Sygn. akt
XVII AmE 215/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 maja 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący –
Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Malinowska
Protokolant –
Sekretarz sądowy Joanna Nande
po rozpoznaniu 16 kwietnia 2024 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa
R. O.
przeciwko
Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania R. O. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 27 października 2021 r. Nr (...)
1.
oddala odwołanie;
2.
zasądza od R. O. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
SSO Ewa Malinowska
Sygn. akt
XVII AmE 215/22
UZASADNIENIE
Decyzją z 27 października 2021 r., znak: (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 56 ust. 2, 3 i 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716 z późn. zm., dalej jako:
„P.e.”) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako:
„k.p.a.”), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: P. R. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą (...) PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANO- HANDLOWE (...), ul. (...), (...)-(...) Ł. (NIP: (...)), w związku z ujawnieniem w prowadzonej przez ww. przedsiębiorcę koncesjonowanej działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, nieprawidłowości polegających na nieprzestrzeganiu obowiązków wynikających z koncesji, poprzez wykonywanie działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi przy wykorzystaniu stacji paliw płynnych zlokalizowanej w G. przy ul. (...), bez posiadania w okresie od dnia 1 września 2012 r. do dnia 5 lutego 2017 r., pozwolenia wodnoprawnego wymaganego przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.), co stanowiło naruszenie warunku 2.1.3. udzielonej ww. przedsiębiorcy koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 19 sierpnia 2003 r. nr (...) z późn. zm., a co za tym idzie wypełnienie dyspozycji art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo energetyczne;
orzekł, że:
1.
Pan R. O. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANO-HANDLOWE (...), ul. (...),(...)-(...) Ł., naruszył warunek 2.3.3. koncesji na obrót paliwami ciekłymi udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 19 sierpnia 2003 r. nr (...) z późn. zm (w brzmieniu nadanym tą decyzją) poprzez prowadzenie w okresie od 1 września 2012 r. do dnia 5 lutego 2017 r., koncesjonowanej działalności gospodarczej na stacji paliw usytuowanej w G. przy ul. (...), w sposób niezgodny z warunkami określonymi w ww. koncesji, tj. nie posiadając, wymaganego przepisami ustawy - Prawo wodne, pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, co stanowi wypełnienie dyspozycji art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo energetyczne.
2.
Za działania opisane w punkcie 1 wymierzył Przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, stanowiącą (...) przychodu z działalności koncesjonowanej osiągniętego w 2020 r.
Od powyższej decyzji P. R. (1) O., wniósł odwołanie, zaskarżając ją w całości. Powód wskazał, iż od 2003 roku Stacja Paliw usytułowana w G. przy ul. (...) nie odprowadza nieczystości w sposób wymagający pozwolenia wodnoprawnego. Przedsiębiorca wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania wobec braku podstaw do nałożenia kary pieniężnej.
Pozwany Prezes URE wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2003 r. nr (...), zmienioną decyzją z dnia 10 maja 2012 r. nr (...)- (...) i decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. nr (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki udzielił P. R. (2) O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą (...) PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANO-HANDLOWE (...), ul. (...), (...)-(...) Ł., koncesji na obrót paliwami ciekłymi na okres od 25 sierpnia 2003 r. do 31 grudnia 2030 r.
Dowód: Decyzja z 19 sierpnia 2003 r. – k. 7 akt adm.; Decyzja z 10 maja 2012 r. – k. 12 akt adm.; Decyzja z 15 kwietnia 2019 r. – k. 16 akt adm.
Stosownie do treści warunku nr 2.3.3. koncesji z 19 sierpnia 2003 r.:
„Koncesjonariusz jest zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy - Prawo wodne, a w szczególności do posiadania wymaganych pozwoleń wodnoprawnych."
Dowód: Decyzja z 19 sierpnia 2003 r., pkt 2.3.3. – k. 9 akt adm.;
Warunek ten, w następującym brzmieniu:
„Koncesjonariusz jest obowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), a w szczególności do posiadania pozwoleń wodnoprawnych, gdy są one wymagane." zawarty był w decyzji Prezesa URE z dnia 10 maja 2012 r. nr (...)- (...) w sprawie zmiany koncesji na obrót paliwami ciekłymi i obowiązywał także w okresie od dnia 1 września 2012 r. do dnia 5 lutego 2017 r.
Dowód: Decyzja z 10 maja 2012 r., pkt 2.1.4. – k. 13 v akt adm;
Wobec tego, że Przedsiębiorca nie posiadał w odniesieniu dla eksploatowanej stacji paliw w G. przy ul. (...), stosownego pozwolenia wodnoprawnego regulującego kwestie prowadzenia na tej stacji gospodarki wodno-ściekowej w zakresie wód opadowych i roztopowych, pismem z dnia 9 sierpnia 2019 r. Prezes URE wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia Przedsiębiorcy kary pieniężnej. Jednocześnie, organ wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia stosownych informacji i dokumentów.
Dowód: Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 9 sierpnia 2019 r. – k. 1 akt adm.
Przedsiębiorca zajął stanowisko w sprawie. Złożył m.in.
Umowę nr (...) o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z dnia 18 grudnia 2003 r. zawartą pomiędzy Zakładem (...) w G., a Przedsiębiorcą, dotyczącą dostarczania wody i odprowadzania ścieków z nieruchomości położnej w G. ul. (...). Przedsiębiorca podniósł, iż pozwolenie wodnoprawne dotyczące ww. nieruchomości nie jest (i nie było) wymagane.
Dowód: Pismo z 12 września 2019 r. – k. 27 akt adm.; załącznik (Umowa) – k. 29 akt adm.
W związku ze stanowiskiem Przedsiębiorcy, organ postanowił zwrócić się do Starostwa Powiatowego w G. o podanie, czy organ ten wydał decyzję w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego dla stacji paliw zlokalizowanej w G. przy ul. (...), która obowiązywała w okresie od dnia 1 września 2012- r. do dnia 5 lutego 2017 r.
