Sygn. akt
XVII AmE 223/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 maja 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Dariusz Dąbrowski
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Iwona Hutnik
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2024 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania
(...) Spółki Akcyjnej w K.
przeciwko
Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
z dnia 5 lipca 2022 roku nr (...). (...)
(...)
1.
oddala odwołanie,
2.
zasądza od powoda (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
SSO Dariusz Dąbrowski
Sygn. akt
XVII AmE 223/22
Uzasadnienie wyroku z 27 maja 2024 roku.
Decyzją z dnia 5 lipca 2022 r., znak: (...). (...)
(...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, działając na podstawie art. 168 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1378 - dalej: „
ustawa
OZE”) w związku z art. 170 ust. 1 i ust. 2 pkt l i art. 174 ust. 1 ustawy OZE oraz w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 1 ustawy OZE i § 1 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 17 października 2016 r. w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1753 - dalej: „
rozporządzenie ME") oraz na podstawie art 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. - dalej: „
K.p.a.
") i art. 90 ust. 1 ustawy OZE, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) S.A. z siedzibą w K., posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...) orzekł, że
1)
przedsiębiorca: (...) S.A. z siedzibą w K., nie przestrzegał za rok 2017, określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub na podstawie ustawy - Prawo energetyczne, na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r.;
2)
za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie pierwszym wymierzył temu przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 15 840,95 zł tj. w wysokości (...) przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2021 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną.
Strona powodowa - (...) S.A. z siedzibą w K., zaskarżyła ww. decyzję w całości, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1378; dalej: Ustawa o OZE) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 17 października 2016 roku w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w 2017 roku, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
b) art. 168 pkt 1 w zw. z art. 169 pkt 1 ust. 1, 170 ust. 1 ust. 2 pkt 1 i 174 ust. 1 Ustawy o OZE przez ich zastosowanie i wymierzenie Wnoszącemu Odwołanie kary pieniężnej, a także podwyższenie jej wysokości ponad poziom minimalny, mimo że Odwołujący nie był podmiotem, na którym ciążył za rok 2017 obowiązek, o którym mowa w art. 52 ust. 2 Ustawy o OZE.
2. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) przepisu art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a to ustalenie przez Prezesa Urzędu, że Odwołujący był zobowiązany do wykonania za rok 2017 obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 Ustawy o OZE bez podstawy prawnej,
b) przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
c) przepisu art. 7a k.p.a. i 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 162) poprzez ich niezastosowanie, tj. nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej statuującej obowiązek Odwołującego,
d) przepisów art. 35 i 36 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie i zaniechanie zawiadomienia Wnoszącego Odwołanie o kolejnych terminach załatwienia sprawy, przyczynach zwłoki oraz prawie do wniesienia ponaglenia,
e) przepisu art. 78 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów zaoferowanych przez Odwołującego, mimo iż przedmiotem dowodzenia były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy,
f) przepisu art. 80 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie (dokonanie selekcji dowodów), co przełożyło się na nieprawidłową ocenę stanu faktycznego,
g) przepisu art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości.
W związku z powyższym, wniósł o uchylenie Decyzji w całości oraz o zasądzenie od Prezesa na rzecz Powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów uiszczenia opłat skarbowych od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Przedsiębiorca posiada wydaną przez Prezesa URE koncesję numer (...) na obrót energią elektryczną na okres od 1 czerwca 2008 roku do 31 grudnia 2030 roku.
Dowód: okoliczność bezsporna;
W dniu 30 sierpnia 2019 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki opublikował na stronie internetowej Urzędu Regulacji Energetyki wezwanie do przekazania m.in. informacji na temat sprzedaży energii elektrycznej w latach 2017-2018 oraz realizacji obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego.
