Sygn. akt VIII U 76/24
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W.
I. określił wysokość zobowiązań (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. na dzień (...) r. na łączną kwotę (...) zł, w tym:
1) na ubezpieczenia społeczne:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)-
(...)- z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...) - z tytułu kosztów upomnienia (...) - z tytułu kosztów egzekucyjnych
2) na ubezpieczenie zdrowotne:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...)
(...)- z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...)- z tytułu kosztów upomnienia(...) z tytułu kosztów egzekucyjnych
3) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...)
(...) - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...)- z tytułu kosztów upomnienia
(...) - z tytułu kosztów egzekucyjnych
II. orzekł, że K. G. (1) - jako prezes zarządu odpowiada za zadłużenie spółki: (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. na dzień (...) r. powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień (...) r. na zasadach i w wysokości określonej w przepisach podatkowych oraz liczonymi nadal po dniu wydania decyzji o odpowiedzialności od należności z tytułu składek -ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja Podatkowa w łącznej kwocie (...) w tym:
1) na ubezpieczenia społeczne:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres (...)
(...)- z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...) z tytułu kosztów egzekucyjnych
2) na ubezpieczenie zdrowotne:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...) - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...)z tytułu kosztów egzekucyjnych
3) na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...) zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.(...) - z tytułu kosztów egzekucyjnych
i określił, że jest to odpowiedzialność solidarna ze spółką: (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B..
W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że zgodnie z brzmieniem art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. jako płatnik składek, zobowiązany był do obliczania, rozliczania oraz opłacania w terminach określonych ustawą, należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za każdy miesiąc kalendarzowy. Niedopełnienie tego obowiązku spowodowało powstanie na koncie ww, spółki zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.
Prowadzone w stosunku do (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia należności z tytułu składek. Wierzyciel - (...) Oddział W. skierował tytuły wykonawcze do rachunku bankowego do którego nastąpił zbieg egzekucji zK. (...)oraz N. (...)we W.. Egzekucja okazała się bezskuteczna; nie zidentyfikowano wpłat egzekucyjnych. Ostatnia wpłatę własną zaewidencjonowano (...) r.
W toku egzekucji nie ujawniono żadnego majątku, co do którego można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Poza tym aktualnie nie znaleziono danych o Spółce w Elektronicznym Rejestrze Ksiąg Wieczystych. Natomiast w Centralnej Ewidencji Pojazdów CEPIK zidentyfikowane pojazdy nie przedstawiające żadnej wartości handlowej.
Na podstawie danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, (...) Oddział we W. uchwałą nr (...) Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z (...) powołano K. G. (1) na funkcje prezesa zarządu; wpis został ujawniony w KRS w dniu (...) r. W KRS nie ujawniono wpisu o wykreśleniu ww. z funkcji prezesa zarządu z rejestru.
Wobec tego ww funkcję prezesa zarządu w okresie, kiedy powstało wymienione w sentencji zadłużenie; członek zarządu winien w znać na bieżąco stan finansowy spółki by ocenić możliwość spłaty jej zobowiązań. K. G. (1) nie składała dotychczas wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo tego, że Spółka zaprzestała spłaty swoich zobowiązań nie tylko w stosunku do wierzyciela ZUS. Liczne zbiegi egzekucji poświadczają o zaległościach u innych wierzycieli. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że spółka już w 2019r. wykazała stratę
(...) , rachunek zysków i strat za rok obrotowy (...) r. wykazał stratę brutto
(...) zł, a w (...). stratę (...) Za kadencji K. G. (1) został zbyty majątek w postaci nieruchomości o nr KW (...).
Podniesione przez K. G. (1) okoliczności w piśmie z dnia (...) r., że we wszystkie sprawy związane z administrowaniem i bieżącymi sprawami zarządzania spółką zaangażowany był prokurent samoistny Ł. M. nie stanowią uzasadnienia wyłączającego odpowiedzialność. Decydując się na podjęcie funkcji prezesa zarządu ww powinna bowiem znać na bieżąco stan finansów spółki. Dla odpowiedzialności członka zarządu nie ma znaczenia np. czy zaległości składkowe powstały z przyczyn przez niego zawinionych, czy też niezawinionych oraz co bardzo istotne z podatkowego punktu widzenia, odpowiedzialność członka zarządu nie zostanie również wyłączona w przypadku nieznajomość stanu finansów spółki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia
8 grudnia 2015 r. I SA/Łd 1144/15). Odpowiedzialność członka zarządu ma charakter obiektywny, tj. zależy od okoliczności określonych w ustawie. W przypadku gdy osoba decyduje się na pełnienie funkcji członka zarządu to ma obowiązek interesować się sprawami spółki.
K. G. (1) nie wskazała też mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązań w znacznej części. Natomiast to w gestii członka zarządu leży wskazanie, że istnieje majątek, z którego wierzyciel może się zaspokoić. Tylko realnie istniejące mienie, dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Tak więc, zdaniem wierzyciela - organu rentowego, wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne do przeniesienia na stronę odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
Dodatkowo ZUS we W. wyjaśnił, że wydanie niniejszej decyzji, nie zwalnia Spółki z o.o. z siedzibą we W. z odpowiedzialności za wymienione w sentencji decyzji zobowiązania. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny co oznacza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może egzekwować należności zarówno od strony, jak również od dłużnika solidarnego Spółki, a spłata określonych zobowiązań przez dłużnika solidarnego, zwalnia z ich zapłaty pozostałych.
/decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/
Odwołanie od w/w decyzji w całości w dniu (...) złożyła K. G. (1), wnosząc o jej zmianę i ustalenie, iż nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Skarżąca podniosła, iż prezesem zarządu (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. była wyłącznie formalnie w okresie od dnia(...), kiedy to złożyła rezygnację. Podkreśliła, iż nie wie z jakich przyczyn powyższe nie zostało jeszcze ujawnione w KRS. Wskazała że prezesem zarządu została w tragicznych okolicznościach życiowych wobec choroby i śpiączki męża, który uprzednio to stanowisko zajmował. Podkreśliła, iż znajdowała się w złym stanie psychicznym i fizycznym zajmując się umierającym mężem i została wykorzystana przez prokurenta spółki (...), któremu już wcześniej jej mąż przekazał wszelkie uprawnienia do kierowania spółką, syna męża B. G. posiadającego udziały w spółce, oraz U. W. (księgową). Wskazała, iż oświadczenie o przyjęciu funkcji prezesa zarządu złożyła w stanie wyłączającym swobodne i świadome powzięcie decyzji (art. 82 kc) pod namową ww. wymienionych, po ich zapewnieniach, że będą prowadzić spółkę. Podkreśliła, iż nie pamięta żadnych maili, spotkań, nie prowadziła spraw spółki - nie miała też ku temu odpowiedniego wykształcenia - była przedszkolanką, nie znała sytuacji finansowej spółki. Spółkę prowadziła tylko na papierze. Jej mąż zmarł(...) r. W dniu (...) r. podjęła próbę samobójczą. Zaś w dniu (...) r. dowiedziała się że jest w ciąży (z mężczyzna którego wcześniej poznała, a który szybko ja porzucił). Podkreśliła, iż tylko podpisywała przedkładane jej dokumenty, a potem udzieliła pełnomocnictwa L. L., która widząc jej stan zapewniła, że będzie zajmować się sprawami spółki. Podkreślała, że z uwagi na stan zdrowia, a także zagrożoną ciążę i potem połóg, w ogóle spółką się nie zajmowała. Podkreśliła, że podjęła pomoc terapeutyczną po urodzeniu córki- wcześniej obawiała się, że w tym stanie psychicznym dziecko zostanie jej odebrane. Stwierdzono u niej zaburzenia adaptacyjne od 3 lat i dlatego podjęła leczenie. Wówczas za pośrednictwem pełnomocnika zaczęły do niej docierać informacje o nadużyciach ze strony wspomnianych wyżej osób i pobieraniu środków spółki. Wskazała, iż miała zdawkową wiedzę, że wobec spółki toczone są postepowania komornicze, nie docierała do niej korespondencja, a wcześniej jej decyzyjność była faktycznie wyłączona. Wobec powyższego wskazała, iż nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości wobec długotrwałej choroby i niemożności brania udziału w czynnościach zarządu, które zostały podzielone na inne osoby. Podkreśliła, iż fakt że występowała w dokumentach jako prezes zarządu wynikała wyłącznie z działalności Ł. M. i U. W., którzy skorzystali na śmierci jej męża, jak i wykorzystaniu jej złego stanu psychicznego. W związku z tym przypisanie jej winy za ten stan rzeczy jest też niezgodne z zasadami współżycia społecznego.
/odwołanie k. 3-17/
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, podnosząc argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że sugestie osób trzecich nie wyłączają swobody podjęcia decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli dotknięte byłoby wadą z art 82 kc. Rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie ( postanowienie z 2104.20204 III CSK 523/02 i cytowany wyrok z 1.07.1974 III CRN 119/74).
/odpowiedź na odwołanie k. 19-22/
Pismem z dnia 03.12.2024r. ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawczyni poparł wniesione odwołanie, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że K. G. (1) nie odpowiada za zadłużenie spółki (...) sp z o.o. z siedzibą w B. powstałe z tytułu nieopłaconych składek oraz wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącej, ewentualnie ze środków Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego (...)na rzecz pełnomocnika, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych lub według spisu kosztów złożonego na rozprawie, oświadczając ze koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
W uzasadnieniu swojego stanowiska pełnomocnik wnioskodawczyni podtrzymał podniesione przez odwołującą zarzuty w zakresie wskazania, iż nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości terytorium sp z o.o., gdyż stan psychofizyczny skarżącej wyłączał jej świadome i swobodne podejmowanie decyzji i wyrażenie woli w okresie sprawowania funkcji członka zarządu.
Dodatkowo podniesiono, że uznanie przez organ, że skarżąca nie zgłosiła w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości nie uwzględnia reżimu prawnego jaki obowiązywał w okresie sprawowania przez nią funkcji członka zarządu. Pełnomocnik odwołującej wskazał, że zgodnie z art. 15 zzra ustawy z dnia 2.03.2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28.02.2003 - Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że powstał z powodu COVID. Ustawa covidowa ma charakter lex specialis w stosunku do przepisów Prawa upadłościowego. Stan zagrożenia epidemiologicznego oraz stan epidemii w związku z CONVID-19 trwały łącznie od 14 marca 2020 roku do 1 lipca 2023 roku. To w tym czasie według oceny organu rentowego powstał stan niewypłacalności spółki, a ponadto skarżąca sprawowała funkcję członka zarządu Spółki od
(...) roku do (...) roku, tj. cała jej kadencja przypadała w czasie moratorium upadłościowego, w czasie którego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był wyłączony z mocy ustawy.
W świetle powyższego podniesiono, że bieg terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie rozpoczął się aż do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego, tj. do dnia 1 lipca 2023 roku, co nastąpiło na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia
14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 1118).). Oznacza to, że na skarżącej jako członku zarządu spółki nie ciążył prawny obowiązek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (...) Sp. z o.o. w B. w okresie odroczenia tego obowiązku w czasie, czyli tzw. moratorium upadłościowego.
/pismo k. 93-94/
Na rozprawie w dniu 15.12.2025 r. wnioskodawczyni prawidłowo wezwana do stawiennictwa pod rygorem pominięcia zeznań nie stawiła się, pełnomocnik z urzędu wnioskodawczyni poparł odwołanie oraz wniósł o przyznanie nieuiszczonych kosztów pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych od wartości przedmiotu sporu, pełnomocnik organu rentowego prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy nie stawił się.
/ końcowe stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 15.12.2025 00:02:03--00:06:32/
Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny :
(...) spółka z o.o. z siedzibą we W. (obecnie B.) została wpisana do rejestru przedsiębiorstw prowadzonego przez Sąd Rejonowy (...) VI (...) pod nr (...) . Przedmiotem działalności spółki były przede wszystkim usługi reklamowe, zabudowy tarasowe, maszyny do dezynfekcji wózków sklepowych.
/bezsporne, odpis z KRS w aktach ZUS k. nienumerowane, sprawozdanie z działalności zarządu z 20.06.2022 w aktach ZUS k. nienumerowane/
Spółka zatrudniała pracowników. Z tego tytułu była zobowiązana do opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
/bezsporne/
Spółka nie wywiązała się z tego obowiązku w sposób prawidłowy. Na jej koncie powstało zadłużenie, które na dzień wydania zaskarżonej decyzji wyniosło:
1) Na ubezpieczenia społeczne:
(...) - z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...) - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...) - z tytułu kosztów upomnienia(...)- z tytułu kosztów egzekucyjnych
2) Na ubezpieczenie zdrowotne:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...)
(...)- z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...) z tytułu kosztów upomnienia(...) z tytułu kosztów egzekucyjnych
3) Na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
(...)- z tytułu nie opłaconych składek za okres: (...)
(...)
(...)- z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień (...) r.
(...) - z tytułu kosztów upomnienia
(...) - z tytułu kosztów egzekucyjnych
/wydruk stanu należności w aktach ZUS k. nienumerowane/
K. G. (1) pełniła funkcję prezesa zarządu ww spółki w okresie od dnia(...). (data powołania) do dnia (...)r., kiedy to złożyła rezygnację. Przy tym jako prezes zarządu T. (...) w świetle wpisów w KRS figurowała od (...)W KRS nie ujawniono wpisu o wykreśleniu z ww funkcji.
