UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 października 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - (...) Oddział w S. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 października 2025 r. odmówił O. L. prawa do emerytury.
W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że decyzją z 27 stycznia 2025 r. przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego. Podał, że osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznaną na podstawie przepisów ustawy emerytalnej oraz przepisów wcześniejszych, które ukończyły wiek emerytalny 65 lat dla mężczyzn, Zakład przyznaje z urzędu emeryturę od dnia osiągnięcia tego wieku; osobom, które w dniu 1 października 2017r. miały ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na okres do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego dla danej osoby w przepisach art. 24 ustawy emerytalnej, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 września 2017 r. lub na okres przekraczający dzień osiągnięcia tego wieku, które zachowały prawo do renty do dnia osiągnięcia tego wieku i nie mają ustalonego prawa do emerytury Zakład przyznaje z urzędu emeryturę od dnia osiągnięcia tego wieku, a w przypadku renty, której wypłata była wstrzymana - na wniosek o wznowienie wypłaty renty - od dnia, od którego przysługiwałaby wypłata świadczenia. Przyznanie z urzędu emerytury na tych zasadach dotyczy również osób, które miały w dniu 1 października 2017 r. ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z orzeczoną niezdolnością do pracy z ogólnego stanu zdrowia na trwałe i nie mają ustalonego prawa do emerytury.
(decyzja – k. 8 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)
O. L. złożył odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia emerytalnego od stycznia 2023 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:
- art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej ustawę o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw z dnia 16.11.2016 r. (Dz U. Z r poz. 38) poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem poinformowania skarżącego o możliwości złożenia wniosku o emeryturę w miesiącu ukończenia 65 roku życia oraz odmową wypłaty emerytury po złożeniu po dowiedzeniu się o takiej możliwości;
- art. 19 ustawy wprowadzającej ustawę o zmianie ustawy o rentach i emeryturach z 2017 roku poprzez jego naruszenie skutkujące niepouczeniem skarżącego o możliwości złożenia wniosku o wypłatę emerytury po ukończeniu 65 roku życia (od stycznia 2023 roku),
- art. 24 i 24a ustawy emerytalnej w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej poprzez ich zastosowanie bez pouczenia ubezpieczonego o możliwości otrzymania świadczeń na wniosek 2 lata wcześniej, co negatywnie wpłynęło na kwotę otrzymywanych świadczeń w okresie 2023-styczeń 2025 r. przez skarżącego i pozbawiło go prawa do emerytury we wcześniejszym wieku zgodnie z ustawą.
(odwołanie – k. 3-4 verte)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie na podstawie art.477
14 § 1 k.p.c., a uzasadniając przedstawione stanowisko wskazał dodatkowo, że pismem z dnia 12 lipca 2017 r. poinformował wnioskodawcę o zmianie przepisów dotyczących możliwości złożenia wniosku o emeryturę po 65 roku życia.
(odpowiedź na odwołanie – k. 15-15 verte)
Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2026 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 6.08.2026 r. e-protokół 00:25:18-00:25:36 – płyta CD – k. 61)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
O. L. urodził się w (...)
Od 12 lutego 1994 r. pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
(okoliczności bezsporne)
Ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38) w art. 1 ust. 5 ustawodawca obniżył powszechny wiek emerytalny do 65 lat w przypadku mężczyzn i 60 lat w przypadku kobiet. Ustawa weszła w życie 1 października 2017 r.