Dowód: Pismo z 24 października 2019 r. – k. 46 akt adm.
Starostwo Powiatowe w G. poinformowało, że nie wydało decyzji, o której mowa powyżej.
Dowód: Pismo z dnia 28 października 2019 r. – k. 55 akt adm.
Wobec powyższego, Prezes URE ponownie wezwał Przedsiębiorcę do wskazania, czy w okresie od 1 września 2012 r. do dnia 5 lutego 2017 r. prowadził sprzedaż paliw na rzecz odbiorców końcowych przy wykorzystaniu ww. stacji paliw.
Dowód: Pismo z dnia 24 października 2019 r. – k. 51 akt adm.
Przedsiębiorca, zwrócił się z prośbą o wydłużenie wskazanego w ww. piśmie czasu na dostarczenie dokumentów do dnia 15 grudnia 2019 r.,
Dowód: Pismo z dnia 20 listopada 2019 r. – k. 56 akt adm.
Przedsiębiorca złożył Pismo Zakładu (...) w G., L.dz. (...), datowane na dzień 18 listopada 2019 r., Rozrachunki za lata 2012 - 2016 oraz 2017 - 2019 r. w zakresie należności za zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków dla (...) w G. oraz dla Miasta G. (które aktualnie pobiera należności za odprowadzanie ścieków), Kopię mapy zasadniczej. Przedsiębiorca wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wszystkich wskazanych powyżej dokumentów, na okoliczność, iż poczynając od roku 2003 Strona nie odprowadza nieczystości w sposób wymagający pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto, Przedsiębiorca wniósł o umorzenie postępowania.
Dowód: Pismo z 16 grudnia 2019 r. – k. 60 akt adm.
Organ ponownie zwrócił się do Starostwa Powiatowego w G. z prośbą o wskazanie, czy dla stacji paliw zlokalizowanej w G. przy ul. (...) w okresie od dnia 1 września 2012 r, do dnia 5 lutego 2017 r. wymagane było pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie ścieków - wód opadowych i roztopowych oraz przedstawienie informacji, w jaki sposób we wskazanym okresie Przedsiębiorca odprowadzał wody opadowe i roztopowe z terenu ww. stacji paliw.
Dowód: Pismo z 20 grudnia 2019 r. – k. 76 akt adm.
W odpowiedzi na ww. pismo, Starostwo Powiatowe poinformowało, że pozwolenie to nie byłoby wymagane, gdyby Przedsiębiorca odprowadzał wody opadowe i roztopowe do sieci kanalizacji deszczowej. Wymaga to wykonania przyłącza do sieci i zgody administratora. Administratorem tej sieci na terenie miasta G. jest Zakład (...) z siedzibą w G. przy ul. (...).
Dowód: Pismo z 30 grudnia 2019 r. – k. 78 akt adm.
W związku z tym, Prezes URE zwrócił się do Zakładu (...) w G. z prośbą o wyjaśnienie, czy wody opadowe i roztopowe z terenu stacji paliw w G. przy ul. (...), w okresie od 1 września 2012 r, do dnia 5 lutego 2017 r. odprowadzane były do sieci kanalizacji deszczowej, której administratorem jest Zakład (...) z siedzibą w G..
Dowód: Pismo z 8 stycznia 2020 r. – k. 79 akt adm.
Zakład (...) poinformował, że w przedmiotowej sprawie odpowiedzi udzieli Miasto G., ponieważ Zakład (...) nie jest administratorem sieci kanalizacji deszczowej na terenie miasta G..
Dowód: Pismo z 15 stycznia 2020 r. – k. 85 akt adm.
Wobec tego, pismem z dnia 21 stycznia 2020 r. Prezes URE zwrócił się do Urzędu Miasta G. z prośbą o wyjaśnienie, czy wody opadowe i roztopowe z terenu stacji paliw w G. przy ul. (...), w omawianym okresie odprowadzane były do sieci kanalizacji deszczowej, której administratorem jest Urząd Miasta G..
Dowód: Pismo z 21 stycznia 2020 r. – k. 87 akt adm.
Odpowiadając na ww. pismo, Urząd Miasta G. poinformował, że
„wody opadowe (…) były i są nadal odprowadzane bezpośrednio do rowu melioracyjnego położonego na działce miejskiej oznaczonej nr 120/15. Nigdy nie były odprowadzane do sieci kanalizacji deszczowej ani do sieci kanalizacji sanitarnej, której właścicielem jest Miasto G..”
Dowód: Pismo z dnia 31 stycznia 2020 r. – k. 89 akt adm.
Przedsiębiorca poinformował, że wody roztopowe i opadowe są odprowadzane powierzchniowo na nieutwierdzone tereny działek własnych (...), (...), (...), (...), zakupionych przez P. w tym właśnie celu. W ocenie P., taka duża powierzchnia nieutwardzona wystarcza do wchłonięcia wód opadowych i roztopowych powierzchniowo. Dodał, iż nie posiada instalacji odprowadzających te wody do rowu.
Dowód: Pismo z 11 lutego 2020 r. – k. 91 akt adm.
W uzupełnieniu wyjaśnień z dnia 31 stycznia 2020 r., Urząd Miasta G. wskazał m.in. że informacja o tym, że wody opadowe i roztopowe z terenu przedmiotowej stacji paliw nigdy nie były odprowadzane do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej ani do miejskiej sieci kanalizacji sanitarne została podana na podstawie faktu, iż Pan R. O. nigdy nie występował do Miasta G. o zezwolenie na odprowadzanie do tych sieci wód opadowych i roztopowych i nigdy takie zezwolenie nie zostało wydane.
Dowód: Pismo Urzędu z 19 lutego 2020 r. – k. 98 akt adm.