/bezsporne, a nadto protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia wspólników spółki z dnia 20.10.2020 w aktach ZUS k. nienumerowane, uchwała Nadzwyczajnego zgromadzenia Wspólników z dnia 29.10.2020 r. w aktach ZUS k nienumerowane, postanowienie KRS z 16.11.2020 w aktach ZUS k. nienumerowane, pismo z dnia 30.07.2022 r. w przedmiocie rezygnacji funkcji w zarządzie w aktach ZUS k. nienumerowane, pismo do KRS w przedmiocie wykreślenia z funkcji prezesa zarządu z 10.11.2020r. w karach ZUS k. nienumerowane/
K. G. (1) z wykształcenia jest przedszkolanką. Odwołująca od(...) r. była żoną M. G. - poprzedniego prezesa zarządu spółki, wspólnika spółki i jej założyciela. M. G. znajdował się w stanie śpiączki klinicznej od dnia(...) r., zmarł w dniu (...)r. W tym czasie nadal był członkiem zarządu spółki.
/bezsporne, zaświadczenie k. 52, skrócony odpis aktu zgonu k. 54, zeznania świadka B. A. protokół z rozprawy z dnia 24.03.2025 00:07:18-00:20:19 oraz protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025 00:06:05-00:17:52, zeznania świadka L. A. protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025 00:18:12-00:29:56 /
W okresie kadencji wnioskodawczyni, Spółką faktycznie mieli zajmować się Ł. M.- prokurent spółki, U. W. Księgowa oraz B. G. wspólnik spółki syn M. G.. Wnioskodawczyni jako żona dotychczasowego prezesa M. G. została poproszona o pełnienie funkcji formalnie, tak by umożliwić funkcjonowanie spółki. Wskazywano jej, iż jest to jej obowiązek. WW osoby zapewniły wnioskodawczynię, że będą prowadzić sprawy spółki, a ona będzie mogła zajmować się chorym mężem. Ł. M.- prokurent spółki oraz B. G. już wcześniej mieli pełnomocnictwo M. G. do zajmowania się sprawami spółki.
/bezsporne, nadto protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia wspólników spółki z dnia 21.10.2020 w aktach ZUS k. nienumerowane, uchwała Nadzwyczajnego zgromadzenia Wspólników z dnia 29.10.2020 r. w aktach ZUS k nienumerowane, pełnomocnictwo notarialne dla Ł. M. k. 63-67, zeznania świadka B. A. protokół z rozprawy z dnia 24.03.2025r. 00:07:18-00:20:19 oraz protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025r. 00:06:05-00:17:52, zeznania świadka L. A. protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025 00:18:12-00:29:56/
W chwili objęcia funkcji w zarządzie, a potem w okresie jej pełnienia K. G. (1) znajdowała się w złym stanie psychicznym w związku z chorobą, a potem śmiercią męża. Korzystała ze wsparcia psychologa. Wnioskodawczyni była też w zagrożonej ciąży z innego związku. Po śmierci męża była rok na zwolnieniu lekarskim aż do momentu urodzenia dziecka w lipcu 2022 r.. Dopiero po narodzinach córki podjęła leczenie psychiatryczne.
/dokumentacja medyczna k. 41-51, k. 53, k. 121, zeznania świadka B. A. protokół z rozprawy z dnia 24.03.2025 00:07:18-00:20:19 oraz protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025 00:06:05-00:17:52, zeznania świadka L. A. protokół z rozprawy z dnia 7.05.2025 00:18:12-00:29:56 /
Wnioskodawczyni leczy się od 3 lat z powodu: F41.2 - Zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane. Stwierdzone zaburzenia nie wpływają na zdolność do podejmowania decyzji. W zaświadczeniu z P. (z dnia (...).:) znajdujemy stwierdzenie: „Pacjentka leczona w tut. Poradni z rozpoznaniem Zaburzeń depresyjnych i lękowych mieszanych na podłożu adaptacyjnym”, co jest niedorzecznością, ponieważ zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane nie mają z reguły związku z wydarzeniami z otoczenia pacjenta. Ich wystąpienie związane jest z niestabilnym wzorcem neurotycznym osobowości. Jeżeli zaburzenie ma „podłoże” związane z problemami pacjenta, to w tym wypadku kwalifikuje się je jako zaburzenia adaptacyjne, które są osobną kategorią zaburzeń. Przy tym w latach 2020-2022 stan zdrowia wnioskodawczyni umożliwiał podejmowanie przez nią czynności w ramach pełnionej funkcji prezesa zarządu S. (...).
/dokumentacja medyczna k. 41-51, k. 53, k. 121, pisemna opinia biegłego psychiatry T. N. k. 163-167/
Wnioskodawczyni podpisywała dokumenty w imieniu spółki- udostępniła księgowej podpis elektroniczny. Twierdzi, iż nie wie do końca co to były za dokumenty, oraz że nie była w pełni świadoma stanu finansowego spółki.
/bezsporne/
W dniu(...). wnioskodawczyni udzieliła L. L. pełnomocnictwa do zastępowania i działania w imieniu Prezes Zarządu przed kontrahentami spółki, innymi przedsiębiorcami i podmiotami gospodarczymi, pracownikami i współpracownikami spółki przy wykonywaniu czynności zwykłego zarządu. Pełnomocnictwo wygasło(...) r.
/pełnomocnictwo k. 55/
W (...) r. wnioskodawczyni wymieniała korespondencję mailową z księgową spółki celem ustalenia wielkości zaliczek pracowniczych i wezwała Ł. M. do ich zwrotu, nadto do zwrotu sprzętu firmowego .
/kopia korespondencji i wezwań k. 57-62/
Spółka nie składała wniosku o otwarcie likwidacji lub o ogłoszenie upadłości spółki.
/bezsporne/
Spółka zaprzestała spłaty swoich zobowiązań nie tylko w stosunku do ZUS, ale też innych wierzycieli.
/bezsporne/
Za kadencji wnioskodawczyni został zbyty majątek w postaci nieruchomości o nr KW (...).
/bezsporne, pismo do KRS z 30.10.2020 w aktach ZUS k. nienumerowane, wydruk z KRS w aktach ZUS k. nienumerowane/
(...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. w(...) wykazała stratę (...)zł, rachunek zysków i strat za rok obrotowy(...) r. wykazał stratę brutto (...) zł, a w(...) stratę(...). Sprawozdanie finansowe za (...) r. zostało zatwierdzane przez zgromadzenie wspólników w całości reprezentowane przez byłego prezesa M. G.. Wówczas zakładano pokrycie strat z (...) r. z zysku z lat następnych.