Dowód: okoliczność bezsporna; Informacja – k. 1 akt adm.;
Przedsiębiorca (...) SA z siedzibą w K., udzielając odpowiedzi na ww. wezwanie, poinformował że dokonał w 2017 r. sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 851,180 MWh, z wyłączeniem energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom przemysłowym, o których mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE. W swoim piśmie Przedsiębiorca poinformował, że za rok 2017 nie przedstawiał Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia wydanych dla energii elektrycznej, wytworzonej w instalacjach odnawialnego źródła energii ani nie uiszczał opłat zastępczych na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Dowód: Pismo z 29 października 2019 r. wraz z załącznikami – k. 3 akt adm.;
Biorąc pod uwagę treść udzielonych przez Przedsiębiorcę informacji, Prezes URE uznał za celowe wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Przedsiębiorcy kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości niezrealizowania za rok 2017 obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, o czym zawiadomił Przedsiębiorcę pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. W piśmie tym organ poinformował również Przedsiębiorcę, o ilości brakującej energii elektrycznej niezbędnej do realizacji obowiązku, o którym mowa w art 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w § 1 rozporządzenia ME, mianowicie 131,081 MWh oraz wezwał Przedsiębiorcę do przedłożenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, dokumentów dotyczących działań, jakie Przedsiębiorca podjął w związku z istniejącym za rok 2017 obowiązkiem uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego i m.in. dokumentów obrazujących jego sytuację finansową za 2021 roku.
Dowód: Pismo z 31 stycznia 2022 r. – k. 17 akt adm.
Przedsiębiorca wniósł o umorzenie postępowania w całości, powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. i przedłożył przy tym wyjaśnienia i dokumenty, mogące w jego ocenie mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przedsiębiorca wskazał również, którym odbiorcom końcowym świadczył w roku 2017 usługę bilansowania handlowego i załączył kopie zawartych w tym zakresie umów.
Dowód: Pisma Przedsiębiorcy z 3 marca 2022 r. – k. 22 akt adm.; 7 kwietnia 2022 r. – k. 381 akt adm.;
Pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r., Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu prowadzonego postępowania i przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień.
Dowód: Pismo z 29 kwietnia 2022 r. – k. 443 akt adm.
Przedsiębiorca w wyznaczonym terminie nie skorzystał z przysługującego mu w tym zakresie uprawnienia.
Dowód: okoliczność bezsporna;
Wysokość przychodu, osiągnięta przez Przedsiębiorcę z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną w 2021 roku - wyniosła(...) zł.
Dowód: Oświadczenie o wysokości przychodu uzyskanego w 2021 roku, stanowiące załącznik do pisma Przedsiębiorcy z 7 kwietnia 2022 r. – k. 382 akt adm.;
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak również w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1 ustawy OZE za rok 2017 r. na przedsiębiorstwach energetycznych, odbiorcach końcowych oraz towarowych domach maklerskich lub domach maklerskich, o których mowa w art. 52 ust. 2 tej ustawy, ciążył obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub obowiązek uiszczenia opłaty zastępczej obliczonej w sposób określony w art. 56 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r.
Zgodnie z art. 59 pkt 1 ustawy OZE, z uwzględnieniem §1 rozporządzenia ME, obowiązek, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE, uznaje się za spełniony przez podmioty zobowiązane, jeżeli za 2017 rok udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego przed dniem 1 lipca 2016 r. lub innych niż biogaz rolniczy odnawialnych źródeł energii lub uiszczonej opłaty zastępczej w:
a) ilości energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym niebędącym odbiorcami przemysłowymi, o których mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1, albo
b) całkowitej rocznej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo
c) całkowitej rocznej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych poza giełdą towarową lub rynkiem, o którym mowa w lit. b, będących przedmiotem rozliczeń prowadzonych w ramach giełdowej izby rozrachunkowej przez spółkę prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową, przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, albo
d) całkowitej rocznej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na podstawie transakcji zawieranych na zlecenie odbiorców końcowych na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo
e) ilości energii elektrycznej zakupionej na własny użytek
- wynosi 15,40%.