Prezes URE wezwał Przedsiębiorcę do wskazania, czy w okresie w od dnia 1 września 2012 r. do dnia 5 lutego 2017 r. prowadził obrót paliwami ciekłymi przy wykorzystaniu stacji paliw płynnych zlokalizowanej w G. przy ul. (...), jak również wskazania czy w tym okresie wody roztopowe i opadowe z terenu stacji paliw zlokalizowanej w G. przy ul. (...) odprowadzane były powierzchniowo na nieutwardzone tereny działek własnych (...), (...), (...), (...), które, zgodnie z informacją zawartą w piśmie Przedsiębiorcy z dnia 11 lutego 2020 r., zakupione zostały w tym właśnie celu, oraz podania informacji o wysokości osiągniętego przez Przedsiębiorcę przychodu za 2019 r., wynikającego z działalności koncesjonowanej.
Dowód: Pismo Prezesa URE z 18 lutego 2020 r. – k. 95 akt adm.
Przedsiębiorca wyjaśnił w piśmie z dnia 16 marca 2020, że informacje uzyskiwane przez Urząd Regulacji Energetyki od urzędów i instytucji nie powołanych ustawowo do orzekania w omawianym temacie są nie wiarygodne, gdyż opierają się na opiniach poszczególnych osób, nie posiadających w tym zakresie odpowiedniej wiedzy.
Dowód: Pismo z 16 marca 2020 r. – k. 100 akt adm.
Przedsiębiorca wniósł o umorzenie postępowania wszczętego 9 sierpnia 2019 r. oraz ponownie oświadczył, że stacja paliw zlokalizowana przy ul. (...) w G. nie wytwarza ścieków przemysłowych w rozumieniu ustawy Prawo wodne i dlatego pozwolenie wodno-prawne nie jest wymagane.
Dowód: Pismo Przedsiębiorcy z 15 czerwca 2020 r. – k. 106 akt adm.
W związku z powyższym, pismem z dnia 10 września 2020 r. Prezes URE ponownie wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia informacji, o których była mowa w wezwaniach z dnia 18 lutego 2020 r. oraz z dnia 28 maja 2020 r., ponadto do przedstawienia zaświadczenia o braku potrzeby uzyskania pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu stacji paliw w G. przy ul. (...), o którym mowa w piśmie P. z dnia 15 czerwca 2020 r. Przedsiębiorca został również wezwany do złożenia dokumentów potwierdzających przedstawiane przez niego informację, iż wody roztopowe i opadowe są odprowadzane powierzchniowo na nieutwardzone treny działek własnych.
Dowód: Pismo z 10 września 2020 r. – k. 109 akt adm.
Przedsiębiorca ponownie podniósł, iż stacja paliw położona w G. przy ul. (...) nie potrzebowała pozwolenia wodnoprawnego w okresie 1 września 2012 r. do 5 lutego 2017 r. ponieważ stacja nie odprowadzała wód opadowych i roztopowych oraz ścieków w sposób, który by wymagał pozwolenia wodnoprawnego. Na potwierdzenie powyższych wyjaśnień Przedsiębiorca nadesłał mapę (data opracowania: 25 września 2020 r.), z zaznaczeniem przebiegu wszystkich instalacji. Na podstawie ww. mapy ustalono, że aktualnie wody deszczowe z terenu ww. stacji paliw odprowadzane są poprzez separator do „
parownika” zlokalizowanego na działce nr (...).
Dowód: Pismo z 12 października 2020 r. – k. 128 akt adm.
W odniesieniu do dokumentów złożonych przez Przedsiębiorcę, Prezes URE zwrócił się do Starostwa Powiatowego w G. z prośbą o podanie terminu dokonania zmian na mapie jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego uwzględniających przebudowę kanalizacji deszczowej (posadowienie zbiornika retencyjnego - odparowującego).
Dowód: Pismo z 27 października 2020 r. – k. 141 akt adm.
Starostwo Powiatowe w G. odpowiadając na ww. pismo poinformowało, że w świetle obowiązujących w okresie od 1 września 2012 r. do 5 lutego 2017 r. przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 37 pkt 2 wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymagało pozwolenia wodnoprawnego. Zaś zmiany w zakresie naniesienia „
parownika" zostały przyjęte do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego dnia 12 października 2020 r. na podstawie operatu technicznego.
Dowód: Pismo z dnia 16 listopada 2020 r. – k. 143 akt adm.
Pismem z dnia 20 listopada 2020 r. Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Dowód: Zawiadomienie z 20 listopada 2020 r. o zakończeniu postępowania – k. 145 akt adm.
Przedsiębiorca zajął stanowisko w sprawie oraz nadesłał pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 3 lipca 2020 r. Przedsiębiorca wniósł o zawieszenie tego postępowania do czasu zmniejszenia ograniczeń oraz zagrożenia epidemią C0VID-19.
Dowód: Pismo z 10 grudnia 2020 r. – k. 147 akt adm.
Prezes URE zwrócił się do Przedsiębiorcy z wnioskiem o ustosunkowanie się do treści pisma Starostwa Powiatowego w G. z dnia 16 listopada 2020 r. Ponadto, wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia informacji i dokumentów odnoszących się do wszelkich przebudów kanalizacji deszczowej na stacji paliw w G. opisanych w prowadzonym postępowaniu oraz wskazania, czy występował do Państwowego Gospodarstwa (...) z wnioskiem o przeprowadzanie stosownej kontroli, o którym mowa w piśmie z dnia 10 grudnia 2020 r. lub z odpowiednim wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony (...) o przeprowadzenie kontroli w zakresie prawidłowego zagospodarowania wód opadowych i roztopowych z terenu stacji paliw w G. przy ul. (...).
Dowód: Pismo z 22 grudnia 2020 r. – k. 151 akt adm.
Zakład (...) w G. wyjaśnił, że ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego. W przypadku rozliczeń za ilość odprowadzanych ścieków ustala się jako równą ilości dostarczonej wody przez Zakład.