/bezsporne, protokół ze zwyczajnego zgromadzenia wspólników wraz z uchwałami z 16.06.2020 r. w aktach ZUS k. nienumerowane, sprawozdanie z działalności zarządu z 20.06.2022 w aktach ZUS k. nienumerowane/
W stosunku do (...) Spółka z o.o. z siedzibą w B. ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne, które nie doprowadziło do zaspokojenia należności z tytułu składek. Wierzyciel - (...) Oddział W. skierował tytuły wykonawcze do rachunku bankowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji z K. (...)oraz Naczelnikiem(...) we W.. W toku egzekucji nie ujawniono żadnego majątku, co do którego można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Aktualnie nie znaleziono danych o Spółce w Elektronicznym Rejestrze Ksiąg Wieczystych. Natomiast w Centralnej Ewidencji Pojazdów (...) zidentyfikowane pojazdy nie przedstawiające żadnej wartości handlowej. Egzekucja okazała się bezskuteczna, nie zidentyfikowano wpłat egzekucyjnych. Ostatnia wpłatę własną zaewidencjonowano (...) r.
/bezsporne/
Brak jest mienia spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązań ZUS w znacznej części.
/bezsporne/
Opisany powyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowane dowody z: dokumentów zawartych w aktach sprawy i aktach rentowych w tym o opinię biegłego z zakresu psychiatrii oraz częściowo zeznania świadków. Podkreślić nadto należy, iż wnioskodawczyni nie stawiła się na ostatnim terminie rozprawy - zawiadomiona o nim prawidłowo pod rygorem pominięcia dowodu z jej zeznań. Jako zaś, że same informacyjne wyjaśnienia nie mają waloru dowodowego jej twierdzenia wówczas podniesione zostały uznane za wiarygodne jedynie w tym zakresie w jakim znajdowały oparcie w pozostałym materiale dowodowym.
Sąd Okręgowy uznał, za niewiarygodne zeznania świadków - rodziców wnioskodawczyni i twierdzenia jej samej w zakresie w jakim podnosili, iż w okresie kiedy wnioskodawczyni pełniła funkcje w zarządzie z uwagi na stan psychofizyczny nie podejmowała żadnych czynności w spółce, stan zdrowia wyłączał świadome podejmowanie decyzji. Twierdzenia te nie korespondowały z resztą materiału dowodowego. Podnieść należy, że z opinii biegłego psychiatry T. N. wynika, iż w latach (...) stan zdrowia wnioskodawczyni umożliwiał podejmowanie przez nią czynności w ramach pełnionej funkcji prezesa zarządu S. (...). Wskazana opinia nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Podnieść również należy, iż materiał sprawy potwierdza, że wnioskodawczyni podpisywała dokumenty związane z prowadzeniem spółki. W okresie jej kadencji doszło do zbycia nieruchomości spółki. W dniu (...) wnioskodawczyni udzieliła L. L. pełnomocnictwa do zastępowania i działania w imieniu Prezes Zarządu przed kontrahentami spółki, innymi przedsiębiorcami i podmiotami gospodarczymi, pracownikami i współpracownikami spółki przy wykonywaniu czynności zwykłego zarządu, a w czerwcu 2022 wnioskodawczyni wymieniała korespondencję mailową z księgową spółki celem ustalenia wielkości zaliczek pracowniczych i wezwała Ł. M. do ich zwrotu, nadto do zwrotu sprzętu firmowego. Ponadto jak podała wnioskodawczyni w informacyjnych wyjaśnieniach, choć nie miała pełnego rozeznania w sprawach spółki, wiedziała od prokurenta, iż sytuacja spółki jest trudna. Nie można dojść zatem do przekonania, iż swoboda podejmowania przez nią decyzji była wyłączona, a ona sama nie miała żadnego wpływu na kierowanie spółką.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawczyni nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350) składki na ubezpieczenia emerytalne:
1) pracowników,
2) osób wykonujących pracę nakładczą,
3) członków spółdzielni,
4) zleceniobiorców,
5) posłów i senatorów,
6) stypendystów sportowych,
7) pobierających stypendium słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej,
8) osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
9) osób współpracujących ze zleceniobiorcami,
10) funkcjonariuszy Służby Celnej,
11) osób odbywających służbę zastępczą
- finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
Stosownie do art. 17 ust. 1 przytoczonej ustawy składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.
Zgodnie z treścią art. 85 ust. 1 ustawy z dnia z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461) za osobę pozostającą w stosunku pracy lub w stosunku służbowym składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca, a w razie wypłaty świadczeń pracowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, o którym mowa w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, podmiot zobowiązany do wypłaty tych świadczeń.
Stosownie natomiast do treści art. 104 obowiązującej w okresie objętym zaskarżoną decyzją ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 zez zm.) obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy. (obecnie analogiczne regulacje znajdują się w art. 259 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia Dz. U. z 2025 r. poz. 620),
W myśl art. 108 § 1 ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111.) w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
Z mocy art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się odpowiednio wyszczególnione w przepisie art. 31 przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zastosowanie do należności z tytułu składek, z mocy art. 31, ma m.in. przepis art. 116 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), a w brzmieniu obowiązującym od 1.01.2016 r. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl art. 116 § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Przepisy § 1-3, w myśl § 4, stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Przepis opisany powyżej stanowi wyjątek od zasady, że spółka kapitałowa odpowiada za swoje zobowiązania jedynie własnym majątkiem, inne zaś podmioty, w szczególności udziałowcy (akcjonariusze) czy też władze spółki takiej odpowiedzialności nie ponoszą. W tym kontekście przepisy szczególne statuujące tego rodzaju wyjątkową odpowiedzialność winny być wykładane w sposób rygorystycznie ścisły, który nie prowadzi do rozszerzenia odpowiedzialności poza ramy przesłanek ustawowych.
Odpowiedzialność członków zarządu określona w §1, obejmuje zaległości składkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.
Natomiast zgodnie z art. 107 §1 i 2 pkt 2 i 4 cytowanej ustawy Ordynacja podatkowa odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości z tytułu składek wynikające z prowadzenia działalności i odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne.
Z analizy treści przepisu art. 116 wynika, iż przesłankami odpowiedzialności członka zarządu za zaległości składkowe spółki z o.o. jest ustalenie, że (1) zaległości składkowe powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu przez daną osobę, że (2) egzekucja do majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub w części oraz że (3) nie zaistniały żadne okoliczności zwalniające tej osoby od odpowiedzialności.
Do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu Spółki za zobowiązania składkowe organ rentowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania składkowego, które przerodziło się w zaległość składkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej odpowiedzialność, spoczywa na członku zarządu (wyrok NSA w Bydgoszczy z 6.03.2003 r. SA Bd 85/03 POP 2003/4/93 wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2018 r.I SA/Bd 1020/17 Legalis Numer 1741267). Tym samym ciężar wykazania dwóch pierwszych przesłanek /pozytywnych/ ciąży na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, natomiast ciężar dowodu przesłanki trzeciej - w zakresie istnienia okoliczności uwalniających od tej odpowiedzialności - spoczywa na odwołującym się.
