Sygn. akt VIII U 2597/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:
SSO Teresa Kalinka
Protokolant:
Ewa Grychtoł
po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. w Gliwicach
sprawy E. R. (R.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.
o prawo do emerytury
na skutek odwołania E. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.
z dnia 8 października 2013 r. nr (...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje E. R. prawo do emerytury poczynając od 8 maja 2013 roku.
(-) SSO Teresa Kalinka
Sygn. akt. VIII U 2597/13
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 8 października 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. powołując się na ustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r., nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówił ubezpieczonemu E. R. prawa do emerytury w niższym wieku w związku z tym, iż nie udowodnił on 25 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Do stażu pracy nie zaliczył ubezpieczonemu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, ponieważ zdaniem ZUS praca ta nie była wykonywana stale, a jedynie w okresie wakacyjnym.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez uwzględnienie do wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego pracy w gospodarstwie rolnym.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców niedoliczone do stażu pracy odwołującemu. Nadto podniósł iż nie wliczył do stażu pracy okresów składkowych w KRUS, gdyż w tych okresach ubezpieczony był zatrudniony na umowę o pracę.
Sąd ustalił co następuje:
Ubezpieczony E. R., urodzony (...), w dniu 13 maja 2013r. złożył kolejny wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. W wyniku rozpatrzenia wniosku, organ rentowy decyzjami z dnia 31 lipca i 9 sierpnia 2013r. odmówił odwołującemu prawa do świadczenia. W dniu 27 sierpnia 2013r. ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie świadczenia z uwzględnieniem dodatkowego okresu zatrudnienia – pracy w gospodarstwie rodziców, załączając do wniosku oświadczenia świadków potwierdzające wykonywanie przez niego takiej pracy. W konsekwencji organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 8 października 2013r.
Ubezpieczony 60 lat ukończył 8 maja 2013r., nie jest członkiem OFE oraz udowodnił 18 lat, 3 miesięcy i 18 dni okresów pracy w szczególnych warunkach wymienionej w wykazie A.
Organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmowną, gdyż ubezpieczony nie udowodnił wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a jedynie 24 lat, 6 miesięcy i 22 dni. ZUS nie uznał pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresach od : 1 lipca 1969r. do 31 sierpnia 1969r., 1 lipca 1970r. do 31 sierpnia 1970r. oraz od 1 lipca 1971r. do 31 sierpnia 1971r. ponieważ okresy ten nie zostały wystarczająco udowodnione. Nadto organ rentowy w decyzji z dnia 9 sierpnia 2013r. nie uznał ubezpieczonemu stażu pracy w okresach od 13 grudnia (...). do 24 kwietnia 1984r. i od 7 maja 1984r. do 31 grudnia 1985r. z uwagi, iż w tych okresach ubezpieczony był zatrudniony z tytułu umowy o pracę.
W toku procesu Sąd ustalił, iż ubezpieczony w okresie od 1 lipca 1969r. do 31 sierpnia 1969r., 1 lipca 1970r. do 31 sierpnia 1970r. oraz od 1 lipca 1971r. do 31 sierpnia 1971r. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców J. i Ł. R., którzy w tych latach utrzymywali się wyłącznie z rolnictwa. Gospodarstwo było położone w wsi P., w gminie T., w powiecie (...), w dzisiejszym woj. (...), liczyło ponad 10 ha. W spornym okresie w gospodarstwie uprawiano zboża, pszenicę i buraki. W gospodarstwie hodowano krowy, konie i 3-4 sztuk trzody chlewnej. Uprawa buraka była żmudna, wymagała ręcznego okopywania i pielenia, podobnie wszystkie inne prace na gospodarstwie, z uwagi na brak w spornym okresie urządzeń mechanicznych, niestosowanie oprysków czy nawozów. W gospodarstwie ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę wraz z rodzicami. Podczas jego nieobecności z powodu nauki rodzice korzystali też z pomocy sąsiada lub pracownika najemnego. W latach 1969-1971 E. R. uczył się w technikum handlowym w S., przebywając od września do czerwca w internacie opłacanym przez rodziców, a w miesiącach lipiec i sierpień wracał do domu, by pomagać rodzicom w gospodarstwie. (...) nie stać było, z uwagi na ilość dzieci oraz wydatki związane z podatkami i bieżącymi potrzebami, na opłacanie internatu dla odwołującego w okresie wakacyjnym. Jego praca była niezbędna w okresie wakacyjnym biorąc pod uwagę powierzchnię gospodarstwa i zakres wykonywanych w tym okresie prac polowych.W roku 1971r. ubezpieczony przerwał naukę w S. i rozpoczął pracę w KWK (...).