Dowód: Pismo z 11 stycznia 2021 r. – k. 158 akt adm.
Prezes URE pismem z dnia 19 marca 2021 r. skierowanym do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. wystąpił o przedstawienie wszelkich informacji oraz dokumentów budowlanych (decyzji, zgłoszeń, protokołów, itp.) odnoszących się do opisywanych przez Przedsiębiorcę w toku postępowania prac dotyczących przebudowy kanalizacji na przedmiotowej stacji paliw.
Dowód: Pismo z 19 marca 2021 r. – k. 164 akt adm.
W dniu 20 maja 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. pismem z dnia 17 maja 2021 r. poinformował organ:
„że w ewidencjach PINB G. nie znaleziono dok. budowlanych, decyzji, zgłoszeń ani protokołów odnoszących się do opisanych kanalizacji dot. Stacji paliw przy ul. (...) w G..”
Dowód: Pismo z 17 maja 2021 r. – k. 169 akt adm.
Zawiadomieniem z dnia 30 kwietnia 2021 r., Prezes URE ponownie wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia informacji, czy w okresie od 1 września 2012 r. do 5 lutego 2017 r. prowadził obrót paliwami ciekłymi przy wykorzystaniu przedmiotowej stacji paliw oraz do przedstawienia dokumentów umożliwiających ustalenie jego przychodów uzyskanych w poprzednim roku podatkowy.
Dowód: Zawiadomienie z 30 kwietnia 2021 r. – k. 167 akt adm.
W wyznaczonym w ww. piśmie terminie Przedsiębiorca nie udzielił wymaganych informacji, w związku z powyższym pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. Prezes URE zawiadomił go o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Dowód: Zawiadomienie z 28 czerwca 2021 r. – k. 175 akt adm.
Przedsiębiorca pismem z dnia 19 lipca 2021 r. zwrócił się z prośbą o przesłanie kopii dokumentów zgromadzonych w sprawie, jednocześnie wniósł o przedłużenie terminu do zapoznania się z tymi dokumentami do dnia 30 września 2021 r.
Dowód: Pismo z 19 lipca 2021 r. – k. 179 akt adm.
Dokumenty zostały stronie wydane, zgodnie z wnioskiem.
(okoliczność bezsporna)
W roku podatkowym 2020, Przedsiębiorca osiągnął z tytułu prowadzonej koncesjonowanej działalności gospodarczej przychód w wysokości (...) zł.
Dowód: Formularz w sprawie opłaty koncesyjnej – k. 171 akt adm.
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak również w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.
Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy mieliby zostać wskazani w terminie 14 dni oraz zeznań świadka G. K. na okoliczności dotyczące istnienia parownika i tego , że sposób odprowadzania wód z tego gruntu był tego rodzaju, że nie wymagał pozwolenia wodnoprawnego, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu melioracji wodnej na te same okoliczności z uwagi na to, że były one częściowo niesporne, a częściowo nieistotne dla wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a odwołanie podlega oddaleniu.
Zgodnie z ważnym i skutecznym wobec powoda postanowieniem 2.1.4. koncesji (w brzmieniu nadanym decyzją z dnia 10 maja 2012 r. nr (...)- (...)), zobowiązany był on do przestrzegania przepisów ustawy - Prawo wodne oraz do posiadania pozwoleń wodnoprawnych, w określonych przepisami prawa przypadkach.
Według unormowania art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji. W świetle wykładni Sądu Najwyższego, z którą Sąd orzekający w pełni się zgadza, nałożenie na koncesjonariusza kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku koncesyjnego jest dopuszczalne także wtedy, gdy obowiązek ten można zrekonstruować z przepisów powszechnie obowiązującego prawa dotyczących działalności koncesjonowanej
(tak: Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 lipca 2019 r sygn. akt I NSZP 1/19). Użyte w art. 56 ust. 1 pkt 12 P.e. sformułowanie dookreślenia obowiązków koncesjonariusza jako
„wynikających z koncesji” nie może być rozumiane w sposób, że to koncesja jest samoistnym, wyłącznym i autonomicznym źródłem obowiązku powodowego koncesjonariusza. W polskim systemie prawnym obowiązki prawne nakładane są na podmioty prawa na podstawie ustawy. Z tego powodu każda decyzja administracyjna nakładająca na te podmioty określone obowiązki musi być umocowana we właściwej ustawowej podstawie prawnej. Dlatego Prezes URE wydając decyzje o udzieleniu koncesji, jedynie uszczegóławia w jej treści obowiązki konkretnego koncesjonariusza wynikające z ustawy.
Zgodnie z treścią warunku 2.1.4. udzielonej Przedsiębiorcy koncesji (w brzmieniu nadanym decyzją z dnia 10 maja 2012 r. nr (...)- (...)), zobowiązany był on do przestrzegania przepisów ustawy - Prawo wodne oraz do posiadania pozwoleń wodnoprawnych, w określonych przepisami prawa przypadkach.
W świetle powyższego, analizowane postanowienie koncesji udzielonej powodowi jak najbardziej spełnia powyższy wymóg systemowy i stanowi źródło obowiązku powoda, którego naruszenie jest podstawą do wymierzenia kary pieniężnej z art. 56 ust. 1 pkt 12 P.e.
Stosownie do art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy, który między innymi ma możliwości techniczne gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności. Niewątpliwie
„środki techniczne”, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne należy odnieść również do urządzeń i instalacji stacji paliw.
W omawianym postanowieniu, udzielona Przedsiębiorcy koncesja odsyła do przepisów ustawy Prawo wodne. Już w art. 1 tego prawa zostało określone, że Ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi.