W toku przedmiotowego postępowania odwołująca nie kwestionowała wielkości przyjętego przez ZUS zadłużenia - co do innej kwoty zadłużenia nie przedstawiono żadnych dowodów. Niespornym było, iż egzekucja prowadzona przez ZUS względem spółki okazała się bezskuteczna. Bezsprzecznie też wnioskodawczyni w imieniu spółki nie składała wniosku o otwarcie likwidacji oraz o ogłoszenie upadłości spółki, nie wskazała tez mienia spółki pozwalającego na pokrycie zobowiazań.
Jednakże odwołująca utrzymywała, że nie pełniła funkcji w zarządzie w okresie przyjętym w zaskarżonej decyzji, faktycznie jej nie wykonywała, w rzeczywistości będąc prezesem zarządu jedynie na papierze. Wnioskodawczyni podkreślała, że objęcie przez nią funkcji formalnie spowodowane było koniecznością utrzymania działalności spółki wobec sytuacji w jakiej znalazł się jej mąż M. G., tj. stanu śpiączki. Zarząd w rzeczywistości miały sprawować nadal osoby odpowiedzialne za prowadzenie spraw spółki, które wyznaczył jej mąż, tj. Ł. M.- prokurent spółki, U. W. - księgowa oraz B. G. wspólnik spółki. Ona sama zaś nie posiadała wiedzy ani doświadczenia w prowadzeniu spraw spółki, nie miała rozeznania w jej sytuacji finansowej. Utrzymywała też, że z uwagi na stan zdrowia - traumatyczne przeżycia związane z chorobą męża i jego śmiercią, przyjmując formalnie funkcje prezesa zarządu, swoboda podejmowania przez nią decyzji była wyłączona, a w okresie kadencji stan zdrowia wnioskodawczyni umożliwiał podejmowanie przez nią czynności w ramach pełnionej funkcji prezesa zarządu S. (...), tym samym nie ponosi winy za brak zgłoszenia w odpowiednim czasie wniosku o upadłość. W końcu odwołująca podniosła, że nie może ponosić osobistej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, bowiem zgłoszenie przedmiotowego wniosku o likwidację czy upadłość nie było konieczne w świetle art. 15 zzra ustawy z dnia 2.03.2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Stan niewypłacalności spółki powstał w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19. Ponadto skarżąca sprawowała funkcję członka zarządu Spółki od(...)roku do (...)roku, tj. cała jej kadencja przypadała w czasie moratorium upadłościowego, w czasie którego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był wyłączony z mocy ustawy. Wobec tego nie zachodzą przesłanki usprawiedliwiające przeniesienie na nią odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Odnosząc się do powyższych okolicznośc,i w pierwszej kolejności wskazać należy, że argumentacja, że de facto wnioskodawczyni nie pełniła funkcji w zarządzie nie może przynieść spodziewanych przez stronę odwołującą skutków procesowych.
W tym miejscu wskazać należy, że wpis oraz wykreślenie członka zarządu z rejestru przedsiębiorców ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, gdyż skutek materialnoprawny w postaci powstania i ustania stosunku członkostwa w zarządzie spółki następuje w drodze wyboru i rezygnacji lub odwołania - niezależnie od tego, czy zostało ono ujawnione poprzez wpis do rejestru, czy też nie / I SA/Gl 897/21, wyrok z dnia 8 lutego 2022 r. I SA/Gl 897/21,Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach/. Zakres odpowiedzialności członków zarządu został ograniczony do okresu, w którym dana osoba pełni swoje obowiązki. Członek zarządu odpowiada tylko za te zaległości podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków. Są to zaległości wynikające z zobowiązań podatkowych, których termin płatności przypadał na okres pełnienia tych obowiązków. Pełnienie obowiązków członka zarządu w zasadzie przypada na okres od powołania danej osoby na to stanowisko uchwałą odpowiedniego organu do wygaśnięcia mandatu tej osoby m.in. na skutek odwołania, lub rezygnacji. Decydujący jest moment podjęcia odpowiednich aktów woli, a nie moment poczynienia odpowiednich wpisów w rejestrze sądowym /I SA/Gd 848/20, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2022 r LEX nr 3306707/.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy w świetle wpisów do KRS i przedłożonych dokumentów, wnioskodawczyni sprawowała funkcje prezesa Zarządu terytorium sp. z o.o. od 29.10.2020 roku od chwili powołania uchwałą Zgromadzenia wspólników do (...) roku tj. do momentu rezygnacji. Tym samym w zaskarżonej decyzji prawidłowo określono okres w jakim winna ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Co do zaś argumentacji podniesionej przez K. G. (1) co do faktycznego braku podejmowania przez nią istotnych decyzji w sprawach spółki -ww. miała pełnić rolę figuranta, a dalsze kluczowe decyzje nadal mieli podejmować umocowani jeszcze przez jej męża Ł. M.- prokurent spółki, U. W. księgowa oraz B. G. wspólnik spółki - a co za tym idzie nie można przypisać jej odpowiedzialności za powstałe niespłacone zobowiązania składkowe, jeszcze raz podnieść należy, iż odpowiedzialność członków zarządu określona w §1 art 116 ordynacji podatkowej, obejmuje zaległości składkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.
Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie znaczenia pojęcia „w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu”. Według Kodeksu spółek handlowych kadencja to okres pełnienia funkcji członka zarządu w spółce, a mandat to umocowanie członka zarządu do pełnienia jego funkcji. Pojęcia te rzadko się pokrywają. Mandat może być dłuższy niż kadencja (art. 202§ 1 i § 2 KSH) albo krótszy niż kadencja (202§ 4 KSH). Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 lipca 2010r., sygn. akt III CZP 23/10 uznał, że wykonywanie mandatu członka zarządu jest równoznaczne z pełnieniem funkcji, a wygaśnięcie mandatu z utratą tej kompetencji. Mandat oznacza kompetencję do sprawowania funkcji członka organu spółki, a kadencja oznacza okres sprawowania tej funkcji. Nie chodzi tu o faktyczny czas sprawowania funkcji, lecz o okres, na jaki członek organu został powołany (LEX nr 585107).
Przy tym użyte w art. 116 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa sformułowanie - "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie" oznacza, że odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od pełnienia tej funkcji, a nie jedynie faktycznego wykonywanie obowiązków członka zarządu. Przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Niemożliwe jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody. Co ważne członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji / por. I FSK 58/17 - wyrok NSA (N) z dnia 11-12-2018/. Interpretując zakres pojęcia pełnienia obowiązków w rozumieniu art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800) należy mieć na uwadze, formalne sprawowanie funkcji członka zarządu, ponieważ dla odpowiedzialności podatkowej nie ma znaczenia jak przebiegało rzeczywiste wykonywanie związanych z tą funkcją czynności. Członek zarządu ponosi odpowiedzialność za sam fakt pełnienia, nie zaś wykonywania funkcji członka zarządu. Oznacza, to że będąc członkiem odpowiada nawet wówczas, gdy nie uczestniczył w podejmowaniu decyzji, w tym w prowadzeniu spraw finansowych, jeśli mógł i powinien uczestniczyć w tym zakresie /I SA/Sz 67/18 - wyrok WSA Szczecin z dnia 23-05-2018./ I SA/Sz 711/17 - wyrok WSA Szczecin z dnia 22-12-2017/.