Przy czym w świetle art. 47 ust. 2 ustawy OZE podmiot, o którym mowa w art. 52 ust. 2 ustawy OZE, jest obowiązany do wykonania obowiązku określonego w art. 52 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w przypadku, gdy którakolwiek z średnioważonych cen praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego będzie niższa od wartości jednostkowej opłaty zastępczej określonej w art. 56 ustawy OZE. Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do obowiązku z roku 2017. Zatem w przypadku roku 2017 możliwość realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE, w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 tej ustawy, z uwzględnieniem rozporządzenia ME, przy pomocy uiszczenia opłaty zastępczej została wyłączona z uwagi na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 47 ust 2 ustawy OZE (co przekazano w Informacji Prezesa URE nr (...) z dnia 11 stycznia 2018 r.).
W zakresie kar pieniężnych za niewykonanie tych obowiązków stosuje się odpowiednio przepisy określone w rozdziale 9 ustawy OZE, czyli art. 168 i następne tej ustawy.
Bezspornym jest, że Powoda z kontrahentami łączyły umowy na bilansowanie handlowe, w których Powód zobowiązał się do Bilansowania handlowego URN (Uczestnika Rozliczeń Niezbilansowania) zgodnie z zasadami określonymi w Załączniku nr 3 do umowy (k. 53- 66 akt sąd). W zamian URN zobowiązywał się do uiszczania na rzecz Powoda wynagrodzenia w zamian za świadczone usługi, na które składała się opłata stała za bilansowanie handlowe i opłata zmienna za bilansowanie handlowe. W związku z powyższym, Powód wystawiał URN faktury VAT za energię bilansującą w których uwzględniał również opłaty stałe i zmienne za bilansowanie handlowe. Jednocześnie Powód otrzymywał od (...) faktury za „energię elektryczną bilansującą” dostarczoną URN, których bilansowaniem zajmował się Powód.
Należy wyjaśniać, że sprawa dotyczyła rynku bilansującego energii elektrycznej, który powstał w związku z występowaniem różnicy pomiędzy ilością energii elektrycznej zaplanowaną do wytworzenia lub odbioru, a rzeczywistym wykonaniem. Podmiotem zarządzającym rynkiem bilansującym jest Operator Systemu Przesyłowego (OSP), którego rolę pełni firma (...) S.A. Rynek bilansujący jest więc rynkiem, na którym Operator Systemu Przesyłowego dokonuje zakupów bądź sprzedaży energii (będąc stroną wszystkich transakcji) w celu zrównoważenia (zbilansowania) popytu i podaży energii na rynku. Rynek bilansujący jest więc rynkiem technicznym, a nie miejscem handlu energią elektryczną. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył tego, czy energia elektryczna pobrana przez Powoda z rynku bilansującego i następnie rozliczona z kontrahentami, z którymi łączyła go umowa bilansowania handlowego była sprzedawana odbiorcom końcowym, czy tylko z nimi rozliczana.
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 40 Prawa energetycznego (dalej: „Pe”) bilansowanie handlowe to zgłaszanie operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego ((...)) przez podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe (POB) do realizacji umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez użytkowników systemu i prowadzenie z nimi rozliczeń różnicy rzeczywistej ilości dostarczonej albo pobranej energii elektrycznej i wielkości określonych w tych umowach dla każdego okresu rozliczeniowego.
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 42 Pe kolei podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe jest osoba fizyczna lub prawna uczestnicząca w centralnym mechanizmie bilansowania handlowego na podstawie umowy z operatorem systemu przesyłowego, zajmującą się bilansowaniem handlowym użytkowników systemu.