(okoliczność bezsporna)
Organ rentowy przygotował w dniu 12 lipca 2017 r. pismo - informację zawierającą pouczenie o tym, że w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2017 r. póz. 38 ) osoba mająca przed dniem l października 2017 r. ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy orzeczonej na trwałe lub na okres przypadający po osiągnięciu podwyższonego wieku emerytalnego ustalonego dla danej osoby zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 września 2017 r., która do dnia 30 września 2017 r. nie osiągnęła tego wieku, nie mająca ustalonego prawa do emerytury zachowuje prawo do tej renty do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego ( łącznie z tym dniem ), jeżeli będzie pobierała rentę w tym dniu; od dnia osiągnięcia ww. podwyższonego wieku emerytalnego zostanie tej osobie przyznana z urzędu emerytura; przyznanie z urzędu emerytury spowoduje ustanie prawa do renty od tego dnia; w związku z obniżeniem od dnia l października 2017 r. wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn zmieniły się warunki przechodzenia na emeryturę; osoba mająca w tym dniu ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy może zgłosić wniosek o emeryturę na warunkach określonych w znowelizowanej ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ile ma ukończony wiek 60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn; jeżeli emerytura z FUS okazałaby się świadczeniem mniej korzystnym od renty osoba ubiegająca się o emeryturę nadal będzie mogła pobierać rentę; do dnia uprawomocnienia się decyzji przyznającej emeryturę osoba uprawniona może również wycofać wniosek o emeryturę; jeżeli osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy nie zgłosi do dnia osiągnięcia ww. podwyższonego wieku emerytalnego wniosku o emeryturę i w dniu osiągnięcia tego wieku będzie pobierała rentę oraz nie będzie miała ustalonego prawa do emerytury zostanie jej z urzędu przyznana emerytura od dnia osiągnięcia tego wieku - zostanie ona ustalona w kwocie nie niższej niż dotychczas przysługująca renta z tytułu niezdolności do pracy.
(pismo – k. 95 plik (...) załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Przesyłka zawierająca tę informację nie zastała doręczona wnioskodawcy.
Ubezpieczony jest zameldowany na pobyt stały przy ulicy (...), (...)-(...) U. od 30 marca 2011 r. Razem z wnioskodawcą pod tym adresem zamieszkuje żona. Adres ten był znany organowi rentowemu w dniu 31 grudnia 2016 r. – przesyłka pochodząca z ZUS z tego dnia została skierowana do O. L. na ten właśnie adres.
(zaświadczenie w kopercie – k. 58, wydruk – informacja o stanie konta w ZUS – k. 55-55 verte, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 6.08.2026 r. e-protokół 00:14:47- 00:23:00 – płyta CD – k. 61)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. sprostowaną postanowieniem z dnia 13 października 2025 r. na podstawie art. 24a ustawy emerytalnej przyznał wnioskodawcy z urzędu emeryturę od 23.01.2025 r. tj. od daty osiągnięcia wieku 67 lat.
(decyzja – k. 2-3 verte, postanowienie – k. 9 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W dniu 2 października 2025 r. wnioskodawca złożył do ZUS wniosek o przyznanie prawa do emerytury od 23 stycznia 2023 r. – tj. po ukończeniu wieku 65 lat.
(wniosek – k. 5-6 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 6.08.2026 r. e-protokół 00:14:47 – płyta CD – k. 61)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych w sprawie dowodów w postaci zeznań wnioskodawcy oraz w/w dokumentów, w tym zalegających w załączonych aktach organu ubezpieczeniowego.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd na podstawie art. 235
2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka A. L. na fakt próby złożenia przez ubezpieczonego wniosku o emeryturę i odmowy przyjęcia tego wniosku przez ZUS na podstawie art. 235
2 § 2 i 5 k.p.c.
Okoliczność powyższa nie miała bowiem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – ustalenia daty nabycia przez ubezpieczonego prawa do emerytury i niepotrzebnie wydłużyłoby postępowanie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631, dalej ustawa emerytalna) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.
Zgodnie z art. 24a ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej emeryturę, o której mowa w art. 24, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym; emeryturę przyznaje się od dnia osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury, a w przypadku gdy wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy była wstrzymana - od dnia, od którego podjęto jej wypłatę.
Przy tym przepis art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej uzyskał obowiązujące brzmienie z dniem 1 października 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2017 r. poz. 38)
W myśl art. 17 ustawy zmieniającej przepisy tej ustawy nie naruszają praw i obowiązków osób, które nabyły prawo do świadczeń określonych w przepisach zmienianych niniejszą ustawą.
Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej Zakład Ubezpieczeń Społecznych powiadamia osoby, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej na okres do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego dla danej osoby zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej ustawy lub na okres przypadający po dniu osiągnięcia tego wieku, a które nie mają ustalonego prawa do emerytury - o zachowaniu prawa do świadczenia do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego dla danej osoby zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że prawo do tych świadczeń ustanie przed tym dniem, oraz o obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy warunkach nabywania prawa do emerytury i możliwości zgłoszenia wniosku o emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
W myśl art. 114. ust. 1. ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Przedkładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż obniżenie wieku emerytalnego dawało możliwość przejścia wnioskodawcy na emeryturę w dniu 23 stycznia 2023 r.
Nie należy pomijać, iż z norm gwarancyjnych, zawartych w wyżej wymienionych przepisach, wynikał obowiązek organu rentowego powiadomienia osób, takich jak skarżący o zachowaniu prawa do świadczenia do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego oraz o możliwości złożenia wniosku o przyznanie emerytury w wieku określonym w ustawie zmieniającej.
(por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 17 października 2018 r., III AUa 801/18).
Z treści przytoczonych przepisów ustawy zmieniającej wynika, iż ubezpieczony, jako osoba mająca przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, zachował prawo do tego świadczenia do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego dla niego zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. 67 roku życia. Mógł jednak skorzystać z prawa przejścia na emeryturę według znowelizowanych zasad - 2 lata wcześniej, gdyby był pouczony przez organ rentowy o takiej możliwości.
Jeżeli ubezpieczony chciał uzyskać emeryturę w wieku obniżonym, to powinien złożyć w tym przedmiocie wniosek, o czym właśnie miał obowiązek pouczyć organ rentowy
(wyrok SA w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2019 r., III AUa 1116/18, LEX nr 2713556, wyrok SN z dnia 2 sierpnia 2023 r., II USKP 61/22).
W odniesieniu do pouczenia ubezpieczonego o okolicznościach powodujących utratę lub istnienie prawa do świadczenia - co jest już ugruntowane w orzecznictwie
(por np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach III AUa 2358/15, z dnia 5 stycznia 2017 r. LEX nr 2249948 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008 roku, sygn. akt (...) UK 394/07, LEX nr 494135, Wyrok SN z dnia 14 marca 2006 roku, sygn. akt I UK 161/05, wyrok SN z dnia 3 lutego 2016r. I UK 63/15, wyrok SA w Białymstoku z dni 14 lutego 2019 r. III AUa 871/18, LEX 2624090) wskazać należy, iż wystarczające jest przytoczenie przepisów określających te okoliczności, które musi być na tyle zrozumiałe, aby pobierający świadczenie mógł je odnieść do własnej sytuacji.
Nie wystarczy bowiem, aby emeryt lub rencista, mógł z własnej inicjatywy dowiedzieć się o zasadach decydujących o przyznaniu prawa do świadczeń. Zatem, opublikowanie znowelizowanych przepisów w Dzienniku Ustaw lub wydrukowanie w prasie codziennej, nie spełnia wymagania ustanowionego przepisami co do pouczenia go o tych okolicznościach. Tym samym, pouczenie musi być w pełni zrozumiałe, konkretne i uprzednie w stosunku do sytuacji, jaką obejmuje.
Sąd ustalił, że pismo z dnia 12 lipca 2017 r. – informacja o zmianie przepisów dotyczących możliwości złożenia wniosku o emeryturę po 65 roku życia nie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy. Zarówno w aktach organu rentowego, jak i aktach sprawy na próżno szukać jakiegokolwiek dowodu doręczenia tego pisma.
Ustalenia tego Sąd dokonał na podstawie przesłuchania wnioskodawcy. Organ rentowy nie podważył w żaden sposób tego faktu – nie wykazał w toku postępowania faktu doręczenia ubezpieczonemu przesyłki z pouczeniem.