Przepis art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) w żaden sposób nie różnicuje odpowiedzialności członków zarządu na tych, którzy rzeczywiście zajmują się sprawami spółki i tych, którzy zajmują bierną postawę. Występujące w tym przepisie sformułowanie "pełnienie obowiązków członka zarządu" należy rozumieć jako zajmowanie stanowiska członka zarządu, posiadanie legitymacji do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Członek zarządu pozbawiony realnych możliwości wpływu na działania spółki powinien zrezygnować ze stanowiska. Dla zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy /I SA/Go 5/18 - wyrok WSA Gorzów Wielkopolski z dnia 28-02-2018/.
Kryterium, w oparciu o które oceniać można, czy dana osoba była członkiem zarządu nie jest też okoliczność wydania tej osobie dokumentacji spółki. W żadnym przepisie prawa ustawodawca nie wyartykułował bowiem tego zdarzenia jako znamienia bycia członkiem zarządu spółki. W konsekwencji, niewydanie stosownych dokumentów spółki nie może być brane pod uwagę w kontekście odpowiedzialności podatkowej takiej osoby. Przezorna osoba podejmująca trud zasiadania w zarządzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i kierowania sprawami tej osoby prawnej powinna zaś mieć świadomość ryzyka i odpowiedzialności, jaka wiąże się z taką decyzją /III SA/Gl 588/17 - wyrok WSA Gliwice z dnia 01-03-2018/.
Podział czynności między członków zarządu nie ma znaczenia dla ustalenia braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. O braku winy można mówić, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak ten wynikał z przyczyn całkowicie od niego niezależnych. W sytuacji, gdy skarżący wraz drugim członkiem zarządu opierając się na wzajemnym zaufaniu dokonali podziału między sobą obowiązków związanych z prowadzeniem spraw Spółki nie można twierdzić, że skarżący nie miał możliwości działania. Członek zarządu nie może bowiem powoływać się na nieznajomość stanu finansów kierowanej przez siebie spółki. Osoba pełniąca funkcję członka zarządu powinna posiadać wiedzę o sprawach spółki, w tym o jej sprawach finansowych /II FSK 3461/15 - wyrok NSA (N) z dnia 10-01-2018/.
Z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki nie zwalnia strony okoliczność braku wiedzy na temat majątku spółki oraz pełnienie w zarządzie spółki funkcji tzw. słupa. Zaniedbania w wykonywaniu obowiązków członka zarządu, w tym przede wszystkim bierna postawa członka zarządu spółki, sprowadzająca się do podpisywania „pod dyktando” innych osób „pustych” faktur nie mogą stanowić okoliczności uwalniającej stronę od odpowiedzialności za zaległości spółki. Nawet osoba, która nie miała żadnego wpływu na zarzadzanie spółką ponosi odpowiedzialność za jej zobowiązania podatkowe / wyrok NSA z 20.08.2019 II FSK 3011/17/.
Podstawowym obowiązkiem każdego członka zarządu jest posiadanie wiedzy o kondycji finansowej spółki, a przede wszystkim o istnieniu nieuregulowanych zobowiązań. Tolerowanie takiej sytuacji, to jest istnienie nieuregulowanych zobowiązań, stanowi zagrożenie uzyskania swoich należności przez innych kontrahentów. Oczywiście członek zarządu kierując się pewnymi rachubami i przesłankami, może zaryzykować dalsze prowadzenie działalności bez zgłoszenia wniosku o upadłość, ale ponosi tego konsekwencje w razie nieziszczenia się owych rachub, w tym te określone w art. 116 § 1 o.p. I SA/Rz 931/21 /wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie LEX nr 3330650 - wyrok z dnia 1 marca 2022 r./.
W kontekście powyższego, fakt niewykonywania czynności związanych z kontrolą finansów w okresie sprawowania funkcji prezesa zarządu K. G. (1) w żadnym razie nie zwalnia jej z odpowiedzialności za zaległości składkowe powstałe w tym czasie. Powódka pełniąc funkcje członka zarządu dobrowolnie godziła się na odsunięcie jej od kluczowych spraw firmy, przy czym co przyznaje, podpisywała dokumenty w tym finansowe. Powyższe pozostaje więc bez wpływu na jej odpowiedzialność wynikającą z samego faktu sprawowania wskazanego mandatu od dnia (...) r.
Brak też jest podstaw do uznania, że K. G. (1) nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania spółki, bowiem przyjmując funkcję w zarządzie, a potem w okresie kadencji, pozostawała w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji, ponadto stan zdrowia wnioskodawczyni umożliwiał podejmowanie przez nią czynności w ramach pełnionej funkcji prezesa zarządu S. (...).
Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności wskazać należy, że w materiale sprawy brak jest dowodów potwierdzających okoliczność, iż jakkolwiek do pełnienia funkcji w zarządzie wnioskodawczyni została zmuszona. Jeszcze raz wskazać należy, iż, pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji (art. 202 par. 5 k.s.h i art. 369 par. 6 k.s.h.). Ponadto charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza, nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających lecz wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności obejmującym skutki działań Spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2018r. sygn. akt II FSK 1369/18). Co istotne na brak winy można się więc powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (np. obłożna choroba) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2018r. II FSK 2623/16, LEX 2460834. ). Wobec tego członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za okoliczności, na które nie miał jakiegokolwiek wpływu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt I FSK 764/07, LEX nr 468863; z dnia 2 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1271/05, LEX nr 264209; z dnia 5 września 2006 r. sygn. ac FSK 1227/05, LEX nr 264049). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1106/21, LEX nr 3447485, sąd, mówiąc o przesłance „braku winy”, wskazał, że można o niej mówić jedynie w sytuacji, w której członek zarządu spółki, przy zachowaniu należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Na brak winy można się więc powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał, np. z ciężkiej choroby (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2022 r., sygn. akt III FSK 992/21, LEX nr 3420037). Nie może uwolnić od odpowiedzialności stan zdrowia członka zarządu, jeżeli nie uniemożliwiał on faktycznie wykonywania czynności zarządu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2623/16, LEX nr 2460834). Wszelkie jednak zakłócenia występujące w świadomości i woli mogą stanowić podstawę do powołania się na przesłankę egzoneracyjną wyłączającą odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki kapitałowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1369/18, LEX nr 2584209). Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że K. G. (1) podpisywała dokumenty dotyczące spółki, kontaktowała się również z jej pracownikami, księgową, prokurentem, udzieliła pełnomocnictwa -więc jej działanie nie było wyłączone. Ponadto, co wynika z opinii biegłego w zakresie psychiatrii uwzględniając stan zdrowia wnioskodawczyni w spornym okresie, ww posiadała zdolność podejmowania czynności w ramach pełnionej funkcji prezesa zarządu S. (...), świadome podejmowanie przez nią decyzji nie było wyłączone. Nie może się ostać zatem twierdzenie, że stan zdrowia odwołującej wykluczał ją z prowadzenia spraw spółki i z uwagi na to brak jest jej winy w braku złożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie.
