Sygn. akt VIII U 2479/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w H. po rozpatrzeniu wniosku P. M. (1) z dnia (...) roku odmówił mu prawa do emerytury pomostowej ponieważ:
- wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat,
- po dniu 31 grudnia 2008 nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu artykułu 3 ustęp 1 i ustęp 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Do stażu pracy w warunkach szczególnych Zakład nie zaliczył okresu zatrudnienia (...), ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie określił charakteru wykonywanej pracy ściśle według rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. Organ podniósł, że okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do zarządzeń resortowych lub w świadectwie pracy. Zakład pracy wystawiając świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, ma obowiązek określić rodzaj wykonywanej pracy, ściśle według wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. oraz podać stanowisko pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego lub powołać się na przepisy ustawy o emeryturach pomostowych.
W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił także uwagę, że w przypadku zmiany nazewnictwa stanowiska pracy – w stosunku do nazwy wymienionej w resortowych aktach prawnych – bez zmiany rodzaju faktycznie wykonywanej pracy na tym stanowisku, pracodawca powinien podać w świadectwie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze:
- nazwę obecną, będącą odpowiednikiem nazwy podanej w zarządzeniu lub uchwale,
- przyczynę zmiany nazewnictwa (np. zmiana w taryfikatorze),
- określić czy wskazana nazwa stanowiska pracy odpowiada pod względem rodzaju wykonywanej pracy i zakresu obowiązków pracownika, stanowisku wymienionemu w załączniku zarządzenia resortowego.
(decyzja – k. 14 pliku akt ZUS o emeryturę pomostową)
Odwołanie od w/w decyzji wniósł P. M. (1), zaskarżając ją w całości i wskazując, że jego zdaniem ZUS błędnie uznał, iż nie pracował on w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony wskazał, że w okresie(...) pracował jako kierowca ciągnika w (...), co jest wymienione w zarządzeniu numer 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30 marca 1985 załącznik numer 1 wykaz A stanowisk pracy dział ósmy transport i łączność pozycja 3 punkt jeden kierowca ciągnika.
Kolejny okres, który powinien być przez ZUS uwzględniony, to praca na stanowisku ustawiacz maszyn i urządzeń odlewniczych wymienione zarządzeniu numer 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30 marca 1985 załącznik numer 1 wykaz A stanowisk pracy dział trzeci hutnictwo i przemysł metalowy odlewnie żeliwa pozycja 21 punkt 33. Była to praca w okresach(...).
Trzeci okres, który powinien być uwzględniony przez ZUS, to praca na stanowisku operatora urządzeń odlewniczych wymieniona w zarządzeniu numer 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30.03.1985 załącznik numer 1 wykaz A stanowisk pracy dział trzeci hutnictwo i przemysł metalowy odlewnie żeliwa pozycja 22 punkt 5 i dotyczy to okresu(...).
Ponadto odwołujący zarzucił organowi rentowemu naruszenie artykułu 4 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez stwierdzenie, że nie posiada wymaganych okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 roku.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie emerytury pomostowej wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty od dnia wymagalności poszczególnych świadczeń emerytury pomostowej do dnia ich zapłaty. Wniósł także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, bowiem jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
(odwołanie – k. 3-5)
Po rozpatrzeniu znajdujących się w odwołaniu dokumentów organ rentowy w dniu (...) roku wydał decyzję zmieniającą zaskarżoną decyzję z (...) w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcy ogółem (...) do pracy w szczególnych warunkach po(...).
(decyzja k 16 pliku akt rentowych dot. emerytury pomostowej)
Wnioskodawca odwołał się od tej decyzji i sprawę połączono do wspólnego rozpoznania.
(akta VIII U (...))
