Sygn. akt VIII U 3923/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w J. przyznając S. X. prawo do emerytury jednocześnie odmówił ww. prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
W odniesieniu do rekompensaty w uzasadnieniu decyzji poinformowano, iż zgodnie z art.21 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948 r., jeżeli przed dniem 01.01.2009 r. udowodni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszący co najmniej 15 lat.
Zakład odmówił przyznania rekompensaty ponieważ na wymagane 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wnioskodawczyni udowodniła okres zatrudnienia w szczególnych warunkach w wymiarze (...)z tytułu zatrudnienia w Samodzielnym (...)w J. w okresie(...) z wyłączeniem okresów niewykonywania pracy przebytych po dniu(...) r. za które ww. otrzymała wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa.
Do ustalenia stażu pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu (...) ponieważ wówczas wnioskodawczyni wykonywała pracę w ramach umowy o działalność leczniczą, profilaktyczna i diagnostyczna w wymiarze 3h dziennie oraz okresu (...) ponieważ pracowała w wymiarze ½ etatu.
/ decyzja k. 23-25 akt ZUS/
Odwołanie od powyższej decyzji w zakresie odmowy prawa do rekompensaty wniosła S. X. domagając się jej zmiany i przyznania świadczenia.
W uzasadnieniu swego stanowiska podniosła iż w okresie (...) r. faktycznie pracowała w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy.
Podkreśliła , że w całym okresie pracy zawodowej w (...) tj od (...) pracowała jako lekarz w oddziale psychiatrii w pełnym wymiarze zatrudnienia. Dotyczy to również okresu (...) kiedy to otrzymywała wynagrodzenie w ramach „Umowy o działalność leczniczo- usługową. Odwołująca podniosła, iż w całym ww okresie równocześnie była zatrudniona w(...) w J., gdzie w rzeczywistości wykonywała te same obowiązki lekarza psychiatry w tym samym oddziale.
/ odwołanie k. 3-4/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, iż w oparciu o przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty za sporne okresy zatrudnienia brak jest podstaw do przyznania prawa do rekompensaty.
/ odpowiedź na odwołanie k. 6/
Na rozprawie w dniu 19.03.2026 poprzedzającej wydanie wyroku ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
/ końcowe stanowisko procesowe stron protokół z rozprawy 29.03.2026 r.00:15:08- 00:15:40/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyni S. X. ur. (...) na mocy zaskarżonej decyzji z dnia (...) r. (wydanej w rozpoznaniu wniosku z dnia (...) r) ma ustalone prawo do emerytury od 1.09.2025 tj. od pierwszego dnia miesiąca w którym złożono wniosek. Jednocześnie odmówiono ww uprawnień do rekompensaty.
/bezsporne wniosek k 13-15 akt ZUS, decyzja k. 29 akt ZUS/
Do okresów pracy w szczególnych warunkach Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił okres zatrudnienia wnioskodawczyni w Samodzielnym (...) w J. w okresie (...) z wyłączeniem okresów niewykonywania pracy przebytych po dniu (...)r. za które ww. otrzymała wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa w wymiarze (...).
/ bezsporne/
Do ustalenia stażu pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu zatrudnienia w ww. placówce od (...) ponieważ wówczas wnioskodawczyni wykonywała pracę w ramach umowy o działalność leczniczą, profilaktyczna i diagnostyczną w wymiarze 3h dziennie oraz okresu od(...) ponieważ pracowała w wymiarze ½ etatu.
/ bezsporne/
W okresie od(...) r. wnioskodawczyni była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w J. na stanowisku asystenta. Przy czym na okres(...)r. przypadał okres nieskładkowy.
/bezsporne świadectwo pracy z(...) r. w aktach kapitałowych ZUS k. 7 dokumentacja osobowo płacowa za wskazany okres zatrudnienia załączona do akt sprawy/
Jednocześnie wnioskodawczyni była zatrudniona w Samodzielnym (...)w J. - pierwotnie Państwowym(...) w J. w okresie(...) w ramach umowy o działalność leczniczą, profilaktyczną i diagnostyczną w wymiarze 3h dziennie oraz w okresie (...) w wymiarze ½ etatu na stanowiskach od(...)młodszy asystent - lekarz, od(...) st. Asystent lekarz/ po Kierownika(...).