Odnosząc się co do pozostałych twierdzeń odwołujące,j iż nie zachodziły podstawy do złożenia wniosku o upadłość, bowiem zadłużenie spółki powstało w okresie pandemii w związku z pandemią, ponadto kadencja wnioskodawczyni przypadała w czasie moratorium upadłościowego, w czasie którego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był wyłączony z mocy ustawy, podnieść należy, iż ustalenie czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowanie układowego był konieczny lub czy został zgłoszony w odpowiednim czasie wymaga uwzględnienia przepisów regulujących podstawy oraz terminy do zgłoszenia takowych wniosków. Kwestie te normuje ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 614).
Zgodnie z dyspozycją art. 10 w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie ( Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 t.j. -Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 t.j.) przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika.
Przepis art.11 ust.1 tej ustawy określający, kiedy istnieje niewypłacalność stanowiąca podstawę ogłoszenia upadłości stanowi, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zgodnie z ust. 1a. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.
Przepis art. 11 ust. 2 reguluje drugą postać niewypłacalności. Dotyczy on osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, ale którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Te podmioty są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Ewentualne ogłoszenie upadłości każdorazowo jest poprzedzone oceną czy majątek dłużnika jest wystarczający co najmniej na pokrycie kosztów takiego postępowania.
W przypadku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, Sąd – zgodnie z art.13 ust.1 – zobowiązany jest wniosek o ogłoszenie upadłości oddalić. Postępowanie upadłościowe w swych założeniach ma bowiem zmierzać do zaspokojenia wierzycieli choćby w minimalnym stopniu. Celem tego postępowania nie jest likwidacja majątku dłużnika dla samej likwidacji. Dlatego też w razie braku majątku służącego na zaspokojenie wierzycieli postępowania upadłościowego się nie wszczyna.
Wobec takiej regulacji każda z dwóch przyczyn ogłoszenia upadłości ma samodzielny charakter, a to oznacza, że dysponujący sporym majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał w sposób trwały płacenia długów./tak postanowienie SN z dnia 19.12.2002 r, V PCKN 342/01 III FSK 3354/21 - wyrok NSA (N) z dnia 18-05-2021/
Termin zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości określa art.21 ust.1 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie od dnia 1.01.2016r. , zgodnie z którym dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wcześniej termin ten wynosił 14 dni.
Termin 14 dni ( 30 dni) od chwili stwierdzonej niewypłacalności, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jest terminem maksymalnym dla złożenia wniosku, liczonym od wystąpienia przyczyny uzasadniającej jego zgłoszenie. Rygor, o którym mowa w art. 21 ust. 1 tej ustawy, jest emanacją naczelnej zasady prawa upadłościowego (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej ściśle. /III FSK 4644/21 - wyrok NSA (N) z dnia 08-02-2022/
Dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch podstaw (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub gdy zobowiązania przekroczą wartości majątku). W sytuacji zaś, kiedy wystąpi podstawa do ogłoszenia upadłości, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni (obecnie miesiąca) od dnia, w którym wystąpiła taka okoliczność, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Ponadto w art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów /III FSK 2469/21 - wyrok NSA (N) z dnia 08-03-2022/.
Sam fakt niedokonywania wpłat jest wystarczającą podstawą do uznania, że spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia bowiem jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne /wyrok NSA 2018.12.13 II FSK 2389/2018 LEX nr 2624488
III FSK 4106/21 - wyrok NSA (N) z dnia 07-09-2021/.
Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonanych przez dłużnika zobowiązań. Istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości determinuje wyłącznie przesłanka niewykonania przez dłużnika wymagalnych zobowiązań. Z niewypłacalnością dłużnika, o której mowa w art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe mamy również do czynienia, gdy dłużnik ten nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność. Przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa odnosi się bowiem wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 Prawa Upadłościowego. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, powinien taki wniosek zawsze złożyć /III FSK 538/21 - wyrok NSA (N) z dnia 06-05-2022, III FSK 138/21 - wyrok NSA (N) z dnia 30-11-2021/.
Przyjęcie, że członek zarządu zwolniony jest z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy spółka zalega z płatnościami wyłącznie w odniesieniu do jednego wierzyciela, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela Skarb Państwa w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli. Doszłoby do oczywistego nierównego traktowania członków zarządu (osób trzecich) w zależności od tego, ilu wierzycieli miały zarządzane przez nich spółki oraz do osłabienia funkcji gwarancyjnej odpowiedzialności osób trzecich. /III FSK 4106/21 - wyrok NSA (N) z dnia 07-09-2021/
Przy tym nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuacje finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową /wyrok WSA w Białymstoku 2019.02.13 I SA/Bk 179/2018 LEX nr 2628128/.
Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r. I FSK 392/10, LEX nr 1079514/.
W zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna i niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji /Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim 2018.12.06 I SA/Go 362/2018 LEX nr 2602337/.
Dokonując oceny, czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we "właściwym czasie" - art. 116 § 1 o.p. należy uznać, że powinno to nastąpić w takim momencie, aby zapewnić ochronę zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli, aby po ogłoszeniu upadłości wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Przesłanka ta jest spełniona w szczególności wtedy, gdy członek zarządu po ustaleniu, że stan finansowy spółki uzasadnia złożenie wniosku o upadłość, niezwłocznie złoży taki wniosek. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie może natomiast polegać na nadziei na wpływy i zyski. Subiektywna ocena sytuacji majątkowej spółki nie świadczy o braku winy; brak winy może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu (prezes) nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. II UK 265/10, LEX nr 844740/.
Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Zatem w zakresie obowiązków członka zarządu spółki leży kontrola terminowości regulowanych przez nią zobowiązań. W katalogu okoliczności wyłączających winę członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (lub winę w opóźnieniu zgłoszenia tego wniosku) postrzega się zatem nie tylko okoliczności związane z jego osobą ale też takie, które wpływają na ocenę dochowania przez niego należytej staranności w monitorowaniu stanu majątkowego spółki /Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r., III FSK 1904/21/.