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: wyjaśnień odwołującego (nagranie rozprawy z dnia 6 maja 2014r., k. 28-29), zeznań świadków: H. i S. K. słuchanych w drodze pomocy prawnej przed Sądem Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim, sygn. akt I Cps 9/14 (k. 23-24 a.s.), a także akt organu rentowego dołączonych do sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadków i wyjaśnieniom ubezpieczonego, gdyż są spójne i wzajemnie się potwierdzają. Przesłuchani w postępowaniu świadkowie opisali zakres obowiązków odwołującego w gospodarstwie, które – w ocenie Sądu – wyczerpywały wymiar pracy. Posiadali oni odpowiednią wiedzę i rozeznanie co kwestii spornych, gdyż mieszkali w sąsiedztwie, pozostawali w bliskich kontaktach z rodzicami ubezpieczonego i nierzadko świadczyli sobie wzajemnie pomoc.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego, E. R. zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) w powiązaniu z § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:
1. osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat
2. posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym
co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl art. 184 ust. 2 ustawy, emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Z kolei art. 10 ust. 1 powołanej ustawy wskazuje, iż przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,
2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Kwestia posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, ukończenie 60 lat oraz brak członkowstwa w OFE nie były sporne.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, bowiem organ rentowy zaliczył mu jedynie 24 lat, 6 miesięcy i 22 dni ogólnego stażu pracy nie uwzględniając wnioskowanego przez ubezpieczonego okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej konkretnej sprawie wykazało w sposób jednoznaczny, że ubezpieczony E. R. spełnił wszystkie warunki wymagane do uzyskania prawa od emerytury w obniżonym wieku na podstawie ww. przepisów, w szczególności jak wykazało przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe na dzień 31 grudnia 1998r. udowodnił on łącznie ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, uzupełnionych o pracę w gospodarstwie rolnym, w tym ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 10 ust. 1 powołanej ustawy i uzupełnienia uznanego przez ZUS stażu pracy odwołującego o 6-miesięczny okres pracy w gospodarstwie rolnym, brakujący do wymaganych prawem 25 lat.
Odwołujący po ukończeniu 16 roku życia, w latach 1969-1971 w miesiącach wakacyjnych lipiec-sierpień wykonywał pracę w ponad 10-hektarowym gospodarstwie rolnym rodziców J. i Ł. R.. Biorąc pod uwagę, iż była to pełnia lata - okres sianokosów i żniw, a zatem czas wzmożonych prac w gospodarstwie rolnym, do wykonywania których w omawianym czasie nie używano urządzeń mechanicznych, nawozów i nowoczesnych rozwiązań, jak również fakt, iż ubezpieczony jako jedyny z rodzeństwa był zdolny we wskazanym okresie świadczyć pracę w gospodarstwie, nie sposób nie przyjąć iż pracę tę ubezpieczony we wskazanym okresie wykonywał codziennie w wymiarze 4- 8 godzin. Odwołujący osobiście zajmował się wszystkimi wchodzącymi w zakres pracy w tym gospodarstwie czynnościami, a to: hodowlą zwierząt i pracami polowymi. Przesłuchani w postępowaniu świadkowie opisali zakres obowiązków odwołującego w gospodarstwie, które – w ocenie Sądu – wyczerpywały wymiar pracy.
Zarzut organ rentowy odnośnie braku udowodnienia spornych okresów pracy, w ocenie Sądu jest bezprzedmiotowy, gdyż fakt wykonywania w spornym okresie przez ubezpieczonego pracy w gospodarstwie został wystarczająco wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów zeznań świadków. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Zatem w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych mogą być przeprowadzane wszelkie dowody zmierzające do prawidłowego rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym, uzupełnionym o pracę w gospodarstwie rolnym.
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, że E. R. wraz z ukończeniem 60 roku życia spełnił łącznie wszystkie warunki niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikające z treści art. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zmianami), a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Za datę początkową przyznania świadczenia ubezpieczonemu Sąd przyjął datę 8 maja 2013r., tj. datę ukończenia przez ubezpieczonego 60 r. życia, nie podzielając tym samym stanowiska ZUS wskazanego w odpowiedzi na odwołanie co do daty złożenia wniosku o emeryturę. Sąd bowiem uznał, iż zaskarżona decyzja ZUS z dnia 8 października 2013r. została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku E. R. o emeryturę z dnia 13 maja 2013r., a pismo ubezpieczonego z dnia 27 sierpnia 2013r. sąd uznał za wniosek o uzupełnienie materiału wcześniejszego skutecznie wniesionego wniosku.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.
Zarządzenie:
1. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu,
2. kalendarz 14 dni lub z wpływem.
G., dnia 13 maja 2014