Przyjmuje się - co również zostało trafnie wyartykułowane w zaskarżonej decyzji - iż w sytuacji gdy działalność koncesjonowana prowadzona jest przy użyciu infrastruktury technicznej w postaci stacji paliw płynnych, ocena w zakresie istnienia technicznych warunków gwarantujących prawidłowy sposób prowadzenia tej działalności odnosi się również do oceny przestrzegania przez koncesjonowanego przedsiębiorcę warunków prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej związanej z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z terenu takiej stacji w szczególności tych, które ulegają zanieczyszczeniu produktami ropopochodnymi.
Jak stanowi art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (obowiązującej w dniu uzyskania przez Przedsiębiorcę pozwolenia wodnoprawnego) - pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na szczególne korzystanie z wód, którym w myśl art. 37 pkt 2 ww. ustawy jest wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Przepisy cytowanej ustawy regulowały warunki odprowadzania ścieków do środowiska (w tym dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń), natomiast szczegółowe zasady oraz normy dotyczące odprowadzania ścieków z terenu określonych obiektów (w tym stacji paliw) określała wydawana na podstawie ww. ustawy decyzja – pozwolenie wodnoprawne, której wydanie stanowi dla zainteresowanego podmiotu podstawę na określonych obszarach lub w obiektach, gospodarki ściekami zgodnie z warunkami określonymi w tej decyzji.
Zaś za „
ścieki” zgodnie z art. 9 pkt 14 lit. c) tej ustawy uznaje się również wody opadowe lub roztopowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów.
W aktualnym stanie prawnym, w myśl. art. 389 pkt 1 nowej ustawy - Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne, które w myśl jej art. 35 ust. 3 pkt 7 obejmują odprowadzanie do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Przy czym warto tu wskazać, że urządzeniami wodnymi są wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub urządzeń wodnych (art. 16 pkt 65 ustawy).
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że Przedsiębiorca – Pan R. O. odprowadzał wody opadowe i roztopowe z terenu stacji paliw położonej w G. przy ul. (...) do ziemi - rowu melioracji wodnej szczegółowej nr N obiektu (...) na działce nr (...) obrębu (...) G. poprzez betonowy wylot umiejscowiony w skarpie rowu o rzędnej dna 113,55 m n.p.m.
Ustalenie ww. okoliczności, zostało dokonane w oparciu o treść decyzji Starosty G. z 6 lutego 2017 r. w sprawie udzielenia Powodowi pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do ziemi wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenu stacji paliw w G. przy ul. (...). Potwierdza to również Protokół Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B. Delegatura w Ł. z kontroli z 30 grudnia 2011 r. W protokole wskazano, iż wody opadowe i roztopowe z terenu stacji paliw kierowane są do kanalizacji deszczowej lokalnej stacji paliw wraz z wodami pochodzącymi z powierzchni przeładunkowej, oczyszczane są w separatorze. Oczyszczone wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego dopływu rzeki E.. Powyższe wynika także z opisów gospodarki wodno-ściekowej na stacji paliw powoda z 22 lutego 2012 r. oraz z 29 grudnia 2016 r.
W tym miejscu warto także zwrócić uwagę na stanowisko, które w odpowiedzi na wezwanie Prezesa URE zajęło Starostwo Powiatowe w G.. W piśmie datowanym na dzień 27 października 2020 r. wskazano również, iż w świetle obowiązujących w okresie od 1 września 2012 roku do 5 lutego 2017 roku przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 pkt 2 wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi wymagało pozwolenia wodnoprawnego.
Nawiązując do złożonych przez powoda (wraz z odwołaniem) dokumentów, trzeba zauważyć, że zarówno pismo Przedsiębiorcy z 18 listopada 2021 r. skierowane do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w A., jak i odpowiedź Państwowego Gospodarstwa (...) z 24 listopada 2021 r. odnoszą się do aktualnego stanu faktycznego, a nie okresu objętego postępowaniem przed Prezesem URE, tj. okresu pomiędzy 1 września 2012 roku, a 5 lutego 2017 r.
Rację ma pozwany, że jeżeli powód uważa, że posiadania pozwolenia wodnoprawnego nie jest w jego przypadku konieczne powinien złożyć stosowny wniosek do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, który jest właściwym organem do rozstrzygnięcia tej kwestii.
Przeprowadzone przez Sąd rozważania, prowadzą do jednoznacznego wniosku, zgodnie z którym Przedsiębiorca, prowadząc koncesjonowaną działalność gospodarczą przy wykorzystaniu przedmiotowej stacji paliw w G. przy ul. (...), zobowiązany był do posiadania ważnego pozwolenia wodnoprawnego.
Sąd nie podzielił podniesionego przez powoda zarzutu przedawnienia karalności deliktu opisanego w zaskarżonej decyzji. Karę nałożono za brak pozwolenia wodnoprawnego w okresie od 1 września 2012 r. do 5 lutego 2017 r.
W stanie prawnym relewantnym dla rozpoznawanej sprawy kwestia przedawnienia kar pieniężnych, nakładanych na podstawie art. 56 Prawa energetycznego, nie została w sposób jasny i precyzyjny uregulowana w przepisach prawa, jak również nie została jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie sądów i organów administracyjnych, czy sądów powszechnych i Sądu Najwyższego (na istnienie takich rozbieżności wskazano – przykładowo - w końcowych rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 28.11.2017 r., sygn. akt II GSK 2433/13, System Informacji Prawnej LEX nr 2431230; czy w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 30.01.2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1629/17, System Informacji Prawnej Legalis). Różne poglądy w tym zakresie prezentowane są także w doktrynie.