Przy tym jak stanowi art. 15 zzra ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych( t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 764) jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19. (ust. 1)
Jeżeli termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości ustalany jest z uwzględnieniem postanowień ust. 1 i wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie złożony przez dłużnika w tym terminie, a brak jest wcześniejszego wniosku o ogłoszenie upadłości, określone przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe terminy, dla których obliczania znaczenie ma dzień zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wydłuża się o liczbę dni pomiędzy dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a ostatnim dniem, w którym wniosek ten winien być złożony stosownie do art. 21 ust. 1, lub odpowiednio art. 21 ust. 2a, ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, bez uwzględniania postanowień ust. 1 niniejszego artykułu.( ust. 2).
Jednakże w kontekście powyższego należy mieć na względzie, że termin na złożenie wniosku upadłościowego nie ulega przerwaniu, jeśli stan niewypłacalności powstał jeszcze przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID-19 albo jeśli powstanie stanu niewypłacalności nie było spowodowane epidemią COVID-19. Jeśli zatem spółka była w złej kondycji finansowej jeszcze przed 13 marca 2020 r., nowelizacja „tarczy kryzysowej" może nie mieć wpływu na bieg terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Z kolei związek przyczynowy istniejący między COVID-19, a stanem niewypłacalności należy rozumieć szeroko. W tym ujęciu związek taki istniałby w większości przypadków, w których zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych została utracona z powodu np. drastycznego spadku wartości zamówień w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, braku wykonywania zobowiązań przez partnerów handlowych, czy też z powodu utraty zdolności produkcyjnych spowodowanej np. naruszeniem łańcucha dostaw lub absencją pracowników przebywających na kwarantannie lub sprawujących opiekę nad dziećmi. Ustawa zakłada domniemanie, że stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Oznacza to, że w przypadku sporu ciężar udowodnienia istnienia związku przyczynowego między COVID-19 i stanem niewypłacalności powstałym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii będzie spoczywał na osobie zaprzeczającej istnieniu takiego związku.
W ocenie Sądu w oparciu o materiał sprawy brak jest podstaw do uznania, iż wskazany przepis znajduje zastosowane w stosunku do wnioskodawczyni. Podkreślić należy, że w świetle przedstawionych dowodów spółka (...) miała kłopoty finansowe począwszy już od
2019 r. Wówczas strata wyniosła 1.934.691,92 zł. W sprawie nie wykazano- a w tym zakresie to na odwołującej spoczywał ciężar dowodu, iż stan niewypłacalności nie powstał jeszcze przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID-19, tj. przed 13.03.2020r. i że stan ten był spowodowany epidemią COVID-19. Brak jest dowodów, iż przed okresem pandemii spółka na bieżąco realizowała swoje zobowiązania względem wierzycieli lub że posiadany przez nią majątek był wystarczający dla pokrycia zobowiązań. Spółka ewidentnie była w złej kondycji finansowej jeszcze przed tą datą, a zatem przyjęcie domniemania ze wskazanego przepisu, że stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 było niedopuszczalne. Nie zmienia powyższego okoliczność, że spółka była niewypłacalna w okresie kadencji wnioskodawczyni i że cała jej kadencja przypadała w okresie moratorium upadłościowego. Powyższe przy braku wykazania powyższych okoliczności nie oznacza bowiem samo w sobie, iż moratorium to bezwzględnie dotyczyło wnioskodawczyni. Na gruncie rozpoznawanej sprawy jakiegokolwiek postepowania dowodowego w tym przedmiocie nie zgłoszono. Sąd zaś nie był uprawniony do prowadzenia go z urzędu - zwłaszcza że wnioskodawczyni była zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Jeszcze raz podnieść należy, że na osoby pełniące funkcję członków zarządu przepisy nakładają obowiązki takie jak posiadanie wiedzy o stanie spraw spółki i starannego działania w zakresie utrzymania jej bytu oraz wypłacalności. Członkowie zarządu zobowiązani są do bieżącego śledzenia spraw finansowych spółki. Zgodnie z KSH, każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co prowadzi do wniosku, że jest zobligowany do bieżącego śledzenia sytuacji spółki, aby w przypadku wystąpienia trudności finansowych i zagrożenia upadłością mógł podjąć stosowne kroki. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów. Narastające zadłużenie spółki i trwałe zaprzestanie płacenia należności publicznoprawnych to niewątpliwie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności winny być znane członkowi zarządu. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań. Zatem członek zarządu spółki kapitałowej, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne /Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2024 r., III SA/Wa 661/23, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2025 r., I SA/Bd 465/24/.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, powódka obejmując funkcje prezesa zarządu zaniechała powyższego starannego działania ( choć w świetle opinii biegłego psychiatry stan zdrowia powyższego nie wyłączał) i bez rozeznania w sprawach finansowych spółki pozwoliła na jej dalsze prowadzenie przez inne osoby. W niniejszej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że niewypłacalność spółki pod zarządem K. G. (2) była następstwem jej zaniedbania. W chwili objęcia funkcji w zarządzie ta nie podjęła żadnych kroków celem zgłoszenia wniosku o upadłość.
Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa wymaga złożenia wniosku "we właściwym czasie" i tylko wówczas członek zarządu nie będzie ponosił odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Artykuł 11 ust. 1a ustawy - Prawo upadłościowe stanowi, że dłużnik utracił zdolność wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. W przypadku osób prawnych dodatkowo dłużnika uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe). Oznacza to, że spełnienie którejkolwiek z dwóch przesłanek wymienionych w art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe, zgodnie z jej art. 21 ust. 2 obliguje zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Tym samym czasem właściwym na zgłoszenie przedmiotowego wniosku jest termin, który nie niweczy celu postępowania upadłościowego, jakim jest dbałość o interesy wierzycieli /Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2025 r., I SA/Po 573/24/.
W warunkach przedmiotowej sprawy dokonując oceny postępowania odwołującej – konkretnej osoby, w konkretnej sytuacji faktycznej i gospodarczej, nadto w kontekście ciążących na tej osobie obowiązków ustawowych uznać należy, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie nie miało miejsca w okolicznościach, które w sposób zawiniony by jej nie obciążały. Nie wykazano też, że K. G. (1) nie miała takiego obowiązku z uwagi na immunitet upadłościowy. Odwołująca co podniesiono w obliczu problemów finansowych spółki przyjmując funkcję Prezesa zarządu już w okresie pandemii, nie złożyła wniosku o upadłość, przy czym nie zachodziły jakiekolwiek okoliczności wyłączające jej winę w tym przedmiocie.
Reasumując, słuszne jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż zachodzą podstawy do obciążania K. G. (1) odpowiedzialnością za zaległe składki stosownie do art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c mając na uwadze trudną sytuacje majątkową i życiową wnioskodawczyni- fakt leczenia i samotnego wychowywania dziecka, przy jednoczesnym zatrudnieniu w przedszkolu na pół etatu.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu orzeczono na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z § 4 ust. 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.05.2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764) uwzględniając wartość zgłoszonych roszczeń i zwrot stawki podatku VAT.
J.L.