/ bezsporne, świadectwo pracy z dnia (...) k. 17-18 akt ZUS dokumentacja osobowo płacowa za wskazany okres zatrudnienia załączona do akt sprawy/
Następnie w okresie (...) wnioskodawczyni była zatrudniona w tej placówce w wymiarze pełnego etatu, od (...) na stanowisku st. asystent - lekarz, od (...) st. asystent - lekarz/ Kierownik(...), od (...) st. asystent lekarz.
/ bezsporne świadectwo pracy z dnia (...) k. 17-18 akt ZUS dokumentacja osobowo płacowa za wskazany okres zatrudnienia załączona do akt sprawy/
W świadectwie pracy z dnia (...) r. wystawionym wnioskodawczyni przez Samodzielny (...) w J. za cały powyższy okres zatrudnienia wskazano, iż ww w okresie:
- (...).: stale wykonywała pracę w szczególnym charakterze w charakterze lekarza psychiatry w oddziałach psychiatrycznych i odwykowych zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 07.02.1983r. (Dz. U. nr 8 poz. 43 z późn. Zm.) oraz wykazem A Dział XII, poz. Ib, pkt. 1 stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13.02.1989r. zmieniającego zarządzenie w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resort-zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZ i O.S nr 2 poz. 5 z 1989r.)
- w okresie (...).: wykonywała prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznym i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r o ochronie zdrowia psychicznego, wymienione w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008r., Nr 237, poz.1656 z późn. zm.) oraz art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2017.664) na stanowisku lekarza psychiatry.
/ bezsporne świadectwo pracy z dnia (...) k. 17-18 akt ZUS/
Analogiczna informacja została zawarta w wystawionym wnioskodawczyni w dniu (...) r. przez wskazaną placówkę zaświadczeniu o pracy w szczególnych warunkach
/ świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 22 akt ZUS/
Będąc zatrudniona w (...) począwszy od (...) przez cały okres zatrudnienia wnioskodawczyni została mianowana nauczycielem akademickim na stanowisku asystenta w I Klinice (...)w J. (obecnie (...) w J.)
/ dokumentacja osobowa za wskazany okres zatrudnienia załączona do akt sprawy/
Wnioskodawczyni nie legitymuje się świadectwem wykonywani pracy w szczególnych warunkach wystawionym za okres zatrudnienia w F. Medycznej w J./
/ bezsporne/
W spornym okresie(...) r. wnioskodawczyni będąc formalnie zatrudniona w dwóch podmiotach (...) w J. w pełnym wymiarze oraz (...) w J. (obecnie (...) w J.) na umowie o działalność leczniczą a potem w niepełnym etacie, cały czas w pełnym wymiarze pracowała jako lekarz w oddziale psychiatrycznym wskazanego szpitala. Faktycznie praca była wykonywana tylko w szpitalu. Wnioskodawczyni wykonywała prace w wymiarze 7 godzin i 35 min potem ewentualnie na dyżurach. Pensje otrzymywała z uczelni a zatrudnienie w ramach umowy na działalność leczniczą 3 h dziennie a potem na pół etatu w poradni, która mieściła się w szpitalu wynikały z umów między uczelnią a szpitalem. (...) mogła zatrudniać tylko dydaktyka a Szpital był odrębnym podmiotem, a zatem aby wykonywać pracę przy pacjencie na oddziale niezbędna była dodatkowa umowa. Studenci uczą się przy pacjencie, stąd przychodzili na oddział a praca młodszego asystenta/ lekarza była wykonywana na oddziale. Szpital podlegał Akademii. Co 2-3 tygodnie wnioskodawczyni w pracy towarzyszyła grupa studentów. Pacjentów z poradni wnioskodawczyni przyjmowała w swoim gabinecie na oddziale. Nie miała stałych godzin przyjęć pacjentów, umawiała się z nimi indywidualnie. Potem były stałe godziny ale i tak trzeba było zajmować się pacjentami na oddziale. Raz w miesiącu odbywały się prelekcje ze studentami i potem szło się na oddział. Przez to nie było mniej obowiązków w szpitalu. Praca dydaktyczna nie wiązała się z pracą poza oddziałem. Asystenci pracowali głównie przy pacjentach w ramach oddziału. Pensja była taka jakby wnioskodawczyni była pracownikiem szpitala. Na analogicznych zasadach pracę wykonywali inni lekarze.
/ zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 19.03.2026 00:14:15-00:14:56 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 24.02.2026 00:03:04-00:17:49, zeznania świadka S. K. protokół z rozprawy z dnia 24.02.2026 00:19:02-00:29:39, zeznania świadka P. U. protokół z rozprawy z dnia 24.02.2026 00:30:06 -00:36:51/
Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny dowodów i zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406).
Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,
2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.
Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołująca się nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).
Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W niniejszym postępowaniu wnioskodawczyni domagała się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w (...) w J. dawniej (...) w J. w okresie w jakim pokrywał się z zatrudnieniem w (...) w Łodzi (...) r. - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych będąc lekarzem psychiatrą na oddziale psychiatrycznym i odwykowym tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.
Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.
W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr 2151525/
Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawczynię w spornym okresie (...) r. w(...) w J. (prace w okresie (...) ZUS zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach) była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 II UK 21/10).
Pełne zatrudnienie w warunkach szczególnych pojmowane jest jako bezwzględna cecha tego zatrudnienia jako uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Tylko okresy zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy kreują i wypełniają weryfikowalne kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Taki sam warunek odnosi się do wymagania stałego wykonywania takich prac, co oznacza, że krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku), i nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia. /III AUa 101/16 - wyrok SA Gdańsk z dnia 11-05-2016/.
Możliwe jest przy tym łączenie w przebiegu dniówki prac o różnym charakterze polegające na wykonywaniu nie jednego, lecz kilku rodzajów prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie. W takim wypadku do czasu pracy w warunkach szczególnych zlicza się czas równolegle wykonywanych czynności tylko wtedy, gdy różne prace wszystkie łącznie lub każda z osobna odpowiadają pracom w szczególnych warunkach i wszystkie razem wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy./tak SA w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2016 r., III AUa 1687/15, LEX nr 2062050/ Przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nie jest natomiast dopuszczalne zaliczanie innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika w stopniu powodującym wcześniejszą utratę zdolności do zatrudnienia i nie zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13, Lex Nr 1455235).
Przy czym należy pamiętać, iż o określonych skutkach prawnych wykonywania pracy w warunkach szczególnych stanowi ustawa oraz utrzymane jej przepisami (art. 32 ust. 4 ustawy o e. i r. z FUS) rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. Zarządzenia resortowe traktowane są tylko jako wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach i mają one znaczenie, o ile są dostosowane do treści załącznika do rozporządzenia i stanowią jego uszczegółowienie, poprzez bardziej ścisłe ustalenie stanowisk pracy (por wyroki SN: z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306, z dnia 9 maja 2006 r., II UK 183/05, LEX nr 1001301).
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku wskazuje, że wymienione w Dziale XII W służbie zdrowia i opiece społecznej poz. 1 Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, stanowią prace w szczególnych warunkach.
Ponadto załącznik do Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13.02.1989 zmieniającego zarządzenie w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz.Urz.M Zdr i O. S. 1989 Nr 2, poz. 5) w Wykazie A Dział XII W służbie zdrowia i opieki społecznej poz 1. Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, pkt. b) na oddziałach psychiatrycznych i odwykowych (dotyczy to również personelu zatrudnionego w sanatoriach dla nerwowo i psychicznie chorych, sanatoriach i oddziałach neuropsychiatrii dziecięcej i szpitalach uzdrowiskowych dla dzieci z porażeniami mózgowymi, zakładach dla dzieci głęboko niedorozwiniętych do lat 3, zakładach leczenia odwykowego dla alkoholików i narkomanów oraz oddziałach dziennych, nocnych dla osób z zaburzeniami psychicznymi): w pkt 1 wymienia stanowisko lekarza.
Przedkładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z ustaleń poczynionych w procesie w oparciu o dostępną dokumentację osobową ze spornych okresów zatrudnienia w(...) w J. oraz w (...) w J., z zeznań ubezpieczonej i świadków pracujących w analogicznych co wnioskodawczyni warunkach wynika, iż wnioskodawczyni także w kwestionowanym przez ZUS okresie zatrudnienia od(...) w ramach umowy o działalność leczniczą, profilaktyczną i diagnostyczną ( formalnie praca w wymiarze 3h) dziennie oraz okresu (...) ( formalnie zatrudnienie na ½ etatu) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę lekarza na oddziale psychiatrycznym ww szpitala. W ocenie Sądu zgromadzony i niepodważony przez organ rentowy materiał dowodowy w postaci zeznań wnioskodawczyni, świadków i dostępnej dokumentacji osobowej z obu placówek jednoznacznie potwierdza, że choć formalnie wnioskodawczyni była zatrudniona w pełnym wymiarze tylko w (...) w charakterze asystenta, to faktycznie w ramach tego zatrudnienia i zatrudnienia w niepełnym wymiarze w oparciu o wspomniane wyżej podstawy w (...) w J. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę lekarza na oddziale psychiatrycznym tego szpitala. Praca dydaktyczna w (...) w charakterze młodszego asystenta była nierozerwalnie związana z faktyczną pracą lekarza w pełnym wymiarze w ww szpitalu na oddziale psychiatrii a jedynie z względów formalnych dochodziło do rozbicia pracy tak wykonywanej na dwie umowy. Wnioskodawczyni zarówno w okresie(...) i (...) niezmiennie wykonywała czynności lekarza polegające na udzielaniu pomocy medycznej pacjentom na oddziale psychiatrycznym. Przy czym powyższe wiązało się z czynnościami dydaktycznymi - byli przy nich obecni studenci. Wnioskodawczyni nadto wygłaszała prelekcje dla studentów, jednakże to nie wiązało się ze zmniejszeniem jej pracy na oddziale. Także praca w poradni wykonywana dodatkowo czy to wpadkowo czy w określonych godzinach- nie wpływała na zakres tych czynności, skoro miała miejsce na oddziale, bezpośrednio z pacjentami.
Nie należy też pomijać, iż sam pracodawca (...) w J. nie kwestionował faktu wykonywania tego rodzaju pracy przez wnioskodawczynię wystawiając stosowne świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych i wskazując, że nawet w spornych okresach formalnie niepełnego zatrudnienia ta wykonywała pracę w takim charakterze. Tym samym uznać należy, że skoro wnioskodawczyni była zatrudniona równolegle w pełnym wymiarze w (...) w charakterze asystenta a praca tego rodzaju wiązała się z rzeczywistym wykonywaniem obowiązków lekarza w pełnym wymiarze czasu pracy na oddziale psychiatrycznym obecnego (...) w J., brak jest podstaw by pracę wnioskodawczyni w tym okresie klasyfikować inaczej.
Dodatkowo należy mieć na względzie, że przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, warunkującego prawo do rekompensaty na podstawie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1924), nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.)./ Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2020 r., III UZP 3/20 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 listopada 2022 r. III AUa 58/21 /
Reasumując, stwierdzić należy, że po uwzględnieniu do okresu pracy w szczególnych warunkach dodatkowo okresu zatrudnienia wnioskodawczyni od (...) w (...) w J. i jednocześnie w(...) w J. z pominięciem okresów pobierania zasiłku chorobowego (...)r. (łącznie (...)) i okresu już uznanego przez organ rentowy za udowodniony ((...).) ww. niewątpliwie spełnia wymóg posiadania 15-letniego okresu pracy w takim charakterze. Tym samym wnioskodawczyni przysługuje prawo do rekompensaty.
W myśl art. 100 ust. 1. ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Na mocy art. 129 ust. 1 cytowanej ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477
14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do rekompensaty o czym orzekł w sentencji orzeczenia.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w J. na rzecz S. X. kwotę 360,00 złotych – stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
1 k.p.c.