W zakresie unormowania instytucji przedawnienia kar pieniężnych przewidzianych w Prawie energetycznym można wyróżnić następujące cezury czasowe: (1) okres od chwili wejścia w życie ustawy Prawo energetyczne do 29 października 2015 r. włącznie – tj. okres, w którym brak było jakichkolwiek unormowań w tym przedmiocie; (2) okres od 30 października 2015 r. do 1 września 2016 r., w którym na mocy nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne z 11 września 2015 r. (Dz. U. 2015, poz. 1618) wprowadzono do niej art. 56 ust. 7a, zgodnie z którym w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; (3) okres od 2 września 2016 r. do 1 czerwca 2017 r., w którym na skutek kolejnej nowelizacji Prawa energetycznego z 22 lipca 2016 r. (Dz. U. 2016, poz. 1165) zmieniono art. 56 ust. 7a przez wyłączenie z zastosowania art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej; (4) okres od 1 czerwca 2017 r., w którym - obok regulacji obowiązującej w poprzednim okresie - znajduje zastosowanie także przepis art. 189g k.p.a., stanowiący ogólną regulację przedawnienia kar pieniężnych w prawie administracyjnym. Zgodnie zaś z tym przepisem:
§ 1. Administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do spraw, w przypadku których przepisy odrębne przewidują termin, po upływie którego nie można wszcząć postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub stwierdzenia naruszenia prawa, w następstwie którego może być nałożona administracyjna kara pieniężna.
§ 3. Administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.
W ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: OP) przedawnienia dotyczy art. 70 i art. 68. Pierwszy z wymienionych przepisów wprowadza ogólny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych (przedawnienie egzekucji należności podatkowej), bez względu na to, czy powstały one z mocy prawa, czy z mocy decyzji i zgodnie z brzmieniem jego § 1, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast w art. 68 § 1 OP przewidziano termin, w jakim organ może wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe i zgodnie z brzmieniem tego przepisu, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej zostało wszczęte przez Prezesa URE 9 sierpnia 2019 r. Natomiast Decyzja w przedmiocie nałożenia na powoda kary pieniężnej została wydana 27 października 2021 r. Brak pozwolenia wodnoprawnego występował w okresie 1 września 2012 r. do 5 lutego 2017 r., z zatem miał miejsce w stanie prawnym obowiązującym w pierwszym i drugim i trzecim z wymienionych wyżej okresów.
W pierwszym z nich brak było przepisów prawa regulujących instytucję przedawnienia w odniesieniu do kar pieniężnych przewidzianych w Prawie energetycznym. Już pobieżna analiza orzecznictwa i literatury przedmiotu wskazuje zaś na brak jednoznacznego stanowiska, w ogóle co do możliwości zastosowania w danym przypadku instytucji przedawnienia. Co więcej, nie ustaliła się także wówczas w ogóle jednolita praktyka orzecznicza co do przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych (a nie tylko kar nakładanych na podstawie Prawa energetycznego) na podstawie art. 68 § 1 OP. Natomiast co do kar wymierzanych w danym okresie przez Prezesa URE na podstawie art. 56 ust. 1 PE, to prezentowany jest - między innymi - pogląd, że w tym przypadku nie było możliwości powołania się na instytucję przedawnienia (por. M. Sachajko [w:] red. M. Swora, Z. Muras, Prawo energetyczne. Komentarz, Warszawa 2010, s. 1352, teza 35; uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 30.01.2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1629/17, System Informacji Prawnej Legalis). Według innego stanowiska, możliwe było analogiczne stosowanie rozwiązań zawartych w przepisach działu III Ordynacji podatkowej z uzasadnieniem, że kary pieniężne stanowią niepodatkowe należności budżetowe w rozumieniu art. 3 pkt 8 OP, do których znajdą zastosowanie ww. przepisy Ordynacji (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18.08.2015 r., sygn. akt II GSK 948/14 – orzeczenie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz wyroku z 21.03.2019 r., sygn. akt I GSK 994/18, System Informacji Prawnej Legalis – przy czym w orzeczeniach tych wypowiadano się o możliwości zastosowania art. 70 OP; M. Szpyrka, Kilka uwag o przedawnieniu kar pieniężnych w prawie energetycznym, IKAR 2019, Nr 1, artykuł dostępny w Systemie Informacji Prawnej Legalis). Natomiast zgodnie z przeciwnym zapatrywaniem, niepodatkowe należności budżetowe to jedynie takie należności, których obowiązek ponoszenia stanowi realizację przepisów prawa, a nie jest wynikiem naruszenia tych przepisów (tak NSA w uzasadnieniu wyroku z 14.11.2014 r., sygn. akt II GSK 1693/13, orzeczenie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozważanej kwestii zaprezentowano także pogląd o potrzebie odpowiedniego zastosowania w zakresie przedawnienia przepisów prawa karnego, w szczególności art. 101 § 2 Kodeksu karnego (tak Czarnecka i Ogłódek w komentarzu do art. 56 PE, System Informacji Prawnej Legalis).
Sąd orzekający w niniejszym składzie stoi zaś na stanowisku, że skoro w okresie I przepisy prawa nie regulowały kwestii przedawnienia kar pieniężnych wymierzanych na podstawie Prawa energetycznego, to należy przyjąć, że instytucja ta nie miała do nich zastosowania. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, instytucja ta nie jest konstytucyjnym prawem podmiotowym jednostki, nie można przyjąć, że istnieje konstytucyjne „prawo do przedawnienia”, czy choćby ekspektatywa takiego prawa. To od woli ustawodawcy zależy wprowadzenie danej instytucji do systemu prawnego, w zależności od tego, czy uzna on za zasadne przedawnienie określonych czynów. Zasada ta obowiązuje zarówno w prawie karnym (istnieje kategoria czynów, które nie podlegają przedawnieniu), jak również w prawie administracyjnym.
