Egzekucja administracyjna może rozpocząć się po upływie terminu wykonania obowiązku, jeżeli wierzyciel doręczy zobowiązanemu pisemne upomnienie. Musi ono wzywać do wykonania obowiązku i ostrzegać, że niewykonanie go może spowodować skierowanie sprawy do postępowania egzekucyjnego. Upomnienie powinno zawierać także dane potrzebne do prawidłowego wykonania obowiązku. Postępowanie egzekucyjne można wszcząć dopiero po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie musi informować, że jeżeli zobowiązany nie wykona w całości obowiązku w ciągu 7 dni od doręczenia, powinien zawiadomić wierzyciela o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby. Po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego takie zawiadomienie należy przekazać również organowi egzekucyjnemu. Dokument zawiera imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej przez wierzyciela. Podpis nie jest wymagany, gdy upomnienie zostało wygenerowane automatycznie. Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego. Obowiązek ich zapłaty powstaje z chwilą doręczenia upomnienia, a koszty mogą być ściągane tak jak koszty egzekucyjne. Ich wysokość określa minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności, przy czym nie może ona przekraczać czterokrotności kosztów doręczenia upomnienia jako przesyłki poleconej. Przepisy o upomnieniu i jego kosztach nie dotyczą wskazanych w ustawie należności państw członkowskich lub państw trzecich, niektórych należności pieniężnych, należności wynikających z deklaracji składanej w innym państwie członkowskim oraz określonych korekt deklaracji VAT. W innych przypadkach przepisy mogą dopuścić wszczęcie egzekucji bez wcześniejszego upomnienia. Obowiązek zapłaty kosztów upomnienia przedawnia się po 3 latach, liczonych od końca roku, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Termin ten nie jest przerywany ani zawieszany. Jeżeli upomnienie obejmuje kilka należności, decyduje najpóźniejszy termin płatności.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną. Wynosi ona 40 zł, a gdy wszczęto egzekucję administracyjną, 100 zł. Obowiązek zapłaty powstaje z chwilą wszczęcia postępowania, oddzielnie dla każdego tytułu wykonawczego. Opłaty nie pobiera się między innymi wtedy, gdy przed wszczęciem egzekucji administracyjnej należność, odsetki i koszty upomnienia zostały w całości zapłacone, umorzone albo wygasły. Nie pobiera się jej także przy ponownym wszczęciu postępowania oraz w określonym przypadku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Opłata egzekucyjna wynosi co do zasady 10% środków wyegzekwowanych, po pomniejszeniu o wskazane w przepisie koszty egzekucyjne. Jej maksymalna wysokość to 40 000 zł dla każdego tytułu wykonawczego. Jeżeli po wszczęciu egzekucji zobowiązany lub wskazany podmiot zapłaci należność organowi egzekucyjnemu albo wierzycielowi, opłata wynosi 5% uzyskanych środków, nie więcej niż 20 000 zł na każdy tytuł wykonawczy. Gdy środki zostały częściowo wyegzekwowane, a częściowo zapłacone, łączny limit wynosi 40 000 zł, przy czym część naliczona od zapłaty nie może przekroczyć 20 000 zł. Obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje przy wyegzekwowaniu należności, przy zapłacie po wszczęciu egzekucji albo przy podjęciu zawieszonego postępowania w sytuacjach opisanych w przepisie. Opłata nie powstaje w niektórych przypadkach zapłaty dokonanej w czasie zawieszenia postępowania lub przez wskazany podmiot. Jeżeli środki dotyczą kilku tytułów wykonawczych, opłatę dzieli się proporcjonalnie. Przepis przewiduje również opłatę 20 zł za każdą dokonaną czynność egzekucyjną, w tym za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym oraz protokołu zawierającego oświadczenie.

Ordynacja podatkowa

Art. 306h Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z wydawaniem zaświadczeń o wysokości zaległości podatkowych podatnika przez organy podatkowe. Przepis ten określa, kto może wystąpić z żądaniem wydania takiego zaświadczenia oraz w jakich okolicznościach zgoda podatnika jest wymagana.