Zgodnie z art. 5 ust. 2a Pe umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, której stroną jest użytkownik systemu niebędący podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe, powinna zawierać także, w przypadku gdy użytkownikiem systemu jest:
1) odbiorca – oznaczenie wybranego przez odbiorcę sprzedawcy, z którym ma zawartą umowę sprzedaży energii elektrycznej, oraz zasady zmiany tego sprzedawcy; wybrany sprzedawca musi mieć zawartą umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej z operatorem systemu dystrybucyjnego, do którego sieci odbiorca ten jest przyłączony,(…)
2) przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej i przyłączone do sieci dystrybucyjnej - oznaczenie przez to przedsiębiorstwo podmiotu odpowiedzialnego za jego bilansowanie handlowe, który ma zawartą umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej z operatorem systemu dystrybucyjnego, do którego sieci przyłączone jest to przedsiębiorstwo, oraz zasady zmiany tego podmiotu;
3) sprzedawca:
a) oznaczenie przez sprzedawcę podmiotu odpowiedzialnego za jego bilansowanie handlowe, który ma zawartą umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej z operatorem systemu dystrybucyjnego, do którego sieci przyłączeni są odbiorcy, z którymi sprzedawca ma zawarte umowy sprzedaży energii elektrycznej, oraz zasady zmiany tego podmiotu,
b) sposób przekazywania danych pomiarowych o ilości zużytej energii elektrycznej przez odbiorców, z którymi sprzedawca ma zawarte umowy sprzedaży energii elektrycznej.
Zgodnie z art. 5 ust. 2b Pe umowa sprzedaży energii elektrycznej, której stroną jest odbiorca niebędący podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe, powinna zawierać także sposób:
1) określania niezbilansowania energii elektrycznej oraz jego rozliczania
2) zgłaszania grafików handlowych.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że w umowie sprzedaży nie jest koniecznym wskazywanie POB, dlatego że odbiorca końcowy nie uczestniczy bezpośrednio w procesie bilansowania handlowego, choć jest jego beneficjentem i zazwyczaj ponosi koszty związane z tym procesem (art. 5 ust. 2b Pe). Natomiast określenie POB jest elementem koniecznym umowy dystrybucji i umowy przesyłania (art. 5 ust. 2a pkt 1 i 3 Pe)
. Odbiorca niebędący podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe nie zawiera umowy o bilansowanie handlowe z OSP, a jedynie umowę sprzedaży i umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej albo umowę kompleksową. W przypadku odbiorców energii elektrycznej ewentualne rozliczenie z tytułu niezbilansowanej energii elektrycznej (w stosunku do zawartej umowy, która została zgłoszona do realizacji przez operatora systemu przesyłowego) będzie odbywało się za pośrednictwem sprzedawcy, który zakupi odpowiednie wolumeny energii elektrycznej w celu dostarczenia ich do klienta i rozliczy je w ramach realizacji umowy z odbiorcą. Tak więc, jak słusznie wskazał Prezes URE, realizacja bilansowania handlowego sprzedawcy przez podmiot, który nie jest jednocześnie sprzedawcą energii elektrycznej wymaga zawarcia dwóch umów: umowy z operatorem systemu przesyłowego oraz umowy ze sprzedawcą energii elektrycznej. Na podstawie pierwszej umowy podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe zgłasza operatorowi systemu przesyłowego umowy sprzedaży energii elektrycznej, a na podstawie umowy ze sprzedawcą, dokonuje rozliczeń różnicy rzeczywistej ilości dostarczonej albo pobranej energii elektrycznej na rzecz odbiorców danego sprzedawcy. Dlatego też podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe nie może mieć zawartej umowy sprzedaży energii elektrycznej z odbiorcą końcowym, jeżeli nie jest sprzedawcą.
Należy przy tym dodać, że zasada swobody umów wynikająca z art. 353
1 k.c. może zostać ograniczona z uwagi na treść lub cel stosunku prawnego, który nie może być sprzeczny naturą tego stosunku, ustawą oraz zasadami współżycia społecznego. Jak wyżej wskazano z art. 5 ust. 2a Pe określa, że obowiązek bilansowania handlowego odbiorcy niebędącego podmiotem odpowiedzialny za bilansowanie handlowe, spoczywa na podmiocie sprzedającym mu energię elektryczną. Stąd Sąd w pełni podziela stanowisko Organu, że podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe, który dostarczał energię elektryczną odbiorcy końcowemu na podstawie zawartej umowy, zawarł umowę na sprzedaż energii elektrycznej. Dodać przy tym należy, że elementami koniecznymi umowy sprzedaży energii elektrycznej jest jej dostarczenie a następnie odebranie przez odbiorcę, a następnie uiszczenie stosownego wynagrodzenia. Z kolei przedmiotem umowy bilansowanie handlowego jest zgłoszenie przez POB do OSP umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez użytkowników systemu, a następnie rozliczenie różnicy rzeczywistej ilości dostarczonej lub pobranej energii elektrycznej.
Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu wyroku wydanego 24 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt XVII AmE 60/22, w którym stwierdził, że „zawarcie przez Powoda z URN - odbiorcami końcowymi, którzy mają podpisane umowy sprzedaży energii elektrycznej z innymi podmiotami niż Powód, umowy o bilansowanie handlowe oraz „refakturowanie” im kosztów energii elektrycznej na podstawie faktur wystawionych przez (...) i pobieranie zapłaty za faktury, jest sprzeczne z przepisami prawa energetycznego oraz naturą umowy sprzedaży i umowy bilansowania handlowego.”.
W modelu prezentowanym w całej sprawie przez Powoda znika sprzedawca energii elektrycznej, mimo iż poza sporem jest, iż URN są stronami umów sprzedaży energii elektrycznej, to całe „rozliczenie” energii bilansującej odbywa się poza jego wiedzą. Faktycznie bowiem energię dostarcza Powód, który za to pobiera stosowne wynagrodzenie. Zatem URN nabywają energię elektryczną i płacą za nią poza zawartą umową sprzedaży, która de facto nie jest realizowana. Dalszą konsekwencją przyjętej przez Powoda koncepcji jest to, że cała energia pobrana z rynku bilansującego nie jest objęta obowiązkami umorzeniowymi, trudno bowiem sobie wyobrazić sytuację, aby obowiązki te realizował sprzedawca, który danej energii nie dostarczył i nie pobrał za nią wynagrodzenia. Wykładnia przepisów prezentowana przez Pozwanego, który w pełni za własne przyjmuje Sąd tworzy systemową i logiczną całość. Rynek bilansujący jest rynkiem technicznym, na którym OSP rozlicza ilość energii dostarczonej do systemu i z niej pobranej, nie jest zatem sprzedawcą tej energii i nie musi posiadać koncesji na obrót (i tak jest). Dalej POB rozlicza ilość energii elektrycznej pobranej z rynku ze sprzedawcą a sprzedawca z odbiorcą końcowym i za świadczone usługi pobiera wynagrodzenie. W tym modelu POB nie dostarcza i nie sprzedaje energii elektrycznej. (podobnie Sąd OKiK we wskazanym wyżej wyroku).
Mając powyższe na uwadze należy uznać zarzut naruszenia art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 ustawy OZE) w zw. z § 1 rozporządzenia ME za nieprawidłowy.
Dodać przy tym należy, że Sąd w pełni podziela stanowisko pozwanego co do obliczenia wysokości brakującej ilości – 131,081 MWh i ta wysokość stała się podstawa do obliczenia nałożonej na przedsiębiorcę kary.
Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia przez Organ art. 168 pkt 1 w zw. z art. 169 pkt 1 ust. 1, 170 ust. 1 ust. 2 pkt 1 i 174 ust. 1 Ustawy o OZE. Okolicznością bezsporną jest, że Powód nie przedstawił do umorzenia świadectw pochodzenia ani nie uiścił opłaty zastępczej. Zgodnie zaś z art. 168 pkt 1 ustawy OZE karze pieniężnej podlega, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia, w terminie określonym w art. 67 ust. 2 oraz na zasadach określonych w art. 47 albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2. Z uwagi zaś na obiektywny charakter odpowiedzialności za czyny określone w art. 168 ustawy OZE, do przypisania odpowiedzialności wystarczające jest wystąpienie przesłanek określonych w przepisie, niezależnie od winy sprawcy. Powód nie zrealizował obowiązku wynikającego z ustawy OZE, zasadne było wymierzenie mu przez Prezesa URE kary. Nie ma przy tym znaczenia dla wymiaru kary fakt umorzenia innych trzech postępowań prowadzonych wobec Przedsiębiorcy za brak realizacji obowiązków za rok 2017. Zgodnie z przepisem Organ wymierza karę. Gdyby przepis wskazywał na fakultatywność wymierzenia kary, to umorzenie postępowań w innych podobnych sprawach mogłaby wskazywać na przekroczenie granic uznania administracyjnego. Jednak w tym wypadku ustawodawca zobowiązał Organ do nałożenia kary administracyjnej, pozostawiając luz decyzyjny co do jej wymiaru w granicach określonych ustawą. Kara zaś została wymierzona w granicach przewidzianych ustawą. Sąd w pełni podziela stanowisko Prezesa URE, co do wysokości kary. Brak było przede wszystkim podstaw do uznania, że czyn zarzucany powodowi nosił znamiona znikomego naruszenia, nie było więc podstaw do odstąpienia od wymierzenia mu kary. Co więcej nie jest to pierwsze tego typu naruszenie dokonane przez Przedsiębiorcę, za rok 2016 zostało stwierdzone decyzją z dnia 17 listopada 2021 r. Nr (...). (...)
(...). Dlatego też Sąd podziela stanowisko organu, który wskazał, że istniała podstawa do podniesienia wymiary kary powyżej jej minimalnego wymiaru.
Ponadto Sąd miał na uwadze, że Powód uzyskał korzyść finansową, rozumianą zarówno jako zwiększenie aktywów, jak i zmniejszenie pasywów lub uniknięcie strat, poprzez nieponiesienie kosztów z tytułu nabycia praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia odpowiadających 131,081 MWh lub uiszczenia w części opłaty zastępczej.
Wymierzona Powodowi kara pieniężna w wysokości 15840,95 zł stanowi zaledwie (...) jego przychodu z 2021 r. z tytułu działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną. Oznacza to, że granice 15% przychodu Powoda nie zostały przekroczone.
Mając powyższe na uwadze brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów wskazanych w pkt 2 odwołania.
Podniesione przez Powoda zarzuty odnośnie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły odnieść skutku. Należy wskazać na utrwalone w judykaturze stanowisko, że zasadniczo, tego typu zarzuty są nieskuteczne przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ponieważ Sąd ten nie może ograniczyć sprawy wynikającej z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu tylko do funkcji sprawdzającej prawidłowość postępowania administracyjnego, które poprzedza postępowania sądowe. Celem postępowania nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Postępowanie sądowe przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem kontradyktoryjnym, w którym uwzględnia się materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym, co nie pozbawia jednak stron możliwości zgłoszenia nowych twierdzeń faktycznych i nowych dowodów, według zasad obowiązujących w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych. Sąd antymonopolowy jest sądem cywilnym i prowadzi sprawę cywilną, wszczętą w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, w tym wypadku Urzędu Regulacji Energetyki, według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a nie sądem legalności decyzji administracyjnej, jak to czynią sądy administracyjne w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Tylko takie odczytanie relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem sądowym może uzasadniać dokonany przez racjonalnego ustawodawcę wybór między drogą postępowania cywilnego i drogą postępowania sądowo-administracyjnego dla wyjaśnienia istoty sprawy (por. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351/99; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SZP 2/05). Jednakże, nawet gdyby przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym doszło do uchybień proceduralnych, to zarzuty w tym zakresie nie mogą być skuteczne, o ile uchybienia te mogą być sanowane w toku postępowania sądowego mającego na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, bowiem tutejszy Sąd zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do uchybień proceduralnych, które skutkować mogłyby uchyleniem lub zmianą zaskarżonej decyzji, a pozwany dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Zebrany przez Prezesa URE stał się podstawą do wydania wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez Powoda odwołanie na podstawie art. 479
53 § 1 k.p.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, Powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz Pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 265).
SSO Dariusz Dąbrowski