Nadto – na marginesie już tylko - wskazać należy, że jak wynika z ustaleń organ zaadresował powyższą informację na nieaktualny adres wnioskodawcy ul. (...), (...)-(...) U., mimo zmiany miejsca zamieszkania przez ubezpieczonego. W takiej sytuacji organ rentowy nie podjął odpowiednich czynności, aby ustalić prawidłowy adres ubezpieczonego, choć miał taką możliwość. Mógł skorzystać z bazy PESEL, bowiem od 30 marca 2011 r. ubezpieczony jest zameldowany na pobyt stały pod adresem ul. (...), (...)-(...) U.. Poza tym istotne jest, że taki adres widniał na koncie ubezpieczonego – informacji o stanie konta ubezpieczonego w ZUS już w dniu 31 grudnia 2016r. Tym samym organ rentowy miał wiedzę o tym, że adres ul. (...), (...)-(...) U. nie był miejscem zamieszkania odwołującego..
W przedmiotowej sprawie - biorąc więc pod uwagę dane, którymi dysponował ZUS okoliczność, że wnioskodawca w lipcu 2017 r. nie zamieszkiwał pod adresem ul.(...), (...)-(...) U., będąc od 30 marca 2011 r. osobą zameldowaną i faktycznie mieszkającą w U., przy ul. (...), nie ma podstaw do uznania za skuteczne doręczenia mu pouczenia o możliwości przejścia na emeryturę wraz z ukończeniem 65 roku życia.
Zatem z racji tego, że organ rentowy nie pouczył wnioskodawcy w 2017 r. o zmianie przepisów dotyczących możliwości złożenia wniosku o emeryturę po 65 roku życia, co jest jednoznaczne z brakiem świadomości istnienia tych uprawnień po stronie ubezpieczonego, nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji tego stanu rzeczy.
W konsekwencji uznać należy, iż złożony przez ubezpieczonego wniosek o przyznanie emerytury w wieku niższym tj. obecnie powszechnym wieku emerytalnym 65 lat - żądanie wnioskodawcy przyznania mu świadczenia od dnia 23 stycznia 2023 r. zasługuje na uwzględnienie.
Sąd ma przy tym na uwadze, że uzyskując prawo do emerytury w wieku 65 lat, wnioskodawca otrzyma wraz z wyżej wskazanym wyrównaniem świadczenie niższe niż dotychczas pobierane. Nie można tu jednak mówić o jakimkolwiek pokrzywdzeniu ubezpieczonego, skoro już z założenia ustawodawcy zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, przepisy tej ustawy nie naruszają praw i obowiązków osób, które nabyły prawo do świadczeń określonych w przepisach zmienianych niniejszą ustawą, a wybór świadczenia jakie miało być wypłacane ubezpieczonym albo renty na niezmienionych zasadach do podwyższonego wieku emerytalnego albo emerytury w zmniejszonym wieku emerytalnym zastrzeżony został dla ubezpieczonych.
Ustawodawca miał na uwadze konsekwencje obniżenia wieku emerytalnego w odniesieniu do emerytury przyznawanej z urzędu w miejsce dotychczasowej renty i właśnie dlatego wprowadził przepisy regulujące sytuacje, w jakiej mogą znaleźć się ubezpieczeni. To od oceny wnioskodawcy zależało czy woli dużej pobierać niższe świadczenie rentowe a potem wyższą emeryturę czy też krócej rentę a potem w wieku obniżonym mniejsze świadczenie emerytalne. Z wyborem wnioskodawcy świadczeń w jego ocenie korzystniejszych w tym stanie rzeczy nie można polemizować.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 477
14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 23 stycznia 2023 r.
W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
(Dz.U.2026.0.215). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, orzeczono na podstawie art. 98 § 1
1 k.p.c.
SSO Paulina Kuźma