### 1. Podmioty uprawnione do żądania zaświadczenia

Zgodnie z § 1 art. 306h, organy podatkowe mogą wydać zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych podatnika na żądanie następujących podmiotów:
- jednostek organizacyjnych uprawnionych do udzielania kredytów (pożyczek) na podstawie ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania,
- kontrahentów podatników prowadzących działalność gospodarczą,
- dzierżawców i użytkowników nieruchomości w zakresie opodatkowania dzierżawionej lub użytkowanej nieruchomości,
- małżonka podatnika, rozwiedzionego małżonka w zakresie zaległości powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej oraz innych osób wymienionych w art. 111,
- wspólnika spółek wymienionych w art. 115 § 1.

### 2. Zgoda podatnika

Zgoda podatnika na wydanie zaświadczenia jest generalnie wymagana, z wyjątkiem sytuacji, gdy z żądaniem występuje małżonek podatnika pozostający z nim we wspólności majątkowej (§ 2). W takim przypadku małżonek składa oświadczenie o pozostawaniu we wspólności majątkowej pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Jest to istotne zabezpieczenie mające na celu zapobieganie nadużyciom.

### 3. Zaświadczenia dla byłych wspólników spółki cywilnej

Organy podatkowe są również zobowiązane do wydania zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych rozwiązanej spółki cywilnej na żądanie byłego wspólnika tej spółki. Jest to istotne z punktu widzenia odpowiedzialności wspólników za zobowiązania podatkowe spółki.

### 4. Zaświadczenia dotyczące hipotek przymusowych i zastawów skarbowych

Przepis przewiduje również możliwość wydania zaświadczenia o wysokości zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowych, kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych zabezpieczonych hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym na żądanie właściciela przedmiotu hipoteki lub zastawu. Dodatkowo, właściciel przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, który zapłacił należności zabezpieczone tą hipoteką lub zastawem, może wystąpić o zaświadczenie o wysokości zapłaconej należności.

### 5. Znaczenie praktyczne

Art. 306h ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ umożliwia różnym podmiotom uzyskanie informacji o zaległościach podatkowych podatnika, co może być kluczowe w kontekście oceny ryzyka kredytowego, zawierania umów handlowych, czy też w procesach związanych z zarządzaniem nieruchomościami. Przepis ten wprowadza również mechanizmy zabezpieczające przed nadużyciami, co jest istotne z punktu widzenia ochrony interesów podatników.

### Podsumowanie

Art. 306h Ordynacji podatkowej w sposób kompleksowy reguluje zasady wydawania zaświadczeń o wysokości zaległości podatkowych, określając zarówno podmioty uprawnione do wystąpienia z żądaniem, jak i sytuacje, w których zgoda podatnika jest wymagana. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności w obrocie gospodarczym oraz ochronę interesów podatników i ich kontrahentów.

Art. 76 Ordynacji podatkowej reguluje zasady dotyczące zaliczania nadpłat podatkowych oraz ich oprocentowania na poczet różnych zobowiązań podatkowych i niepodatkowych. Przepis ten ma na celu uporządkowanie kwestii związanych z nadpłatami, zapewniając jednocześnie ochronę interesów fiskalnych państwa oraz podatników.

#### 1. Zaliczenie nadpłat z urzędu

Zgodnie z art. 76, nadpłaty podatkowe wraz z ich oprocentowaniem są zaliczane z urzędu na poczet:
- zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę,
- odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,
- kosztów upomnienia,
- bieżących zobowiązań podatkowych.

W przypadku braku takich zobowiązań, nadpłaty podlegają zwrotowi z urzędu. Jednakże podatnik ma prawo złożyć wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, co daje mu pewną elastyczność w zarządzaniu swoimi zobowiązaniami podatkowymi.