Zdaniem Sądu nie ma podstaw do przyjęcia możliwości zastosowania w przedziale czasowym, w którym brak było odnośnych regulacji, w drodze analogii przepisów działu III OP, w tym jej art. 68 § 1, gdyż kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 56 ust. 1 p.e. nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi w rozumieniu art. 2 § 2 i art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Stanowią one wprawdzie dochód budżetu państwa, nie są jednak należnościami wynikającymi ze stosunków publicznoprawnych nakazujących określonym podmiotom świadczenia pieniężne na rzecz Państwa. Kary te są bowiem konsekwencją stwierdzenia przez organ deliktu administracyjnego, stanowią instrument prawa administracyjnego, ale o określonym charakterze represyjnym, są one rodzajem sankcji za nieprzestrzeganie przepisów prawa publicznego. Należy też zauważyć, że na intencję ustawodawcy, by ostatecznie usunąć nasuwające się wątpliwości, co do możliwości ewentualnego stosowania art. 68 OP do kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE w oparciu o art. 56 ust. 1 p.e., wskazuje nowelizacja art. 56 ust. 7a PE, na mocy której od 2 września 2016 r. wyłączono z zastosowania art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej w stosunku do tego rodzaju kar.
Natomiast w drugim przedziale czasowym mimo unormowania już w tym okresie wprost w art. 56 ust. 7a p.e., iż w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, to w dalszym ciągu, z podobnych względów, stosowanie trzyletniego terminu przedawnienia nałożenia kary na zasadzie art. 68 OP nie jest możliwe.
Ponownie należy przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 68 § 1 OP, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym postał obowiązek podatkowy. Tym samym bieg terminu do wydania takiej decyzji rozpoczyna się w momencie powstania obowiązku podatkowego.
Obowiązkiem podatkowym zgodnie z art. 4 OP jest „wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach”. Tak rozumiany obowiązek podatkowy ulega konkretyzacji, tj. przekształca się dopiero w zobowiązanie podatkowe w jeden ze sposobów wskazanych w art. 21 § 1 OP, czyli z mocy prawa lub w drodze doręczenia decyzji właściwego organu.
Brak jest jednak możliwości przełożenia pojęcia obowiązku podatkowego na grunt regulacji ustawy Prawo energetyczne dotyczących kar pieniężnych.
Należy podkreślić, iż kary pieniężne posiadają charakter typowej sankcji administracyjnej (związanej z wystąpieniem deliktu administracyjnego), które są znacznie bliższe sankcjom przewidzianym w przepisach karnych lub dotyczących wykroczeń, niż zobowiązaniom podatkowym. Przedawnienie zarazem w sprawach karnych odnosi się do momentu popełnienia sankcjonowanego czynu, a więc całkowicie odmiennie, niż czyni to prawo podatkowe. Z kolei w przypadku kar administracyjnych nie można mówić o istnieniu jakiegokolwiek obowiązku ich zapłaty do czasu ustalenia tego obowiązku w decyzji przez właściwy organ, nie wynika on bowiem z żadnego przepisu ustawowego. Decyzja nakładająca karę administracyjną, w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, nie konkretyzuje obowiązku wcześniej istniejącego (nieskonkretyzowanej powinności), ale go od podstaw kształtuje – w sposób od razu zindywidualizowany i skonkretyzowany. Niewątpliwie bowiem po stronie naruszającego dany przepis prawa, nie powstaje przed wydaniem tej decyzji żadna skonkretyzowana powinność zapłaty kary w określonej wysokości, a do momentu wydania stosownej decyzji na stronie nie ciąży w ogóle żaden, nawet abstrakcyjny i ogólny obowiązek zapłaty kary, co wynika z samej natury sankcji administracyjnej i jest zasadniczą okolicznością różniącą zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej od zobowiązania podatkowego, przesądzającą o niemożności zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej taką karę regulacji zawartej w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.
Ponadto przedmiotowe administracyjne kary pieniężne są następstwem stwierdzenia przez organ deliktu administracyjnego, stanowiąc instrument prawa administracyjnego, ale o określonym charakterze sankcyjnym. Są one rodzajem sankcji za nieprzestrzeganie przepisów prawa publicznego. Tymczasem przepisy Działu III Ordynacji podatkowej mają zastosowanie do opłat i innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej (art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej). Przez niepodatkowe należności budżetowe rozumie się niebędące podatkami i opłatami, należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych (art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Przy czym do kategorii niepodatkowych należności budżetowych można zaliczyć jedynie tego rodzaju świadczenia, które zawierają w swych konstrukcjach elementy prawne danin publicznych. Kara pieniężna nakładana decyzją administracyjną nie jest natomiast daniną publiczną, bowiem jej nałożenie następuje na mocy aktu indywidualnego niebędącego ustawą.
W związku z powyższym przepisy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych nie nadają się do stosowania w przypadku administracyjnych kar pieniężnych z uwagi na znaczące różnice pomiędzy zobowiązaniem podatkowym a karą pieniężną.
Według Sądu potwierdzenie poprawności tej tezy można odnaleźć, jak już wcześniej wspomniano, w kolejnej nowelizacji Prawa energetycznego, w której doprecyzowano, że w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 p.e., stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 68 § 1-3.
Oznacza to, że w odniesieniu do kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE obowiązuje 5 letni termin przedawnienia roszczeń począwszy od drugiego ze wskazanych okresów. A zatem w niniejszej sprawie należało przyjąć, że nie upłynął 5 letni okres przedawnienia karalności czynu, ani w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego (9 sierpnia 2019 r.,) ani w dacie wydania zaskarżonej decyzji (27 października 2021 r.), natomiast wniesienie odwołania do Sądu przerwało bieg przedawnienia.
Wbrew twierdzeniu powoda, według którego
„nie było i nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne” w odniesieniu do stacji paliw położonej w G., w przedmiotowej sprawie doszło do popełnienia przez koncesjonariusza deliktu określonego w przepisie art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego polegającego na nieprzestrzeganiu obowiązków wynikających z koncesji i sankcjonowanego wymierzeniem kary pieniężnej. Do nałożenia takiej kary uprawniony jest Prezes URE w ramach uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 23 pkt 13 Prawa energetycznego. W tym przedmiocie Prezes URE działa niezależnie od organu administracji nadzorującego gospodarkę wodną w oparciu o przepisy Prawa wodnego. Także Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał za dopuszczalne prowadzenie wobec powoda postępowania administracyjnego o wymierzenie mu kary pieniężnej za brak pozwolenia wodnoprawnego
(vide: postanowienie tego Sądu w sprawie VII AGZ 121/19).
Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela i przyjmuje za swój pogląd Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z 27 listopada 2019 r. w sprawie toczącej się pod sygn. akt I NSK 95/18 wskazał, że to Prezes URE kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne określone w ustawie - Prawo energetyczne. W pewnych przypadkach sąd może co prawda zastosować art. 56 ust. 6a p.e., jednakże najpierw Powód powinien wykazać, że pozwany przekroczył zasady uznania administracyjnego oraz że stopień szkodliwości czynu był znikomy, a przedsiębiorca zaprzestał naruszenia prawa lub zrealizował obowiązek. Sąd Najwyższy trafnie wskazywał, że artykuł 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasady równowagi i podziału władzy. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje więc pewnym luzem decyzyjnym przy interpretacji przesłanki znikomości szkodliwości społecznej czynu, a w razie ziszczenia się wspomnianej przesłanki - uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia: odstąpienia od kary pieniężnej bądź nieodstąpienia od tej kary.
(Wyrok SN z 27.11.2019 r., I NSK 95/18, LEX nr 2817533)
Sąd Okręgowy uznał, iż brak jest podstaw do zastosowania względem Powoda instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, bowiem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane łącznie treścią art. 56 ust. 6a ustawy - Prawo energetyczne, nie zaś z tego, że Pozwany przekroczył granice uznania administracyjnego bądź dokonał błędnej wykładni przepisów prawa energetycznego. W niniejszej sprawie stopień szkodliwości czynu jest niewątpliwie wyższy niż znikomy, bowiem prowadzenie działalności w sposób sprzeczny z zakresem koncesji oznacza, że przedsiębiorca nie tylko lekceważy regulacje prawne, ale również może swoim zachowaniem narazić życie i zdrowie ludzkie na niebezpieczeństwo oraz stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego.
W tych okolicznościach słuszny był zarzut postawiony powodowi przez Prezesa URE naruszenia warunku koncesji i tym samym istniała podstawa do nałożenia na przedsiębiorcę kary w oparciu o przepis art. 56 ust.1 pkt 12 p.e. Tak też, zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne, wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.
W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że w roku podatkowym 2020, z tytułu prowadzonej przez Przedsiębiorcę koncesjonowanej działalności gospodarczej osiągnął on przychód w wysokości (...) zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes URE uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe, do czego był zobligowany na podstawie art. 56 ust. 6 P.e. Wymierzona kara pieniężna stanowi bowiem (...) przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę z tytułu prowadzenia koncesjonowanej działalności gospodarczej w roku 2020.
Warto przy czym zauważyć, że Powód jest przedsiębiorcą, wobec tego obejmuje go podwyższony miernik staranności, zwiększone oczekiwania względem wiedzy, umiejętności. Przede wszystkim jest on zobowiązany do zachowania szczególnej staranności przy wykonywaniu działalności koncesjonowanej. Należy przez to także rozumieć znajomość obowiązujących przepisów prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, niższa kara nie spełniłaby swojej roli, gdyż nie stanowiłaby odczuwalnej dolegliwości dla ukaranego podmiotu, ani nie stanowiła przestrogi przed naruszeniami warunków koncesji w przyszłości, zarówno dla ukaranego powoda jak i innych przedsiębiorców. Zachwiane byłyby więc funkcje represyjna i prewencyjna, jakie kary administracyjne mają realizować. Trzeba przy tym podkreślić, że kara musi być dla przedsiębiorcy wystarczająco odczuwalna, a więc nie może być jedynie symboliczna, gdyż tylko wówczas spełni ona swoją rolę przymuszającą do właściwego zachowania, ale także odniesie skutek wychowawczy i pozwoli zapobiec w przyszłości podobnym naruszeniom dokonywanym tak przez samego ukaranego przedsiębiorcę jak i innych przedsiębiorców działających na rynku obrotu paliwami.
Reasumując powyższe, niewątpliwie doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji, dlatego art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. stanowi właściwą podstawę prawną do wymierzenia powodowi kary pieniężnej. Sposób prowadzenia działalności i jej zakres jest podstawowym elementem koncesji. Od wskazanego przez przedsiębiorcę sposobu i zakresu prowadzenia działalności zależą działania podejmowane przez regulatora rynku.
Słusznie podniósł pozwany organ, iż brak wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, oznacza, iż prowadzona w tym miejscu gospodarka wodno-ściekowa nie została poddana kontroli uprawnionego do tego organu, co do wypełnienia przepisów prawa wodnego, a sposób prowadzenia tej gospodarki nie uzyskał akceptacji tego organu. Brak takiej kontroli - zwłaszcza jeśli miało to miejsce przez dłuższy okres - może doprowadzić do sytuacji zagrażającej środowisku naturalnemu, czemu organ koncesyjny zapobiega określając w decyzjach koncesyjnych warunki prowadzenia koncesjonowanej działalności gospodarczej, które ze swej istoty gwarantują poprawność i legalność wykonywania tej działalności, zwłaszcza w odniesieniu do warunków technicznych użytkowania określonej infrastruktury.
Trafne jest również stwierdzenie, iż dopiero decyzja właściwego organu w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego jest jedynym i ostatecznym potwierdzeniem wypełnienia przez określonego przedsiębiorcę obowiązków w zakresie przestrzegania przepisów regulujących gospodarkę wodno-ściekową w użytkowanym przez niego obiekcie i zezwoleniem tego organu na korzystanie z wód w sposób w nim określony.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił wniesione przez powoda odwołanie na podstawie art. 479
53 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, na które złożyło wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
SSO Ewa Malinowska