W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie przytaczając argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie – k 15)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
P. M. (2) urodził się (...).
Wnioskodawca zatrudniony był w (...) przekształconych w (...)Sp. z o.o. M. w okresie (...)roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, gdzie wykonywał prace:
- kierowcy ciągnika w (...) w okresie (...),
- przy obsłudze urządzeń do wytopu, zalewania form płynnym żeliwem na wydziale odlewni:
od (...) na stanowisku ustawiacz urządzeń i maszyn odlewniczych,
- na stanowisku operator urządzeń odlewniczych od (...) roku.
W pierwszym okresie pracy wnioskodawca był kierowcą ciągnika na odlewni. Odlewnia miała swoją bazę transportową. Wnioskodawca jeździł ciągnikiem z przyczepą i wywoził odpady z hali produkcyjnej na wysypisko.
Od (...) wnioskodawca pracował jako operator urządzeń załadowczych. Gdy zaczynał pracę to jego stanowisko nosiło nazwę ustawiacz maszyn, potem nazwa się zmieniła ale zakres prac wykonywanych przez wnioskodawcę był taki sam. Na tym stanowisku czyli operatora urządzeń, wnioskodawca pracował do(...) roku. Była to praca na cały etat na 3 zmiany. Na odlewni były 2 piece, przy czym jeden czynny a drugi w remoncie. Wnioskodawca obsługiwał czynny piec, w którym były topione metale. Obsługiwał urządzenia związane z załadunkiem pieca. Do pieca ładowano w odpowiednich proporcjach surówkę, koks, złom i to wszystko było przetapiane. Wnioskodawca obsługiwał urządzenie, które dozowało, a następnie napełniało piec materiałami do przetopienia. Topienie odbywało się w temperaturze około 1300°C. Na zewnątrz piec był chłodzony wodą. Zimą na hali było bardzo zimno, bowiem do pieca dochodziły tory z zewnątrz, którymi przywożono materiały do przetapiania. Latem przy piecu było bardzo gorąco. Wnioskodawca miał obowiązek utrzymywania pieca w ruchu. Gdy była awaria wnioskodawca musiał wchodzić na wysokość trzeciego piętra, aby usunąć usterkę. Technologia wymagała, aby były 2 piece, przy czym jeden czynny, a drugi w tym czasie był regenerowany. To zapewniało ciągłość produkcji. Podczas załadunku, zwłaszcza złomu czy koksu, powstawał bardzo duży hałas i kurz. Wywoływał go spadający metal do pieca. Zapylenie było tak duże, że po zakończeniu pracy, a przed wyjściem do domu wnioskodawca i inni pracownicy musieli się wykąpać, ponieważ byli przesiąknięci pyłem, brudem, zapachem i oparami gazów. Wózek, którym ładowano wsad do pieca był elektryczny i wnioskodawca operował przyciskami. Po załączeniu przycisku wózek, który stał na torach podjeżdżał około 10 m. Materiał do przetopienia spadał na taśmę która była osadzona na wadze i w ten sposób był odważany.
Wnioskodawca otrzymywał robocze ubranie, otrzymywał również wynagrodzenie w postaci dodatku za pracę w szkodliwych warunkach, miał posiłki regeneracyjne oraz dodatkowy urlop w wymiarze 6 dni.
(zeznania wnioskodawcy e-protokół z rozprawy k 41)
P. O. pracował z wnioskodawcą w (...), przy czym świadek był zatrudniony od (...) roku. Wnioskodawca pracował przy załadunku pieców, tak zwanych żeliwiaków, natomiast P. O. był murarzem i przygotowywał piece do wytopu. Piece były w sumie 4, przy czym na 2 zmianach była produkcja, natomiast na jednej zmianie był remont i regeneracja pieców. Zdarzyło się, że P. O. był na jednej zmianie z wnioskodawcą, widział wówczas jak wnioskodawca przygotowuje i ładuje piece. Były automatyczne wagi, ale jak coś się wysypało z taśmociągu to wnioskodawca musiał położyć to na taśmę rękami. Wytapianie odbywało się w temperaturze około 1400 °C, zaś wokół pieca był huk, zapylenie od materiałów, które były przetapiane. Po zakończeniu każdej zmiany pracownicy musieli się wykąpać przed wyjściem do domu. P. O. miał (...)dni dodatkowego urlopu z tytułu pracy w szczególnych warunkach, miał również posiłki regeneracyjne i dodatek pieniężny.
