotyczy zaskarżona decyzja, powód podjął działania mające na celu wyeliminowanie przypadków wprowadzenia do obrotu paliwa niespełniającego przewidzianych prawem wymogów. Działania te polegały na nawiązaniu współpracy z laboratorium (...).S. (...) S.A. z siedzibą w G. w celu przeprowadzania badań paliwa, wycofaniu z obrotu zabezpieczonej partii paliwa, czy czyszczeniu zbiorników, w których magazynowany jest gaz skroplony. Należy przy tym zauważyć, że okoliczności te trafnie zostały uwzględnione przez Prezesa przy wymiarze kary pieniężnej, jako okoliczności łagodzące.
Na marginesie powyższych wywodów Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, że w jego ocenie, nietrafne jest powoływanie się przez pozwanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na art. 355 § 2 k.c. Przepis ten odwołuje się bowiem do miernika należytej staranności wymaganej od dłużnika w stosunkach zobowiązaniowych, cywilnoprawnych. Natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wymierzeniem przez Prezesa URE sankcji w ramach postępowania administracyjnego (stosunek publicznoprawny) z tytułu naruszenia warunków wykonywania działalności koncesjonowanej.
Odnośnie do kolejnego kryterium wymiaru kary pieniężnej, mianowicie, stopnia szkodliwości czynu, aktualne pozostają argumenty przestawione przez Sąd przy analizie przesłanek odstąpienia od wymiaru kary, przewidzianych w art. 56 ust. 6a PE.
W opinii Sądu, pozwany prawidłowo ocenił możliwości finansowe powodowego przedsiębiorcy.
W uzasadnieniu odwołania strona powodowa wskazała, że konieczność poniesienia kary w orzeczonej wysokości wiąże się z realnym ryzykiem utraty przez nią płynności finansowej, w konsekwencji prowadzić może do wyeliminowania jej z rynku. Powód nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które potwierdzałyby powyższe okoliczności i podważyłyby przyjęty przez organ wymiar kary. Nadto należy mieć na uwadze, że pomimo wezwania wystosowanego przez Prezesa URE w toku postępowania administracyjnego, powód nie przekazał organowi informacji o wielkości dochodu osiągniętego w 2015 r. z działalności koncesjonowanej, polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, jak i o wielkości dochodu z działalności gospodarczej ogółem w 2015 r.
Wysokość kary pieniężnej ustalana jest zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 56 ust. 3 PE. Według tego przepisu, wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. W roku 2015 r. przychód powoda, wynikający z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, wyniósł (...) zł. Zdaniem Sądu, kara w wysokości 91.000 zł - stanowiąca około (...) przychodu z działalności koncesyjnej, osiągniętego przez przedsiębiorcę w 2015 r., a więc orzeczona w dolnej granicy ustawowego zagrożenia - jest adekwatna do stopnia zawinienia i szkodliwości czynu, postawy przedsiębiorcy oraz jego sytuacji majątkowej, jak również spełni przypisywaną jej funkcję prewencyjną i represyjną.
Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględniania odwołania, na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że na koszty należne Prezesowi URE złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 1.440 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. ws. opłat za czynności radców prawnych w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie ws. opłat za czynności radców prawnych.
SSO Ewa Malinowska