#### 2. Zaliczenie na poczet niepodatkowych należności budżetowych

Organ podatkowy, u którego powstała nadpłata, będący organem Krajowej Administracji Skarbowej, ma możliwość zaliczenia nadpłaty na poczet niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Jest to zgodne z art. 60 ustawy o finansach publicznych. Taka możliwość istnieje, jeśli do wymiaru lub poboru tych należności jest właściwy inny organ Krajowej Administracji Skarbowej.

#### 3. Pierwszeństwo zaliczenia nadpłaty przed realizacją zajęcia

W razie zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku, jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań podatkowych ma pierwszeństwo przed realizacją zajęcia. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony interesów fiskalnych państwa, ponieważ zapewnia, że nadpłaty będą w pierwszej kolejności przeznaczane na pokrycie zobowiązań podatkowych.

#### 4. Zastosowanie przepisu do płatników, inkasentów i spółek cywilnych

Przepis art. 76 § 1 stosuje się odpowiednio do:
- zaliczania nadpłaty płatnika lub inkasenta na poczet jego zaległości podatkowych, bieżących zobowiązań podatkowych lub zobowiązań powstałych w związku z wykonywaniem obowiązków płatnika lub inkasenta,
- zaliczania nadpłaty spółki cywilnej na poczet zobowiązań wspólników lub byłych wspólników tej spółki, przy czym w przypadku istniejącej spółki wymaga to zgody wszystkich wspólników.

#### Wnioski

Art. 76 Ordynacji podatkowej wprowadza klarowne zasady dotyczące zarządzania nadpłatami podatkowymi, zapewniając jednocześnie elastyczność dla podatników oraz ochronę interesów fiskalnych państwa. Przepis ten jest istotnym elementem systemu podatkowego, który umożliwia efektywne zarządzanie nadpłatami i zobowiązaniami podatkowymi.

Art. 77b Ordynacji podatkowej reguluje procedurę zwrotu nadpłaty podatku, określając różne scenariusze w zależności od statusu podatnika, płatnika lub inkasenta oraz ich obowiązków dotyczących posiadania rachunku bankowego. Przepis ten jest istotny z punktu widzenia zarówno organów podatkowych, jak i podatników, płatników oraz inkasentów, ponieważ precyzuje sposób i formę zwrotu nadpłaty, co ma na celu zapewnienie przejrzystości i efektywności w realizacji tych zwrotów.

#### 1. Zwrot na rachunek bankowy

Przepis wprowadza zasadę, że zwrot nadpłaty następuje na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent są zobowiązani do posiadania takiego rachunku. Jest to logiczne rozwiązanie, które ma na celu uproszczenie i przyspieszenie procesu zwrotu nadpłaty, eliminując konieczność dodatkowych formalności.

#### 2. Zwrot dla osób nieobowiązanych do posiadania rachunku bankowego

W przypadku podatników, płatników lub inkasentów, którzy nie są zobowiązani do posiadania rachunku bankowego, przepis przewiduje kilka możliwości:

- Zwrot na wskazany rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
- Zwrot przekazem pocztowym.
- Zwrot w kasie, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent zażądają takiej formy zwrotu.

#### 3. Zwrot dla podatników mających miejsce zamieszkania poza terytorium RP

Dla podatników zamieszkałych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy nie są zobowiązani do posiadania rachunku bankowego, zwrot nadpłaty następuje wyłącznie na wskazany rachunek bankowy. Jest to rozwiązanie praktyczne, biorąc pod uwagę międzynarodowy charakter transakcji i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa oraz efektywności zwrotu.

#### 4. Dzień zwrotu nadpłaty

Art. 77b precyzuje również, co uważa się za dzień zwrotu nadpłaty:

- Dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu.
- Dzień nadania przekazu pocztowego.
- Dzień wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

#### 5. Nadpłaty o niskiej wartości

Nadpłaty, których wysokość nie przekracza dwukrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlegają zwrotowi w kasie, jeżeli nie wskazano rachunku, na który ma zostać zwrócona. Jest to rozwiązanie mające na celu minimalizację kosztów administracyjnych związanych z realizacją zwrotów o niskiej wartości.