(zeznania świadka P. O. - karta 42)
E. V. pracował razem z wnioskodawcą w odlewni, na jednej zmianie. Pracował jako wytapiacz, zaś praca wnioskodawcy polegała na załadunku pieca - żeliwiaka. Zasobniki wnioskodawca obsługiwał w ten sposób, że załączał przycisk i z zasobnika na wagę zlatywały: złom, koks bądź surówka. Następnie z wagi materiał był transportowany do wózka, a z wózka do specjalnego kosza wciąganego na górę, bo wsad do pieca znajdował się u góry na wysokości drugiego - trzeciego piętra. Wciąganie materiału odbywało się również elektrycznie, a waga takiego wózka z materiałem wynosiła około jedną tonę.
Podczas załadunku bardzo się kurzyło od tego, co wnioskodawca musiał wsadzić do pieca, czyli złom, surówka, koks. Do tego był duży hałas. Po każdej zmianie pracownicy musieli się wykąpać, bo byli bardzo brudni. E. V. miał dodatkowe 6 dni urlopu z tytułu pracy w szczególnych warunkach otrzymywał również dodatek pieniężny.
(zeznania świadka E. V. - karta 42)
Do(...) roku wnioskodawca przepracował ponad 15 lat w szczególnych warunkach w (...) (od(...) jako kierowca ciągnika, od (...) jako ustawiacz maszyn i urządzeń odlewniczych, od (...) jako ustawiacz maszyn i urządzeń odlewniczych, od(...)jako operator urządzeń odlewniczych).
Odlewnia wystawiła mu świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych (...) roku.
(wykaz stanowisk w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym przez (...) k 11)
Ponadto pomiędzy okresami pracy w szczególnych warunkach wnioskodawca odbył czynną służbę wojskową, od (...) roku.
(kopia książeczki wojskowej k 12)
Po(...) roku wnioskodawca także wykonywał i wykonuje pracę w szczególnych warunkach. W dniu (...) został zgłoszony do ZUS Przez (...) spółka z o.o. jako pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wnioskodawca nadal jest zatrudniony w tej Odlewni przy obsłudze dźwignic bezpośrednio przy wytapianiu surówki, stopów żelaza lub metali nieżelaznych.
Zaświadczenie karta 7
Ogólny staż ubezpieczeniowy, na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosił (...).
Bezsporne
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1340 ze zm.), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu (...) roku;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszące co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5) przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6) po dniu(...) roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 i 5 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 roku, wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Przed dniem 1 stycznia 1999 roku może to być zarówno praca wymieniona w nowych wykazach prac (prace w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych), jak i prace wymienione w załącznikach A lub B do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Natomiast po dniu 31 grudnia 2008 roku muszą to być prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienione wyłącznie w nowych wykazach (praca w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych).
W niniejszym postępowaniu Sąd ustalił, że wnioskodawca będąc zatrudnionym w (...) Sp. z o.o. M. Oddział w M. na stanowiskach: kierowcy ciągnika, ustawiacza urządzeń i maszyn odlewniczych oraz operatora urządzeń odlewniczych wykonywał pracę szczególnych warunkach ujętą wykazie A dział III i VIII załącznika do zarządzenia numer 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego. Do(...) roku wnioskodawca przepracował ponad 15 lat w szczególnych warunkach: od(...) jako kierowca ciągnika, od (...) jako ustawiacz maszyn i urządzeń odlewniczych, od (...) jako ustawiacz maszyn i urządzeń odlewniczych, od (...) jako operator urządzeń odlewniczych.
Dodatkowo do pracy w szczególnych warunkach należy doliczyć wnioskodawcy okres służby wojskowej przypadający od (...) bowiem idąc do wojska pracował wcześniej w warunkach szczególnych i po powrocie z wojska podjął pracę na stanowisku które było pracą w szczególnych warunkach w ciągu miesiąca od zakończenia służby wojskowej.