#### 6. Koszty zwrotu przekazem pocztowym

Przepis stanowi, że nadpłata zwracana przekazem pocztowym jest pomniejszana o koszty jej zwrotu. Jest to uzasadnione, ponieważ koszty te są bezpośrednio związane z realizacją zwrotu w tej formie.

#### 7. Zastosowanie przepisów do innych podmiotów

Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do:

- Następców prawnych i osób trzecich.
- Osób, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki.
- Spółek, które tworzyły podatkową grupę kapitałową w chwili utraty przez tę grupę statusu podatnika.
- Przedstawiciela grupy VAT po utracie przez tę grupę statusu podatnika.

Rozszerzenie stosowania przepisów na te podmioty ma na celu zapewnienie spójności i jednolitości w realizacji zwrotów nadpłat podatkowych, niezależnie od specyficznych okoliczności prawnych i organizacyjnych.

### Podsumowanie

Art. 77b Ordynacji podatkowej wprowadza szczegółowe zasady dotyczące zwrotu nadpłat podatkowych, które mają na celu zapewnienie efektywności, przejrzystości i bezpieczeństwa tych zwrotów. Przepis ten uwzględnia różne scenariusze i potrzeby podatników, płatników oraz inkasentów, co jest istotne z punktu widzenia praktyki podatkowej.

Art. 78 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z oprocentowaniem nadpłat podatkowych. Przepis ten jest kluczowy dla podatników, którzy oczekują zwrotu nadpłaconych kwot od organów podatkowych. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego artykułu.

#### 1. Oprocentowanie nadpłat

Zgodnie z art. 78, nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że oprocentowanie nadpłat jest analogiczne do oprocentowania zaległości podatkowych, co ma na celu zapewnienie równowagi między podatnikiem a organem podatkowym.

#### 2. Wyjątki od oprocentowania

Nadpłaty, których wysokość nie przekracza dwukrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, nie podlegają oprocentowaniu. Jest to pragmatyczne rozwiązanie, które ma na celu uniknięcie nieproporcjonalnych kosztów administracyjnych związanych z naliczaniem odsetek od niewielkich kwot.

#### 3. Przypadki naliczania oprocentowania

Art. 78 szczegółowo określa przypadki, w których przysługuje oprocentowanie nadpłat:

- **Art. 77 § 1 pkt 1 i 3**: Oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, chyba że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji. W takim przypadku oprocentowanie naliczane jest od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji.

- **Art. 77 § 1 pkt 2 i 6**: Oprocentowanie przysługuje od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją), jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub jeżeli decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

- **Art. 77 § 1 pkt 5 i § 2 pkt 2 i 3**: Oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji.

- **Art. 77 § 1 pkt 5a i § 2 pkt 1**: Oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie 45 dni od dnia złożenia zeznania.

- **Art. 77 § 2a pkt 1 i 2**: Oprocentowanie przysługuje od dnia wszczęcia lub przejęcia postępowań określonych w art. 119g § 1 pkt 3 lub od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie.

#### 4. Okres naliczania oprocentowania

Oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych, lub dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

#### 5. Specjalne przypadki

W przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 4 i 4a, oprocentowanie przysługuje za okres:

- Od dnia powstania nadpłaty do dnia jej zwrotu, pod warunkiem złożenia przez podatnika wniosku o zwrot nadpłaty przed terminem albo w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

- Od dnia powstania nadpłaty do 30 dnia od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeżeli wniosek o zwrot nadpłaty został złożony po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie orzeczenia.

### Podsumowanie

Art. 78 Ordynacji podatkowej precyzyjnie określa zasady naliczania oprocentowania nadpłat podatkowych, co ma na celu ochronę interesów podatników oraz zapewnienie sprawiedliwości w relacjach z organami podatkowymi. Przepis ten uwzględnia różne scenariusze i terminy, w których nadpłaty powinny być zwracane, co pozwala na elastyczne i sprawiedliwe podejście do kwestii nadpłat.

Koszt upomnienia

Koszt upomnienia w przepisach

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji2 przepisy

Ordynacja podatkowa8 przepisów