Przez cały sporny zatrudnienia w odlewni, wnioskodawca pracował w hali, w której panowało duże zapylenie wywoływane przez przetapiane elementy, a także wysokie stężenie gazów wydobywających się z topionego metalu. Oprócz tego pracownicy pracowali w ciągłym hałasie związanym z załadunkiem pieców a także pracą suwnic, czy linii produkcyjnych. Wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował w ww. warunkach pełnym wymiarze godzin. W związku z tak trudnymi warunkami pracy wnioskodawca miał prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego do posiłków regeneracyjnych oraz do świadczenia pieniężnego tak zwanego dodatku za warunki szczególne.
Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wnioskodawcy wystawiono świadectwo pracy w szczególnych warunkach, którego organ rentowy nie uznał za wiarygodny dowód.
Tymczasem analiza zapisów w tymże świadectwie wskazuje na prawdziwość zawartych w nim informacji co do okresów pracy oraz zajmowanych stanowisk i potwierdza, że wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach ponad 15 lat.
Dodać należy, że organ rentowy nie podważał w toku procesu wartości dowodowej zeznań wnioskodawcy oraz świadków co do charakteru pracy i zajmowanych stanowisk przez wnioskodawcę.
Prace wykonywane przez wnioskodawcę należy więc uznać za prace ujęte w wykazie A dział III (zatytułowany „w hutnictwie i przemyśle metalowym”) pod poz. 22 „obsługa żeliwiaków, rozlewni i innych urządzeń pomocniczych”, dział VIII (w transporcie) pod poz. 3 „ praca kierowcy ciągnika” lub prace różne w hutnictwie i w przemyśle metalowym pod poz. 67 „obsługa pieców grzewczych i obróbka cieplna, transport materiałów na gorąco oraz transport wewnętrzny między stanowiskami pracy w wydziałach , w których wykonywane prace wymienione są w wykazie” - załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.). Ponadto stanowiska, na których świadczył pracę wnioskodawca w spornym okresie zostały wyszczególnione w zarządzeniu resortowym tj. Zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dziennik Urzędowy MH i Pm nr 1-3 poz. 1): prace na stanowisku ustawiacz urządzeń i maszyn odlewniczych.
Ponadto poza sporem jest fakt, że po (...) roku wnioskodawca pracował i nadal pracuje w Odlewni, wykonując prace przy obsłudze dźwignic bezpośrednio przy wytapianiu surówki, stopów żelaza lub metali nieżelaznych, co zostało uwzględnione przez organ rentowy jako pozytywny warunek do przyznania emerytury pomostowej.
Podsumowując wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki, o jakich mowa w artykule 4 ustawy o emeryturach pomostowych i dlatego jego odwołanie zostało uwzględnione.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Na mocy art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Wobec powyższego, mając na uwadze, że wniosek o emeryturę pomostową został przez wnioskodawcę złożony(...) roku, Sąd na podstawie art. 477
(
14) § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał mu prawo do emerytury pomostowej od dnia(...) roku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c., w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Sąd przekazał roszczenie o odsetki ustawowe do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w H. na podstawie art. 477
10 § 2 k.p.c., bowiem odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji a spornych między stronami; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem ubezpieczony może jedynie żądać korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swą rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego decyzją, nie może natomiast żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Dlatego też odwołanie wniesione od decyzji organu rentowego nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest - zgodnie z treścią art. 477
10 § 2 k.p.c. - przekazać go do rozpoznania organowi rentowemu. Tym samym kontrolna rola sądu musi korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji organu rentowego, gdyż - stosownie do treści art. 477
14 § 2 i art. 477
14a k.p.c.- w postępowaniu wywołanym wniesieniem odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu. Należy wskazać, że roszczenie o odsetki nie było przedmiotem zaskarżonej decyzji.